Unia Chrześcijańska i Demokratyczna – Czechosłowacka Partia Ludowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Unia Chrześcijańska i Demokratyczna – Czechosłowacka Partia Ludowa
Ilustracja
Skrót KDU-ČSL
Lider Marek Výborný
Data założenia 1992
Adres siedziby Praga
Ideologia polityczna konserwatyzm, chrześcijańska demokracja
Poglądy gospodarcze społeczna gospodarka rynkowa
Członkostwo
międzynarodowe
Europejska Partia Ludowa
Grupa w Parlamencie
Europejskim
Grupa Europejskiej Partii Ludowej
Młodzieżówka Mladí lidovci (ML),
Mladí křesťanští demokraté (MKD)
Barwy żółta
Strona internetowa

Unia Chrześcijańska i Demokratyczna – Czechosłowacka Partia Ludowa (cz. Křesťanská a demokratická unie – Československá strana lidová, KDU-ČSL) – czeska chrześcijańsko-demokratyczna partia polityczna, skrótowo określana jako „ludowcy” (cz. lidovci) lub „chrześcijańscy demokraci” (cz. křesťanští demokraté).

Historia[edytuj | edytuj kod]

KDU-ČSL swoje korzenie wiąże z powstałą w 1894 Partią Chrześcijańsko-Socjalistyczną. Sama ČSL została natomiast założona w styczniu 1919, jednocząc inne katolickie partie. Jej przewodniczącym został Jan Šrámek, późniejszy premier rządu na uchodźstwie (1940–1945). Ugrupowanie wchodziło w skład tzw. piątki – partii politycznych, które rezerwowały sobie prawo do odgrywania głównej roli w życiu politycznym Pierwszej Republiki[1]. Partia funkcjonowała również po II wojnie światowej, zarówno na emigracji, jak i w kraju. W 1948 liczyła 500 tys. członków, jednak w następnym roku liczba ta została ograniczona do 20 tys.[2] w związku ze stopniową likwidacją pluralizmu politycznego w okresie stalinizacji kraju. Jako Czechosłowacka Partia Ludowa istniała do 1990, uczestnicząc we Froncie Narodowym, delegując swych przedstawicieli do parlamentu, rządu i komitetów (rad) narodowych. Pozostawała jednocześnie bez wpływu na politykę państwa, dzieląc los ugrupowań satelickich w krajach tzw. demokracji ludowej.

Ugrupowanie pod nazwą Unia Chrześcijańska i Demokratyczna – Czechosłowacka Partia Ludowa odrodziło się na początku transformacji ustrojowej. W 1989 ČSL zerwała związki z komunistami, a w 1992 przyjęła nową nazwę po połączeniu ze środowiskami chrześcijańskimi i agrarnymi[3]. KDU-ČSL, będące ugrupowaniem o profilu konserwatywnym i chrześcijańsko-demokratycznym, opowiedziała się za gospodarką rynkową, w sferze wartości pozostając ugrupowaniem prawicowym, będąc zwolenniczką dialogu państwa z Kościołem katolickim, zakazu przerywania ciąży, przeciwniczką legalizacji małżeństw jednopłciowych oraz eutanazji. W 2010 określała się jako jedyna opoka dla prawicowych wyborców[4]. Do 2010 uzyskiwała stabilne poparcie (6–10%), największe w tradycyjnie katolickich obszarach Moraw. Według własnych informacji posiada około 38 tys. członków[5] (będąc drugim pod tym względem w Czechach ugrupowaniem po KSČM).

Do 2006 KDU-ČSL wielokrotnie wchodziła w skład różnych rządów, zarówno centroprawicowych, jak i centrolewicowych[6], w kolejnych rządach reprezentowali ją m.in. Cyril Svoboda i Miroslav Kalousek. Posiadała ministrów w prawicowych gabinetach, na czele których stał Václav Klaus (1992–1998), a także w rządzie technicznym, którym w 1998 kierował Josef Tošovský. Istotną rolę w powołaniu tego gabinetu odegrał przywódca ludowców Josef Lux[7]. W okresie pobytu w opozycji chadecy wraz z innymi centrowymi i centroprawicowymi partiami przez kilka lat tworzyli tzw. Czwórkoalicję[8]. W 1999 szeregi ugrupowania zasilił Petr Pithart, rok później wybrany na marszałka czeskiego Senatu[9].

Po wyborach w 2002 KDU-ČSL ponownie weszła do koalicji wraz z ČSSD i liberałami z US-DEU, współtworząc rządy premierów Vladimíra Špidli (2002–2004), Stanislava Grossa (2004–2005) i Jiříego Paroubka (2005–2006). W wyborach parlamentarnych w 2006 partia zajęła czwarte miejsce z poparciem 7,2%, co dało jej 13 z 200 mandatów w Izbie Poselskiej. W latach 2007–2009 była częścią centroprawicowej koalicji tworzącej drugi rząd Mirka Topolánka. W 2009 część jej członków (w tym były przewodniczący Miroslav Kalousek) odeszło z partii i znalazło się wśród założycieli nowego ugrupowania TOP 09.

W wyborach w 2010 partia nie przekroczyła wynoszącego 5% progu wyborczego, po raz pierwszy znajdując się poza niższą izbą czeskiego parlamentu[10]. Konsekwencją wyborczej porażki była natychmiastowa dymisja Cyrila Svobody. Po kilku miesiącach nowym przewodniczącym partii został lokalny samorządowiec Pavel Bělobrádek[11]. Pod jego przywództwem w wyborach w 2013 chadecy powrócili do parlamentu, a następnie dołączyli do trójpartyjnego rządu Bohuslava Sobotki, współtworzonego także przez socjaldemokratów i centrystów z ANO 2011[12]. Ludowcy utrzymali reprezentację poselską w wyborach w 2017, przechodząc następnie do opozycji.

Ugrupowanie współpracuje z powiązanymi ze sobą organizacjami: Młodymi Ludowcami, Młodymi Chrześcijańskimi Demokratami, Stowarzyszeniem Kobiet KDU-ČSL, Instytutem Studiów Politycznych i Gospodarczych oraz Europejską Akademią Demokracji[13]. Na forum europejskim od 1996 związane jest z Europejską Partią Ludową, w której uzyskało status członkowski[14]. Partia wydaje własne czasopismo „Nový hlas”[15].

Przewodniczący ČSL i KDU-ČSL[edytuj | edytuj kod]

ČSL
KDU-ČSL

Wyniki wyborów[edytuj | edytuj kod]

Wybory do Izby Poselskiej
  • 1992: 6,3% głosów i 15 mandatów
  • 1996: 8,1% głosów i 18 mandatów
  • 1998: 9,0% głosów i 20 mandatów
  • 2002: 14,3% głosów i 22 mandaty (w koalicji z US-DEU)
  • 2006: 7,2% głosów i 13 mandatów
  • 2010: 4,4% głosów i 0 mandatów
  • 2013: 6,8% głosów i 14 mandatów[16]
  • 2017: 5,8% głosów i 10 mandatów[17]
Wybory do Parlamentu Europejskiego

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oprócz ČSL były to Czechosłowacka Partia Socjaldemokratyczna, Republikańska Partia Ludu Wiejskiego i Małorolnego (tzw. Partia Agrarna), Czechosłowacka Partia Narodowo-Socjalistyczna i Czechosłowacka Narodowa Demokracja (zob. Jerzy Tomaszewski, Czechy i Słowacja, Wydawnictwo Trio, Warszawa 2008, s. 38).
  2. Marek Migalski, Koncepcja „mostu między Wschodem a Zachodem” Edwarda Benesza, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Zarządzania i Marketingu, Sosnowiec 2004, s. 166
  3. a b Leaders of the Czech Republic (ang.). zarate.eu. [dostęp 2014-07-06].
  4. KDU-ČSL je šancí pro pravicové voliče (cz.). kdu.cz, 25 marca 2010. [dostęp 2014-07-06].
  5. Stát se členem (cz.). kdu.cz. [dostęp 2014-07-06].
  6. Přehled vlád ČR (cz.). vlada.cz. [dostęp 2014-07-06].
  7. 10 let od smrti Josefa Luxe: Kdo byl? (cz.). bles.cz, 20 listopada 2009. [dostęp 2014-07-06].
  8. Vznik a zánik čtyřkoalice (cz.). bbc.co.uk. [dostęp 2014-07-06].
  9. Petr Pithart (cz.). nasipolitici.cz. [dostęp 2014-07-06].
  10. Paroubek končí, neustál propad ČSSD ve volbách (cz.). lidovky.cz, 29 maja 2010. [dostęp 2014-07-06].
  11. Nový šéf lidovců: dobytků a sviní v politice se nebojím (cz.). novinky.cz, 20 listopada 2010. [dostęp 2014-07-06].
  12. Bohuslav Sobotka, the leader of the Czech Social Democratic Party, named prime minister today (ang.). vlada.cz, 17 stycznia 2014. [dostęp 2014-07-06].
  13. Partnerské organizace (cz.). kdu.cz. [dostęp 2014-07-06].
  14. Member Parties (ang.). epp.eu. [dostęp 2014-07-06].
  15. „Nový hlas” (cz.). kdu.cz. [dostęp 2014-07-06].
  16. Parties and Elections in Europe: Czechia (ang.). parties-and-elections.eu. [dostęp 2014-07-06].
  17. Volby 2017: Výsledky voleb v České republice (cz.). idnes.cz. [dostęp 2017-10-22].
  18. Volby do Evropského parlamentu konané na území České republiky ve dnech 11.06. – 12.06.2004 (cz.). volby.cz. [dostęp 2014-07-06].
  19. Volby do Evropského parlamentu konané na území České republiky ve dnech 05.06. – 06.06.2009 (cz.). volby.cz. [dostęp 2014-07-06].
  20. Volby do Evropského parlamentu konané na území České republiky ve dnech 23.05. – 24.05.2014 (cz.). volby.cz. [dostęp 2014-07-06].
  21. Volby do Evropského parlamentu konané na území České republiky ve dnech 24.05. – 25.05.2019 (cz.). volby.cz. [dostęp 2019-05-26].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]