Ulica Ząbkowska w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ulica Ząbkowska w Warszawie
Praga-Północ, Stara Praga, Szmulowizna
Ilustracja
Ulica Ząbkowska, widok w kierunku wschodnim
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Długość ok. 1 km
Przebieg
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 0m ul. Targowa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 240m ul. Brzeska
Ikona ulica z lewej.svg 450m ul. Markowska
Ikona ulica z prawej.svg światła 480m ul. Markowska
Ikona ulica z lewej.svg 720m ul. Nieporęcka
Ikona ulica z lewej.svg światła 775m ul. Tarchomińska
Ikona ulica z prawej.svg 840m ul. Tadeusza Korsaka
Ikona ulica z lewej.svg 860m ul. Radzymińska/ul. Kawęczyńska
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Ulica Ząbkowska w Warszawie
Ulica Ząbkowska w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ulica Ząbkowska w Warszawie
Ulica Ząbkowska w Warszawie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Ulica Ząbkowska w Warszawie
Ulica Ząbkowska w Warszawie
Ziemia52°15′15,3″N 21°02′36,2″E/52,254250 21,043389
Ulica Ząbkowskiej przy ul. Targowej

Ulica Ząbkowska – ulica warszawskiej dzielnicy Praga-Północ, biegnąca od ul. Targowej do ul. Radzymińskej i Kawęczyńskiej

Dawna droga do Woli Ząbkowskiej (od XVIII w. nazywanej Ząbkami), która stanowiła granicę między gruntami jurydyk Praga (na północ od tej drogi) i Skaryszew (na południe).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przy Ząbkowskiej znajdował się m.in. ratusz Skaryszewa (na rogu Targowej) i folwark Szmula Zbytkowera. W 1770 ulicę w rejonie dzisiejszej ul. Markowskiej przecięto okopem Lubomirskiego, przy którym stanęły rogatki Ząbkowskie[1]. Zostały one likwidowane po włączeniu w 1889 Szmulowizny do Warszawy i przesunięciu granicy miasta na wschód[1].

W 1882 na posesji znajdującej się między ulicami: Targową, Ząbkowską i Brzeską otwarto bazar Różyckiego[2].

W miejscu folwarku w końcu XIX w. powstała wytwórnia spirytusu. Innym dużym zakładem produkcyjnym była działająca pod nr 50 fabryka Tow. Akc. Emalierni i Warsztatów „Labor”. W 1914 zatrudniała ona ok. 1000 pracowników[3].

W 1919 ulicą poprowadzono linię tramwajową w stronę Michałowa (pętle przy nasypie kolejowym na ul. Radzymińskiej i Kawęczyńskiej obok bazyliki Najświętszego Serca Jezusowego), zlikwidowaną w 1968 – pozostawiono wtedy jeden tor służący do wyjazdów tramwajów z zajezdni przy ul. Kawęczyńskiej. Ostatecznie tramwaje wycofano w 2000, gdy przeprowadzono kapitalny remont ulicy. Kontrowersje wzbudzało zastąpienie zabytkowego bruku asfaltem, ostatecznie brukowana nawierzchnia pozostała na krótkim odcinku między Targową i Brzeską.

Przed II wojną światową ok. połowy mieszkańców ulicy stanowili Żydzi, a w budynkach nr 7, 11, 12 i 19 mieściły się żydowskie domy modlitwy[4]. Z powodu dużego odsetka ludności żydowskiej ulica była nazywana „praskimi Nalewkami”[4].

Po obu stronach ulicy zachowały się domy mieszkalne z przełomu XIX i XX wieku. Po 1990 wybudowano kilka nowych budynków, m.in. blok mieszkalny Dom Rodzinny (nr 23/25) z wbudowanymi w jego elewację replikami fasad trzech kamieniczek (dawne numery 17, 19 i 21), zajmujący całą nieparzystą stronę między ulicami Brzeską i Markowską[5]. W uskoku elewacji bloku zachowano stary dąb[6].

W 2006 odcinek ulicy między ulicami Targową i Brzeską został jako założenie urbanistyczne wpisany o rejestru zabytków[7].

W 2010 w pobliżu skrzy skrzyżowania z ul. Targową na betonowym podeście ustawiono grupę rzeźbiarską przedstawiającą niebieskie aniołki[8]. Rzeźby zostały zaprojektowane przez Marka Sułka[8].

Przez kilka lat, do 2011, organizowane było Święto ulicy Ząbkowskiej[9]. Od 2015 na ulicy odbywa się festiwal „Otwarta Ząbkowska”[10], a od 2017 w letnie weekendy jest ona zamykana dla ruchu kołowego[11].

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 264.
  2. Marek Miller: Co dzień świeży pieniądz, czyli dzieje bazaru Różyckiego.Tom I. Za cara, za sanacji i za Niemca. Warszawa: Fundacja Laboratorium Reportażu i Narodowe Centrum Kultury, 2018, s. 70. ISBN 978-83-7982-337-6.
  3. Witold Pruss: Rozwój przemysłu warszawskiego 1864–1914. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1977, s. 219.
  4. a b Jarosław Zieliński: Koneser, Ząbkowska i okolice. Warszawa: Wydawnictwo EKBIN, 2017, s. 57. ISBN 978-83-940941-9-5.
  5. Jarosław Zieliński: Koneser, Ząbkowska i okolice. Warszawa: Wydawnictwo EKBIN, 2017, s. 183–184. ISBN 978-83-940941-9-5.
  6. Jarosław Zieliński: Koneser, Ząbkowska i okolice. Warszawa: Wydawnictwo EKBIN, 2017, s. 184. ISBN 978-83-940941-9-5.
  7. Zestawienie zabytków nieruchomych. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków - stan na 31 marca 2019 r. Woj. mazowieckie (Warszawa). W: Narodowy Instytut Dziedzictwa [on-line]. nid.pl. s. 17. [dostęp 2019-07-13].
  8. a b Martyna Śmigiel. Aniołki poobijane po imprezach. „Gazeta Stołeczna”, s. 3, 17 czerwca 2019. 
  9. Ulica Ząbkowska znów nie świętuje. twoja-praga.pl, 2013-10-07. [dostęp 2013-10-08].
  10. Konrad Klimczak: Festiwal Otwarta Ząbkowska 2018. W: Urząd m.st. Warszawy [on-line]. um.warszawa.pl, 25 czerwca 2018. [dostęp 2018-11-02].
  11. Monika Borys: Zaczyna się festiwal Otwarta Ząbkowska. Ulica zamknięta do końca sierpnia. warszawa.wyborcza.pl, 24 czerwca 2017. [dostęp 2017-12-26].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]