Umar al-Baszir

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Umar al-Baszir
عمر البشير
Omar al-Bashir, 12th AU Summit, 090202-N-0506A-137.jpg
Umar al-Baszir (2009)
Data i miejsce urodzenia 1 stycznia 1944
Husz Bannaka
Sudan Prezydent Sudanu
Okres od 30 czerwca 1989
Przynależność polityczna Kongres Narodowy
Poprzednik Ahmed al-Mirghani
Umar Hasan Ahmad al-Baszir
marszałek
Przebieg służby
Lata służby 1960-2013
Siły zbrojne Siły Zbrojne Sudanu
Główne wojny i bitwy I wojna domowa w Sudanie, Wojna Jom Kippur, II wojna domowa w Sudanie, Sudański konflikt graniczny (od 2011), Konfrontacja graniczna między Sudanem i Sudanem Południowym (2012)
Umar al-Baszir w towarzystwie żołnierzy podczas wizyty w Dżubie, 4 stycznia 2011
Umar al-Baszir z prezydentem Rosji Władimirem Putinem, 23 listopada 2017

Umar Hasan Ahmad al-Baszir (arab. عمر حسن احمد البشير, ʿUmar Ḥasan Aḥmad al-Bašīr; ur. 1 stycznia 1944 w Husz Bannaka) – sudański wojskowy i polityk, prezydent Sudanu od 30 czerwca 1989. Doszedł do władzy w wyniku zamachu stanu.

Kariera wojskowa[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 1 stycznia 1944 w małej miejscowości na północy Sudanu. W 1960 wstąpił w szeregi wojsk sudańskich, natomiast w 1966 ukończył Sudańską Akademię Wojskową w Chartumie.

W 1973 roku walczył wraz z siłami egipskimi w konflikcie z Izraelem. W latach 1975-1979 pełnił obowiązki attaché wojskowego w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Następnie w latach 1979-1981 jako dowódca garnizonu, w latach 1981-1987 stał na czele brygady spadochronowej w Chartumie.

Zamach stanu w 1989[edytuj | edytuj kod]

30 czerwca 1989 wraz z grupą oficerów przeprowadził zamach stanu przeciwko premierowi Sadikowi al-Mahdiemu Zamach ten miał na celu zapobiec ugodzie z Ludową Armią Wyzwolenia Sudanu (SPLA). Generał Baszir sprzeciwił się realizacji porozumienia, które umożliwiało wprowadzenie prawa świeckiego na południu kraju. Baszir ogłosił się szefem Rewolucyjnej Rady Ocalenia Narodowego, składającej się z 15 członków i wydał dekret konstytucyjny rozwiązujący rząd. W kolejnych dekretach doprowadził do rozwiązania partii politycznych oraz związków zawodowych. W obawie przed niezadowoleniem społeczeństwa i próbami zdetronizowania, wprowadził stan wyjątkowy oraz zakaz demonstracji antyrewolucyjnych.

W kwietniu 1990 zostało straconych 31 oficerów policyjnych i wojskowych po domniemanej próbie zamachu stanu. Dziennikarze i dyplomacja oskarżała Baszira, że był to jedynie pretekst dla usunięcia podejrzanych oficerów. W marcu 1991 uchwalono ustawę wprowadzającą prawo szariatu we wszystkich prowincjach kraju z wyjątkiem południa.

Prezydentura[edytuj | edytuj kod]

16 października 1993 Rewolucyjna Rada Ocalenia Narodowego uległa rozwiązaniu. W wyborach generalnych przeprowadzonych w Sudanie między 2 a 17 marca 1996, Baszir został wybrany na urząd prezydenta kraju uzyskując 75,40% głosów w pierwszej turze.

W 1998 roku prezydent Baszir założył wraz z Hasanem at-Turabim partię Kongresu Narodowego. At-Turabi został zawieszony w funkcji przewodniczącego ugrupowania po tym, jak zdołał wprowadzić ustawę ograniczającą władze prezydenta i nawoływał do bojkotu jego reelekcji. W wyborach prezydenckich rozpisanych między 13 a 23 grudnia 2000, Baszir uzyskał reelekcję zdobywając 86,5% głosów. W grudniu 2001 Baszir zarządził aresztować Hasana at-Turabiego pod zarzutem próby przejęcia władzy, po tym jak jego nowa partia Ludowego Kongresu Narodowego (PNC) podpisała porozumienie z SPLA. Uwolniony został dopiero w październiku 2003 w trakcie rozmów pokojowych mających na celu zakończenie wieloletniej wojny domowej na południu kraju[1].

14 lipca 2008, główny prokurator Międzynarodowego Trybunału Karnego, Luis Moreno-Ocampo oskarżył Umara al-Baszira o współodpowiedzialność za zbrodnie ludobójstwa podczas toczącego się na południu kraju konfliktu zbrojnego i inspirowanie masakr w zachodniosudańskiej prowincji Darfur oraz złożył wniosek o wysłanie za nim listu gończego. MTK wydał nakaz aresztowania 3 marca 2009.

30 stycznia 2011 w kraju wybuchły antyrządowe manifestacje na fali Arabskiej Wiosny przeciwko złej sytuacji materialnej, pogłębiającemu się kryzysowi związanemu z secesją Sudanu Południowego oraz dyktatorskim rządom al-Baszira.

23 marca 2012 Umar al-Baszir został ciężko ranny, po tym jak jego transporter opancerzony ostrzelano z wyrzutni RPG. Ewakuowano go śmigłowcem. Ogłosił, iż to Amerykanie chcieli go zabić. Powiedział także, że nie ugnie się przed nikim[2].

W wyborach generalnych w Sudanie, które zostały przeprowadzone między 13 a 16 kwietnia 2015, Umar al-Baszir zdobył 94,05% głosów i już w pierwszej turze zapewnił sobie kolejną, 5-letnią kadencję na stanowisku[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Profile: Sudan's President Bashir. [dostęp 06-06-2012].
  2. Poker, którego stawką jest zbrodnia - Konflikty - WP.PL, konflikty.wp.pl [dostęp 2017-11-27] (pol.).
  3. Omer al-Bashir Declared Winner of Sudan’s Elections, Sudan News Agency, 2015-04-27