Ulica Zaporoska we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ulica Zaporoska
Przedmieście Świdnickie, Powstańców Śląskich, Gajowice
Ilustracja
wiadukt kolejowy nad ul. Zaporoską, blisko jej północnego końca (przy Owsianej)
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Długość 1,3 km
Przebieg
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ul. Grabiszyńska / ul. Szpitalna
Ikona ulica z prawej.svg ul. Owsiana
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Lubuska
Ikona ulica plac.svg Skwer Ptasi Zagajnik
Ikona ulica z lewej.svg ul. Lwowska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Skwierzyńska
Ikona ulica plac.svg światła Rondo Żołnierzy Wyklętych / ul. Gajowicka / ul. Szczęśliwa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Żelazna / ul. Zielińskiego
Ikona ulica plac.svg Pl. Hirszfelda
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ul. Krucza / ul. Wielka
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Jantarowa
Ikona ulica z lewej.svg ul. Energetyczna
Ikona ulica plac.svg Pl. Powstańców Śląskich
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa konturowa Wrocławia, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „ulica Zaporoska”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „ulica Zaporoska”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „ulica Zaporoska”
51°05′42,0000″N 17°00′55,0800″E/51,095000 17,015300

Ulica Zaporoska – dwujezdniowa aleja z pasem zieleni pośrodku w południowym dawnym przedmieściu Wrocławia (Krzyki), łącząca ul. Grabiszyńską z placem Powstańców Śląskich, gdzie łączy się z ulicami Sudecką i Powstańców Śląskich.

Aleja wytyczona została pod koniec XIX w. podczas budowy założeń urbanistycznych nowej dzielnicy cesarza Wilhelma I Hohenzollerna (Kaiser-Wilhelm-Viertel). Nosiła wówczas nazwę Hohenzollernstraße i ciągnęła się także poza plac Powstańców Śląskich. Podczas oblężenia Festung Breslau w gruzach legła niemal cała zabudowa dzisiejszej Zaporoskiej; do odbudowy nadawało się tylko parę kamienic po zachodniej stronie ulicy (na rogu z pl. Powstańców Śląskich, na rogu z ul. Energetyczną oraz budynek przy Szczęśliwej/Skwierzyńskiej), wszystkie inne zostały zniszczone w stopniu nie nadającym się do uratowania. Po wojnie cała Hohenzollernstraße nazwana została ulicą Sudecką.

W roku 1969, kiedy władze miasta Zaporoże w Ukraińskiej SRR nazwały jedną ze swoich ulic „Wrocławską”, komunistyczne władze Wrocławia uznały, że powinny uhonorować ukraińskie miasto w podobny sposób i fragment ulicy Sudeckiej – od Grabiszyńskiej do placu Powstańców Śląskich – przemianowały na ulicę Zaporoską. Liczy ona około 1,3 kilometra długości; jej przedłużeniem na południe, poza Pl. Powstańców jest ul. Sudecka, a na północ, poza Grabiszyńską – ul. Szpitalna.

Przy Zaporoskiej znajdują się trzy place:

  • najdalej na północ trójkątny plac, dziś zupełnie nieczytelny z uwagi na punktową zabudowę w okolicy i na samym placu – obecnie nosi nazwę Skwer Ptasi Zagajnik (dawniej niem. Hohenzollernplatz, potem Plac Jakuba Szeli),
  • drugi na skrzyżowaniu z Gajowicką (niem. Gabitzstraße) okrągły, z klombem kwiatów pośrodku i rondem dookoła – 3 października 2012 roku go nazwano Rondem Żołnierzy Wyklętych[a][1],
  • trzeci prostokątny, na skrzyżowaniu z ul. Zielińskiego (Höfchenstraße) – Plac Ludwika Hirszfelda (dawniej Höfchenplatz, tuż przed wojną przemianowany na Franz-Seldte-Platz, po wojnie do 1954 r. Plac Prostokątny).
pawilon na pl. Hirszfelda rok przed rozbiórką
ul. Zaporoska, z Ronda Żołnierzy Wyklętych na północ...
...i na południe; w głębi dwie wieże: po lewej kościół św. Augustyna przy Sudeckiej, po prawej wieża ciśnień przy Wiśniowej

W latach 70. prostokątny Plac Hirszfelda, stanowiący urbanistyczne uzupełnienie sąsiednich okrągłych („dużego ronda” Powstańców Śląskich i „małego ronda” noszącego dziś nazwę Żołnierzy Wyklętych), i tak samo jak tamte obsadzony zielenią, zabudowany został kompleksem mieszkaniowo-handlowo-usługowym wedle projektu architekta Leszka Tumanowicza. Obiekt ten jednak posiadał awangardową formę nawiązującą do idei brutalizmu. Budynek wzniesiony z elementów prefabrykowanych składał się z dwukondygnacyjnego pawilonu o szklano-aluminiowej elewacji słupowo-ryglowej oraz położonego po stronie zachodniej wieżowca mieszkalnego z betonową elewacją. Pawilon handlowo-usługowy posiadał czworokątny rzut z otwartą na dziedziniec galerią w kondygnacji pierwszego piętra, przerzuconej nad jezdniami ulicy Zaporoskiej. Niektóre ze sklepów i zakładów usługowych znajdowały się w ten sposób bezpośrednio nad jezdniami. Budynek został zaprojektowany i zrealizowany w sposób wadliwy i częściowo sprzeczny z przepisami. Z powodu złej jakości betonowych prefabrykatów elewacji wieżowca służących jako łamacze światła zdemontowano je w początku XXI w., aby zapobiec katastrofie budowlanej. Ponadto w czasie prac projektowych zignorowano poważny problem hałasu ulicznego potęgowany przez układ atrium, przede wszystkim zaś naruszono nawet ówcześnie obowiązującą skrajnię drogową – prześwit pod budynkiem wynosił tylko 3,3 metra. W rezultacie dochodziło tu do częstych kolizji samochodów ciężarowych ze stropem przejazdu pod budynkiem. Choć żaden z tych wypadków nie zakończył się tragicznie, to przez ponad trzy dekady istnienia tego obiektu suma szkód poniesionych zarówno przez właścicieli pojazdów, jak przez administratora budynku była bardzo wysoka. Do ostatniej z takich kolizji doszło 23 sierpnia 2006 r. Wkrótce potem podjęto od dawna spodziewaną decyzję o likwidacji obiektu; rozbiórkę przeprowadzono od listopada 2006 do stycznia 2007 r.[2], pozostawiwszy jednak te jego części, które znajdowały się obok jezdni. Choć nie zagrażają one już bezpieczeństwu ruchu, to jednak łamią pierwotne założenia urbanistyczne z XIX w.

Ulica Zaporoska wykorzystywana bywa niekiedy jako trasa kolarskich kryteriów ulicznych, zwykle wykorzystywane są obie ok. 800-metrowe jezdnie od Grabiszyńskiej do placu Hirszfelda, jedna w kierunku północ-południe, a druga w kierunku powrotnym.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Lokalnie nazywany czasem jest „małym rondem” dla odróżnienia od „dużego ronda”, tj. Placu Powstańców Śląskich, leżącego w pobliżu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nadanie nazwy rondu imienia Żołnierzy Wyklętych.
  2. Wyburzony Wrocław. Takiego miasta już nie ma (pol.). gazetawroclawska.pl, 2018-10-10. [dostęp 2018-10-11].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]