Uniwersum X-Men (franczyza 20th Century Fox)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Uniwersum X-Men
ilustracja
Gatunek fantastyka naukowa
akcja
Kraj produkcji Stany Zjednoczone
Język angielski
Produkcja Lauren Shuler Donner
Wytwórnia 20th Century Fox
Marvel Entertainment
The Donners' Company
Dystrybucja 20th Century Fox (2000 – 2018)
Walt Disney Studios Motion Pictures[1] (2019 – 2020)

Uniwersum X-Menfranczyza obejmująca głównie filmy o superbohaterach produkcji 20th Century Fox, które zaś oparte są na cyklu komiksów X-Men wydawanych przez Marvel Comics. Pomiędzy produkcjami zrzeszonymi w uniwersum stosowane są częste crossovery, a także wspólne wątki i członkowie obsady.

W 1994 roku studio 20th Century Fox zakupiło prawa do ekranizacji serii komiksów X-Men. Stanowisko reżysera pierwszych dwóch filmów X-Men (2000) i X-Men 2 (2003) objął Bryan Singer. Zrezygnował on z reżyserowania kolejnego filmu X-Men: Ostatni bastion (2006) i jego miejsce zajął Brett Ratner.

Następnie powstały: spin-off serii o tytule X-Men Geneza: Wolverine (2009) w reżyserii Gavina Hooda, gdzie fabuła skupia się na pochodzeniu postaci Wolverine’a oraz dwa kolejne filmy o tej postaci, będące w dużej mierze samodzielnymi produkcjami - Wolverine (2013) i Logan: Wolverine (2017), oba w reżyserii Jamesa Mangolda; prequel głównej serii X-Men: Pierwsza klasa (2011), w reżyserii Matthew Vaughna oraz jego kontynuacje X-Men: Przeszłość, która nadejdzie (2014), który stał się pomostem łączącym oryginalną trylogię z prequelem i X-Men: Apocalypse (2016). Za reżyserię obu tych filmów odpowiedział twórca dwóch pierwszych produkcji, Bryan Singer. W 2016 miał swoją premierę kolejny spin-off: Deadpool (2016) w reżyserii Tima Millera, a w 2018 jego sequel, Deadpool 2. W 2019 roku premierę miał X-Men: Mroczna Phoenix.

X-Men, X-Men 2, X-Men: Pierwsza klasa, Wolverine, Deadpool, Logan: Wolverine, X-Men: Przeszłość, która nadejdzie, Legion i The Gifted: Naznaczeni spotkały się z pozytywnymi recenzjami. X-Men: Ostatni bastion, X-Men Geneza: Wolverine i X-Men: Apocalypse spotkały się z mieszanymi opiniami krytyków.

Na swoją premierę oczekują Nowi mutanci (2020).

Filmy[edytuj | edytuj kod]

Tytuł Data premiery Reżyseria Scenariusz Producent Status Przypisy
X-Men 12 lipca 2000 (Świat)
13 października 2000 (Polska)
14 lipca 2000 (Stany Zjednoczone)
Bryan Singer David Hayter Lauren Shuler Donner,
Ralph Winter
wydany
X-Men 2
X2
24 kwietnia 2003 (Świat)
1 maja 2003 (Polska)
2 maja 2003 (Stany Zjednoczone)
Michael Dougherty,
Dan Harris,
David Hayter
X-Men: Ostatni bastion
X-Men: The Last Stand
22 maja 2006 (Świat)
26 maja 2006 (Polska)
26 maja 2006 (Stany Zjednoczone)
Brett Ratner Simon Kinberg,
Zak Penn
Lauren Shuler Donner,
Ralph Winter,
Avi Arad
X-Men Geneza: Wolverine
X-Men Origins: Wolverine
9 kwietnia 2009 (Świat)
30 kwietnia 2009 (Polska)
1 maja 2009 (Stany Zjednoczone)
Gavin Hood David Benioff,
Skip Woods
Lauren Shuler Donner,
Ralph Winter,
Hugh Jackman,
John Palermo
X-Men: Pierwsza klasa
X-Men: First Class
25 maja 2011 (Świat)
3 czerwca 2011 (Polska)
3 czerwca 2011 (Stany Zjednoczone)
Matthew Vaughn Ashley Edward Miller,
Zack Stentz,
Jane Goldman
Lauren Shuler Donner,
Bryan Singer,
Simon Kinberg,
Gregory Goodman
Wolverine
The Wolverine
16 lipca 2013 (Świat)
26 lipca 2013 (Polska)
26 lipca 2013 (Stany Zjednoczone)
James Mangold Mark Bomback,
Scott Frank
Lauren Shuler Donner,
Hutch Parker
X-Men: Przeszłość, która nadejdzie
X-Men: Days of Future Past
10 maja 2014 (Świat)
23 maja 2014 (Polska)
23 maja 2014 (Stany Zjednoczone)
Bryan Singer Simon Kinberg Lauren Shuler Donner,
Bryan Singer,
Simon Kinberg,
Hutch Parker
Deadpool 21 stycznia 2016 (Świat)
12 lutego 2016 (Polska)
12 lutego 2016 (Stany Zjednoczone)
Tim Miller Rhett Reese,
Paul Wernick
Lauren Shuler Donner,
Simon Kinberg,
Ryan Reynolds
X-Men: Apocalypse 9 maja 2016 (Świat)
20 maja 2016 (Polska)
27 maja 2016 (Stany Zjednoczone)
Bryan Singer Simon Kinberg Lauren Shuler Donner,
Bryan Singer,
Simon Kinberg,
Hutch Parker
[2]
Logan: Wolverine
Logan
17 lutego 2017 (Świat)
3 marca 2017 (Polska)
3 marca 2017 (Stany Zjednoczone)
James Mangold Michael Green,
James Mangold,
Scott Frank
Lauren Shuler Donner,
Simon Kinberg,
Hutch Parker
Deadpool 2 10 maja 2018 (Świat)
18 maja 2018 (Polska)
18 maja 2018 (Stany Zjednoczone)
David Leitch Rhett Reese,
Paul Wernick,
Drew Goddard,
Ryan Reynolds
Lauren Shuler Donner,
Simon Kinberg,
Ryan Reynolds
[3][4]
X-Men: Mroczna Phoenix
Dark Phoenix
14 maja 2019 (Świat)
7 czerwca 2019 (Polska)
7 czerwca 2019 (Stany Zjednoczone)
Simon Kinberg Simon Kinberg Lauren Shuler Donner,
Simon Kinberg
[5]
Nowi mutanci
The New Mutants
3 kwietnia 2020 (Stany Zjednoczone) Josh Boone Josh Boone,
Knate Lee
Lauren Shuler Donner,
Simon Kinberg,
Karen Rosenfelt
postprodukcja [1][6]

X-Men (2000)[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: X-Men (film).

X-Men – pierwszy film z serii w reżyserii Bryana Singera i ze scenariuszem Davida Haytera. W rolach głównych występują Hugh Jackman, Patrick Stewart, Ian McKellen, Halle Berry, Famke Janssen, James Marsden, Bruce Davison, Rebecca Romijn, Ray Park, Tyler Mane i Anna Paquin. Zdjęcia rozpoczęły się we wrześniu 1999 roku w Toronto w Kanadzie, a zakończyły się w marcu 2000 roku. Jego światowa premiera miała miejsce 12 lipca 2000 roku, natomiast w Polsce film ukazał się 13 października tego samego roku.

Film ten opowiada historię mutantów Wolverina i Rogue, którzy zostali włączeni w konflikt między dwoma grupami mutantów, które w różny sposób próbują osiągnąć akceptację swojego gatunku przez społeczeństwo. Jedną z nich jest grupa „X-Men” Profesora Charlesa Xaviera, natomiast drugą „Braterstwo Mutantów” dowodzone przez Erica Lensherra / Magneto.

X-Men 2 (2003)[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: X-Men 2.

X-Men 2 (ang. X2) – drugi film z serii w reżyserii Bryana Singera i ze scenariuszem Michaela Dougherty’ego, Dana Harrisa i Davida Haytera. W rolach głównych występują Hugh Jackman, Patrick Stewart, Ian McKellen, Halle Berry, Famke Janssen, James Marsden, Bruce Davison, Rebecca Romijn, Brian Cox, Alan Cumming, Bruce Davison i Anna Paquin. Zdjęcia rozpoczęły się w czerwcu 2002 roku w Vancouver w Kanadzie, a zakończyły się w listopadzie 2002 roku. Światowa premiera miała miejsce 24 kwietnia 2003 roku natomiast polska odbyła się 1 maja tego samego roku.

Opowiada on o dwóch grupach mutantów „X-Men” i „Braterstwo Mutantów”, które pomimo różnic, łączą siły przeciwko pułkownikowi Williamowi Strykerowi, który za pomocą skopiowanego ze szkoły Profesora Xaviera urządzenia do namierzania mutantów, Celebro, próbuje zniszczyć cały gatunek, aby ochronić ludzkość przed nim.

X-Men: Ostatni bastion (2006)[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: X-Men: Ostatni bastion.

X-Men: Ostatni bastion (ang. X-Men: The Last Stand) – trzeci film z serii w reżyserii Bretta Ratnera i ze scenariuszem Simona Kinberga i Zaka Penna. W rolach głównych występują: Hugh Jackman, Halle Berry, Ian McKellen, Famke Janssen, Anna Paquin, Kelsey Grammer, James Marsden, Rebecca Romijn, Shawn Ashmore, Aaron Stanford, Vinnie Jones i Patrick Stewart. Zdjęcia rozpoczęły się w sierpniu 2005 roku w Vancouver w Kanadzie, a zakończyły się w styczniu 2006 roku. Jego światowa premiera miała miejsce 22 maja 2006 roku, natomiast w Polsce film ukazał się 26 maja tego samego roku.

Fabuła filmu oparta jest na komiksach z cyklu „The Dark Phoenix Saga” i „Astonishing X-Men: Obdarowani”. Koncentruje się ona wokół lekarstwa dla mutantów, które doprowadziło do walk między grupami mutantów oraz zmartwychwstania Jean Grey.

X-Men Geneza: Wolverine (2009)[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: X-Men Geneza: Wolverine.

X-Men Geneza: Wolverine (ang. X-Men Origins: Wolverine) – spin-off głównej serii, koncentrujący się wokół genezy mutanta Wolverine’a, którego akcja ma miejsce przed filmem X-Men. Za reżyserię odpowiadał Gavin Hood, a za scenariusz David Benioff i Skip Woods. W rolach głównych występują: Hugh Jackman, Liev Schreiber, Ryan Reynolds, Danny Huston i Dominic Monaghan. Zdjęcia rozpoczęły się w styczniu 2008 roku w Queenstown w Nowej Zelandii, a zakończyły się w maju tego samego roku. Światowa premiera miała miejsce 9 kwietnia 2009 roku natomiast polska odbyła się 1 maja tego samego roku.

Film opowiada historię między przyrodnimi braćmi Wolveriem i Victorem Creedem oraz ich przystąpieniu do złożonej z mutantów „Drużyny X” kierowanej przez pułkownika Williama Strykera oraz o początkach kierowanego przez niego programu „Weapon X” w wyniku, którego wszczepiono w szkielet Wolverine’a niezniszczalny metal adamantium.

X-Men: Pierwsza klasa (2011)[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: X-Men: Pierwsza klasa.

X-Men: Pierwsza klasa (ang. X-Men: First Class) – piąty film franczyzy i prequel głównej serii w reżyserii Matthew Vaughna, który napisał scenariusz razem z Ashleyem Edwardem Millerem, Zackiem Stentzem i Jane Goldman. W rolach głównych występują: James McAvoy, Michael Fassbender, Rose Byrne, January Jones, Olivier Platt i Kevin Bacon. Zdjęcia rozpoczęły się w sierpniu 2010 roku w Londynie w Anglii, a zakończyły się w grudniu tego samego roku. Jego światowa premiera miała miejsce 25 maja 2011 roku, natomiast w Polsce film ukazał się 3 czerwca tego samego roku.

Fabuła filmu ma miejsce w 1962 roku podczas kryzysu kubańskiego i opowiada o początkach relacji Charlesa Xaviera i Erica Lensherra oraz ich próbą powstrzymania „Hellfire Club” dowodzonego przez Sebastiana Shawa, który ma plan dominacji nad światem.

Wolverine (2013)[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Wolverine (film).

Wolverine (ang. The Wolverine) – kontynuacja filmu X-Men Geneza: Wolverine, którego akcja umiejscowiona została po wydarzeniach filmu X-Men: Ostatni bastion. Za reżyserię odpowiadał James Mangold, a za scenariusz Mark Bomback i Scott Frank. W rolach głównych występują: Hugh Jackman, Hiroyuki Sanada, Famke Janssen i Will Yun Lee. Zdjęcia rozpoczęły się w sierpniu 2012 roku w Sydney w Australii i zakończyły się w listopadzie. Światowa premiera miała miejsce 16 lipca 2013 roku, natomiast polska odbyła się 26 lipca tego samego roku.

Film przedstawia historię Wolverine’a, który wyrusza do Japonii, aby spotkać się z żołnierzem, Ichirō Yashidą, któremu uratował życie podczas II wojny światowej. Zmuszony jest on tam do ochrony jego wnuczki, Mariko Yashidy, która ścigana jest przez zabójców z Yakuzy.

X-Men: Przeszłość, która nadejdzie (2014)[edytuj | edytuj kod]

X-Men: Przeszłość, która nadejdzie (ang.: X-Men: Days of Future Past) – siódmy film serii, który jest pomostem łączącym oryginalną trylogię z filmem X-Men: Pierwsza klasa Za reżyserię odpowiadał Bryan Singer, a za scenariusz Simon Kinberg. W rolach głównych występują: Hugh Jackman, James McAvoy, Michael Fassbender, Jennifer Lawrence, Halle Berry, Anna Paquin, Ellen Page, Peter Dinklage, Ian McKellen i Patrick Stewart. Zdjęcia rozpoczęły się w kwietniu 2013 roku w Montrealu w Kanadzie, a zakończyły się w sierpniu tego samego roku. Światowa premiera miła miejsce 10 maja 2014 roku, natomiast w Polsce film zadebiutował 23 maja tego samego roku.

W filmie Wolverine cofa się w czasie do 1973 roku, gdzie musi zmienić bieg przyszłości i nie doprowadzić do utworzenia „Sentineli”, które doprowadzą do zagłady zarówno ludzi jak i mutantów.

Deadpool (2016)[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Deadpool (film).

Deadpool – spin-off filmu X-Men Geneza: Wolverine, w którym postać Deadpoola pojawiła się po raz pierwszy. Ostatecznie po wydarzeniach w filmie X-Men: Przeszłość, która nadejdzie jego geneza została przestawiona od nowa, Za scenariusz odpowiadali Rhett Reese i Paul Wernick, natomiast za reżyserię Tim Miller[7]. W rolach głównych występują: Ryan Reynolds, Morena Baccarin, Ed Skrein, T.J. Miller, Gina Carano, Brianna Hildebrand i Stefan Kapičić. Film był kręcony od marca do kwietnia 2015 roku w Vancouver w Kanadzie. Światowa premiera odbyła się 5 lutego 2016 roku na Tajwanie, a w Polsce miała miejsce 12 lutego tego samego roku[8].

Film opowiada o Wadzie Wilsonie, który jako antybohater Deadpool ściga człowieka, dzięki któremu zawdzięcza zdolności mutanta, ale również został przez niego oszpecony.

X-Men: Apocalypse (2016)[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: X-Men: Apocalypse.

X-Men: Apocalypse – kontynuacja filmu X-Men: Przeszłość, która nadejdzie. Za reżyserię odpowiadał Bryan Singer, a za scenariusz Simon Kinberg, Dan Harris i Michael Dougherty[2]. W rolach głównych występują: James McAvoy, Michael Fassbender, Jennifer Lawrence, Oscar Isaac, Nicholas Hoult, Rose Byrne, Tye Sheridan, Sophie Turner, Olivia Munn i Lucas Till[9]. Zdjęcia trwały od kwietnia do sierpnia 2015 roku w Montrealu w Kanadzie. Światowa premiera odbyła się 18 maja 2016 roku, a w Polsce premiera odbyła się 20 maja tego samego roku.

Akcja filmu jest obsadzona w 1983 roku. En Sabah Nur, który jest pierwszym mutantem, przebudził się po tysiącach lat snu. Zamierza on zniszczyć cywilizację i zawładnąć światem. Mystique, z pomocą Profesora X, poprowadziła drużynę X-Men, aby go powstrzymać przed zniszczeniem ludzkości[9].

Logan: Wolverine (2017)[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Logan: Wolverine.

Logan: Wolverine (ang.: Logan) – kontynuacja filmu Wolverine, którego akcja osadzona została w przyszłości. Film jest pożegnaniem z filmową serią Hugh Jackmana[10]. Za reżyserię odpowiadał James Mangold, a za scenariusz Michael Green i David James Kelly. W rolach głównych występują: Hugh Jackman, Patrick Stewart, Boyd Holbrook, Richard E. Grant, Stephen Merchant, Eriq La Salle i Elise Neal[11]. Film był kręcony od maja do sierpnia 2016 roku w Stanach Zjednoczonych. Światowa premiera odbyła się 17 lutego 2017 roku podczas Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Berlinie, natomiast w Polsce film zadebiutował 3 marca tego samego roku[12][13].

Akcja filmu inspirowana jest komiksem Staruszek Logan i opowiada ostatnią historię Wolverine’a osadzoną w przyszłości.

Deadpool 2 (2018)[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Deadpool 2.

Deadpool 2 – kontynuacja filmu Deadpool w reżyserii Davida Leitcha i ze scenariuszem Rhetta Reese’a i Paula Wernicka[14]. W rolach głównych występują: Ryan Reynolds, Morena Baccarin, T.J. Miller, Leslie Uggams, Brianna Hildebrand, Stefan Kapičić, Zazie Beetz, Josh Brolin i Jack Kesy. Zdjęcia do produkcji rozpoczęły się w czerwcu 2017 roku w Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie. Światowa premiera odbyła się 10 maja 2018 roku w Londynie, natomiast w Polsce film zadebiutował 18 maja tego samego roku[3][4].

X-Men: Mroczna Phoenix (2019)[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: X-Men: Mroczna Phoenix.

X-Men: Mroczna Phoenix (ang. Dark Phoenix) – kontynuacja filmu X-Men: Apocalypse w reżyserii i ze scenariuszem Simona Kinberga. W rolach głównych wystąpili: James McAvoy, Michael Fassbender, Jennifer Lawrence, Nicholas Hoult, Tye Sheridan, Sophie Turner, Alexandra Shipp, Kodi Smit-McPhee i Evan Peters. Zdjęcia rozpoczęły się w czerwcu 2017 roku w Montrealu w Kanadzie. Światowa premiera miała miejsce 14 maja 2019 roku w Meksyku[15]. W Polsce zadebiutował 7 czerwca tego samego roku[5].

Nowi mutanci (2020)[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Nowi mutanci.

Nowi mutanci (org.: The New Mutants) – zapowiedziany spin-off serii X-Men w reżyserii został Josha Boone’a, który wraz z Knate Lee napisał scenariusz[16]. W rolach głównych występują: Anya Taylor-Joy, Maisie Williams, Charlie Heaton, Henry Zaga, Blu Hunt i Alice Braga. Zdjęcia do filmu rozpoczęły się w Bostonie, w Stanach Zjednoczonych w lipcu 2017 roku. Amerykańska premiera zapowiedziana została na 3 kwietnia 2020 roku[1].

Obsada i postacie powracające w serii[edytuj | edytuj kod]

Postać Film
X-Men
(2000)
X-Men 2
(2003)
X-Men:
Ostatni bastion

(2006)
X-Men Geneza:
Wolverine

(2009)
X-Men:
Pierwsza klasa

(2011)
Wolverine
(2013)
X-Men:
Przeszłość, która nadejdzie

(2014)
Deadpool
(2016)
X-Men:
Apocalypse

(2016)
Logan
(2017)
James „Logan” Howlett
Wolverine
Hugh Jackman Hugh Jackman
Troye Sivan
(dziecko)
Hugh Jackman
(rola cameo)
Hugh Jackman Hugh Jackman[2][17]
Charles Xavier
Professor X
Patrick Stewart Patrick Stewart
(rola cameo)
James McAvoy
Laurence Belcher
(dziecko)
Patrick Stewart
(rola cameo)
Patrick Stewart
James McAvoy
Laurence Belcher
(dziecko)
James McAvoy[2] Patrick Stewart[18]
Erik Lehnsherr
Magneto
Ian McKellen
Brett Morris
(dziecko)
Ian McKellen Michael Fassbender
Bill Milner
(dziecko)
Ian McKellen
(rola cameo)
Ian McKellen
Michael Fassbender
Ian McKellen[18]
Michael Fassbender[2]
Scott Summers
Cyclops
James Marsden Tim Pocock James Marsden
(rola cameo)
Tye Sheridan[19]
Jean Grey
Phoenix
Famke Janssen Famke Janssen
Haley Ramm
(dziecko)
Famke Janssen Famke Janssen
(rola cameo)
Sophie Turner[19]
Ororo Munroe
Storm
Halle Berry Halle Berry Alexandra Shipp[19]
Marie
Rogue
Anna Paquin Anna Paquin
(rola cameo)
Bobby Drake
Iceman
Shawn Ashmore Shawn Ashmore
Raven Darkholme
Mystique
Rebecca Romijn Jennifer Lawrence
Morgan Lily
(dziecko)
Rebecca Romijn
(starsza)
Jennifer Lawrence
Morgan Lily
(dziecko)
Jennifer Lawrence[2]
Kitty Pryde Sumela Kay
(rola cameo)
Katie Stuart
(rola cameo)
Ellen Page Ellen Page
John Allerdyce
Pyro
Alexander Burton
(rola cameo)
Aaron Stanford
Jubilation Lee
Jubilee
Katrina Florence
(rola cameo)
Kea Wong
(rola cameo)
Laura Condor[20]
Senator
Robert Kelly
Bruce Davidson
Henry „Hank” McCoy
Beast
Steve Bacic
(rola cameo)
Kelsey Grammer Nicholas Hoult Nicholas Hoult
Kelsey Grammer
(starszy)
Nicholas Hoult[2]
Peter Rasputin
Colossus
Daniel Cudmore Daniel Cudmore Stefan Kapičić[21]
William Stryker Brian Cox Danny Huston Josh Helman
Brian Cox
(starszy)
Josh Helman[22]
Victor Creed
Sabretooth
Tyler Mane Liev Schreiber
Michael James Olsen
(dziecko)
Mortimer Toynbee
Toad
Ray Park Evan Jonigkeit
Wade Wilson
Weapon XI / Deadpool
Ryan Reynolds
Scott Adkins
(Weapon XI)
Ryan Reynolds
Kurt Wagner
Nightcrawler
Alan Cumming Kodi Smit-McPhee[23]
Peter Maximoff
Quicksilver
Evan Peters Evan Peters[24]

Anulowane projekty[edytuj | edytuj kod]

Na przełomie lutego i marca 2017 roku Simon Kinberg poinformował, że 20th Century Fox koncentruje się na dalszych pomysłach, które mają rozbudować serię. Kinberg wyjawił również, że w trakcie rozwoju są filmy o Laurze Kinney / X-23, Alpha Flight i Exiles. Pod koniec czerwca 2017 roku studio ustaliło daty premier dla kolejnych 4 niezatytułowanych filmów: 22 listopada 2019, 26 czerwca 2020, 2 października 2020 i 5 marca 2021. 20 marca 2019 roku oficjalnie potwierdzono przejęcie studia przez The Walt Disney Company[25]. 7 maja tego samego roku Disney przedstawił grafik z datami premier na nadchodzące lata, usuwając z niego wcześniej ustalone daty[1]. Amerykańskie media donoszą również, że wszystkie projekty dotyczące uniwersum, nad którymi pracowało studio zostały anulowane[26].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Anthony D’Alessandro: Disney-Fox Updates Release Schedule: Sets Three Untitled ‘Star Wars’ Movies, ‘Avatar’ Franchise To Kick Off In 2021 & More (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2019-05-07].
  2. a b c d e f g Marcin Pietrzyk: Nowi/starzy bohaterowie dołączą do „X-Men: Apocalypse” (pol.). Filmweb. [dostęp 2014-09-23].
  3. a b Ryan Parker, Borys Kit: 'X-Men' Shake-Up: 'Deadpool 2,' 'Gambit,' 'The New Mutants' Get New Dates (Exclusive) (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2018-01-11].
  4. a b Ryan Reynolds and the cast of Deadpool 2 ooze movie star glamour for London premiere of Marvel film (ang.). Daily Mail. [dostęp 2018-05-11].
  5. a b Anthony D’Alessandro: ‘Alita’ Flies Out Of Christmas, ‘Dark Phoenix’ To Rise Summer, ‘Deadpool 2’ Re-release Hits Sked, ‘Gambit’ Now 2020 – Fox Date Changes (ang.). Deadline. [dostęp 2018-09-28].
  6. Dino-Ray Ramos: 20th Century Fox Shuffles Release Dates For ‘Bohemian Rhapsody’, ‘Dark Phoenix’ & More (ang.). Deadline. [dostęp 2018-03-26].
  7. Marcin Pietrzyk: OFICJALNIE: Ryan Reynolds został Deadpoolem (pol.). filmweb.pl. [dostęp 2014-12-05].
  8. „Deadpool” oficjalnie potwierdzony.
  9. a b Spencer Perry: X-Men: Apocalypse Synopsis Officially Released (ang.). comingsoon.net. [dostęp 2015-10-08].
  10. Spencer Perry: Hugh Jackman Teases ‘One Last Time’ as Wolverine (ang.). Coming Soon. [dostęp 2015-03-28].
  11. Thom Geier: ‘Wolverine 3’ Poised to Add ‘Fear the Walking Dead’s’ Elizabeth Rodriguez (Exclusive) (ang.). The Wrap. [dostęp 2016-05-18].
  12. Brett White: UPDATED: 20TH CENTURY FOX REFUTES EXTENDED LOGAN SYNOPSIS (ang.). Comic Book Resources. [dostęp 2017-02-03].
  13. premiery i zapowiedzi (pol.). Filmweb. [dostęp 2016-10-05].
  14. Borys Kit: 'Deadpool' Sequel Already in the Works (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2016-02-09].
  15. Ciara Farmer: Sophie Turner wows in an edgy bralet with matching trousers as she joins colour-blocking Jessica Chastain at X-Men: Dark Phoenix premiere in Mexico (ang.). Daily Mail. [dostęp 2019-05-15].
  16. Mike Fleming Jr: Fox Mints ‘The New Mutants’ X-Men Spinoff; ‘The Fault In Our Stars’ Helmer Josh Boone To Direct (ang.). deadline.com. [dostęp 2015-05-13].
  17. Hugh Jackman zagra Wolverine’a jeszcze tylko raz.
  18. a b Patrick Stewart raves about Portland while discussing his new film 'Match'.
  19. a b c Bryan Singer on Twitter: Meet our new and brilliant young mutants: @Alexshipppp as #Storm @SophieT as #JeanGrey and @TyeSheridan as #Cyclops. #XmenApocalypse.
  20. Albert Ching: Bryan Singer announces Jubilee as latest addition to „X-Men: Apocalypse” (ang.). comicbookresources.com. [dostęp 2015-03-25].
  21. Joe McGovern: Meet Stefan Kapicic, the Serbian actor inside the 7-and-a-half-foot tall mutant Colossus in Deadpool (ang.). Entertainment Weekly. [dostęp 2015-12-23].
  22. The “X-Men: Apocalypse” Cast's Violent Games - CONAN on TBS (ang.). YouTube. [dostęp 2015-07-25].
  23. Marcin Pietrzyk: Bryan Singer znalazł młodego Nightcrawlera (ang.). filmweb.pl. [dostęp 2015-02-18].
  24. Quicksilver powróci w „X-Men: Apocalypse”.
  25. Georg Szalai, Paul Bond: Disney Closes $71.3 Billion Fox Deal, Creating Global Content Powerhouse (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2019-03-19]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  26. Matt Goldberg: ‘Gambit’ Is Dead; Disney Drops the X-Men Spinoff from the Schedule (ang.). Collider. [dostęp 2019-05-07].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]