Uniwersytety w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Geographylogo.svg
Publiczne uniwersytety klasyczne w Polsce

Uniwersytety w Polsce – wykaz polskich uniwersytetów, działających w oparciu o Ustawę z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Stosuje się ją do publicznych i niepublicznych szkół wyższych oraz Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Nie stosuje się jej do innych szkół wyższych i wyższych seminariów duchownych prowadzonych przez kościoły i związki wyznaniowe[1].

Podział na uniwersytety, uniwersytety techniczne i uniwersytety przymiotnikowe wprowadzono Ustawą z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Część uczelni technicznych spełnia ustawowe wymogi przewidziane dla uniwersytetu technicznego (co zaznacza w swoich statutach[a]), lecz nie stosuje tej nazwy.

Rys historyczny[edytuj]

Założenie Szkoły Głównej przeniesieniem do Krakowa ugruntowane. R.P. 1361–1399–1400, obraz Jana Matejki

Choć początki kształcenia uniwersyteckiego w Polsce przypadają na XIV w., to od w XIII w. coraz liczniejsi Polacy podejmowali studia zagraniczne. Do tego grona należeli: Witelon (mistrz uniwersytetów w Paryżu i Padwie, autor traktatu pt. Optyka z ok. 1270), oraz grupa znanych w Europie trzynastowiecznych kanonistów (przede wszystkim: Stefan Polak, Wawrzyniec Polak i Jakub ze Skaryszewa). Studia medyczne w Montpellier odbył nadworny lekarz Leszka Czarnego, Mikołaj z Polski[2]. W okresie rządów Władysława I Łokietka w służbie państwowej pozostawało 41 osób z wyższym wykształceniem. Kazimierz III Wielki wykorzystywał wykształcenie 56 osób (część z czasów panowania swojego ojca), a Ludwik Węgierski – 12 osób. Łącznie w XIV w. polskiej władzy państwowej służyły 84 znane z imienia osoby, legitymujące się wyższym wykształceniem[3].

Starania o utworzenie w Polsce uniwersytetu podjął król Kazimierz III Wielki, który zwrócił się w tym celu do papieża Urbana V z supliką. W kwietniu 1363 papież pozytywnie odpowiedział na królewską prośbę. 12 maja 1364 kancelaria królewska wystawiła dokument fundacyjny dla uniwersytetu. W tym samym dniu odpowiedni dokument wydały również władze miejskie Krakowa. 1 września 1364 Urban V erygował krakowski uniwersytet i nadał mu takie same przywileje i uprawnienia, jakie posiadały inne europejskie społeczności uniwersyteckie. Choć nie wiadomo dokładnie, kiedy uczelnia zaczęła funkcjonować, to przypuszcza się, że nastąpiło to jeszcze za życia fundatora, tj. do 1370. Pierwsze zajęcia odbywały się zapewne w domach profesorów, mieszkających na wzgórzu wawelskim[3]. Po śmierci Kazimierza III Wielkiego uczelnia przestała działać. Funkcjonowanie wznowiła, jak wynika z mów Bartłomieja z Jasła, w 1390, dzięki staraniom króla Władysława II Jagiełły. W XIX w., dla podkreślenia roli, jaką król Władysław i jego żona Jadwiga odegrali w odnowieniu uniwersytetu, uczelni nadano nazwę Uniwersytet Jagielloński[4].

W 1579 król Stefan Batory przekształcił istniejące od 1570 Kolegium Jezuitów w Wilnie w Akademię i Uniwersytet Wileński Towarzystwa Jezusowego, co zostało potwierdzone przez papieża Grzegorza XIII. Uczelnia ta w drugiej połowie XVIII w. została poddana reformie, przyjmując nazwę Szkoła Główna Litewska. W 1803 została przekształcona w Cesarski Uniwersytet Wileński[5]. W 1817 studenci i absolwenci uczelni powołali do życia samokształceniowe i patriotyczne Towarzystwo Filomatyczne, które przyjęło później spiskowy i antyzaborczy charakter. Stowarzyszenie zostało rozbite w 1823[6]. Cesarski Uniwersytet Wileński został natomiast zamknięty przez cara Mikołaja I Romanowa po stłumieniu powstania listopadowego w latach 30. XIX w.[5]

W 1661 król Jan II Kazimierz Waza założył we Lwowie Akademię Jezuicką, opartą na istniejącym w tym mieście od 1608 kolegium jezuickim. W 1758 król August III Sas przekształcił uczelnię w Akademię Lwowską, przemianowaną po pierwszym rozbiorze Polski w szkołę średnią. W 1784 cesarz austriacki Józef II Habsburg ufundował we Lwowie świecki uniwersytet (Uniwersytet Józefiński), który na początku XIX w. został przekształcony w liceum. W 1817 Franciszek I ponownie ufundował uniwersytet (Uniwersytet Franciszkański), w którym językiem wykładowym był niemiecki. Po 1871, kiedy cesarz Franciszek Józef I zniósł ograniczenia językowe, coraz więcej wykładów było prowadzonych w języku polskim[7]. W XIX w. w zaborze rosyjskim istniał Królewski Warszawski Uniwersytet (od 1816 do upadku powstania listopadowego). W latach 1870–1915 funkcjonował natomiast Cesarski Uniwersytet Warszawski z wykładowym językiem rosyjskim. Polacy stanowili od 60% do 70% jego studentów. Po zorganizowanym w 1905 bojkocie rosyjskiej uczelni, większość z nich wyjechała do innych uniwersytetów[8].

W II Rzeczypospolitej funkcjonowało pięć uniwersytetów publicznych: Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie (wznowił działalność i otrzymał imię swojego założyciela w 1919[5]), Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie (dawny Uniwersytet Franciszkański), Uniwersytet Warszawski (utworzony w 1915, od lat 30. nosił nazwę Uniwersytet Józefa Piłsudskiego w Warszawie[9]) oraz Uniwersytet Poznański (założony w 1919). Od 1918 działała również niepubliczna uczelnia katolicka – Uniwersytet Lubelski – w której nazwie w 1928 pojawił się człon „Katolicki”[10]. Działalność szkół wyższych regulowała Ustawa z dnia 13 lipca 1920 r. o szkołach akademickich, gwarantująca im dużą autonomię[11]. W okresie międzywojennym najpopularniejszym kierunkami studiów były filozofia oraz prawo i nauki polityczne[12]. Podczas II wojny światowej działalność polskich uczelni została zawieszona. W Warszawie w 1940 utworzono tajny Uniwersytet Ziem Zachodnich, którego kadrę stanowili uczeni zamkniętego Uniwersytetu Poznańskiego. Od jesieni 1943 UZZ posiadał filie w Częstochowie i Kielcach[13]. Po zakończeniu wojny, w roku akademickim 1945/1946 największym polskim uniwersytetem pod względem liczby studentów był Uniwersytet Jagielloński, kształcący 8288 osób. Najmniejszym uniwersytetem pod tym względem był Katolicki Uniwersytet Lubelski, na którym naukę pobierało 1159 studentów[14]. W latach 1944–1989 utworzono w Polsce 7 nowych uniwersytetów.

Po zmianach ustrojowych w 1989 uchwalono Ustawę z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym[15], a następnie – Ustawę z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym[1].

Współczesne regulacje prawne[edytuj]

Art. 3. 1. Wyraz „uniwersytet” może być używany w nazwie uczelni, której jednostki organizacyjne posiadają uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora co najmniej w dziesięciu dyscyplinach, w tym co najmniej po dwa uprawnienia w każdej z następujących grup dziedzin nauki:
1) humanistycznych, prawnych, ekonomicznych lub teologicznych;
2) matematycznych, fizycznych, nauk o Ziemi lub technicznych;
3) biologicznych, medycznych, chemicznych, farmaceutycznych, rolniczych lub weterynaryjnych.
2. Wyrazy „uniwersytet techniczny” mogą być używane w nazwie uczelni, której jednostki organizacyjne posiadają uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora co najmniej w dziesięciu dyscyplinach, w tym co najmniej sześć uprawnień w zakresie nauk technicznych.
3. Wyraz „uniwersytet” uzupełniony innym przymiotnikiem lub przymiotnikami w celu określenia profilu uczelni może być używany w nazwie uczelni, której jednostki organizacyjne posiadają co najmniej sześć uprawnień do nadawania stopnia naukowego doktora, w tym co najmniej cztery w zakresie nauk objętych profilem uczelni[1].

Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

Statystyka[edytuj]

Studenci uniwersytetów (w tys.)
R. akademicki L. studentów
1937/1938 27,7[16]
1950/1951 41[17]
1955/1956 24,6[17]
1960/1961 39[18]
1965/1966 64,9[18]
1970/1971 97,5[19]
1975/1976 147,1[18]
1980/1981 131,2[19]
1985/1986 116,9[19]
1990/1991 141,1[20]
1995/1996 280,5[20]
2000/2001 443,3[21]
2005/2006 563,1[21]
2010/2011 526,8[21]

Klasyfikacja[edytuj]

W Polsce działają 42 uniwersytety publiczne:

  • 18 uniwersytetów nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego[22]
  • 2 uniwersytety klasyfikowane jako „uczelnie artystyczne[23], nadzorowane przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego
  • 4 uniwersytety klasyfikowane jako „uczelnie ekonomiczne”, nadzorowane przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego[22]
  • 9 uniwersytetów medycznych klasyfikowanych jako „uczelnie medyczne[23], nadzorowane przez ministra właściwego do spraw zdrowia
  • 2 uniwersytety klasyfikowane jako „uczelnie pedagogiczne”, nadzorowane przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego[22]
  • 5 uniwersytetów klasyfikowanych jako „uczelnie rolnicze”, nadzorowane przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego[22]
  • 2 uniwersytety klasyfikowane jako „uczelnie techniczne”, nadzorowane przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego[22].

Istnieją nadto dwa uniwersytety niepubliczne: Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II oraz SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny.

Ośrodki uniwersyteckie[edytuj]

Uniwersytety zlokalizowane są w 19 miastach:

W powyższej statystyce nie uwzględniono miast, w których znajdują się filie bądź wydziały zamiejscowe uniwersytetów.

Publiczne uniwersytety klasyczne[edytuj]

Opracowano na podstawie danych Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego[22]. Uszeregowano chronologicznie. Liczba studentów według stanu w dniu 30 listopada 2014, w oparciu o dane Głównego Urzędu Statystycznego.

Lp. Nazwa Siedziba Historia Liczba studentów Rektor (kadencja 2016–2020)
1. Uniwersytet Jagielloński Kraków Kraków - Collegium Novum 01.JPG Powstał w 1364 jako Studium Generale. Inicjatorem założenia krakowskiego uniwersytetu, który przetrwał jedynie kilka lat, był król Kazimierz III Wielki. Uczelnia wznowiła działalność w 1390. W XIX w., dla podkreślenia roli odnowicieli: Jadwigi i Władysława II Jagiełły, przyjęła obecną nazwę[4]. 42 403[24] prof. dr hab. Wojciech Nowak
2. Uniwersytet Warszawski Warszawa Bramauw.jpg Powstał w 1915. W okresie dwudziestolecia międzywojennego nosił imię Józefa Piłsudskiego. Od 1816 do upadku powstania listopadowego istniał Królewski Warszawski Uniwersytet, natomiast w latach 1870–1915 funkcjonował Cesarski Uniwersytet Warszawski (z językiem rosyjskim jako wykładowym)[8]. 45 059[24] dr hab. Marcin Pałys, prof. UW
3. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Poznań Poznań Collegium Minus 23.09.2011 p3.jpg Powstał w 1919 jako Uniwersytet Polski w Poznaniu. Nosił następnie nazwy: Wszechnica Piastowska i Uniwersytet Poznański (od 1920). W 1955 otrzymał obecną nazwę[25]. 39 178[24] dr hab. Andrzej Lesicki, prof. UAM
4. Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie Lublin Wpia umcs.jpg Powstał w 1944 w wyniku decyzji Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego. Nadano mu imię noblistki Marii Skłodowskiej-Curie; rozważano również przyjęcie na patrona Mikołaja Kopernika[26]. 21 984[24] prof. dr hab. Stanisław Michałowski
5. Uniwersytet Łódzki Łódź Fontanna BUŁ przy Matejki.JPG Powstał w 1945[27]. Kontynuuje tradycje działających w okresie międzywojennym w Łodzi szkół, m.in. oddziału Wolnej Wszechnicy Polskiej (1928–1939)[28]. 35 090[24] prof. dr hab. Antoni Różalski
6. Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Toruń UMK w Toruniu.JPG Powstał w 1945[29]. W 2004 włączono do niego Akademię Medyczną im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy[30]. 27 036[24] prof. dr hab. Andrzej Tretyn
7. Uniwersytet Wrocławski Wrocław UniwersytetWrocławski.jpg Powstał w 1945[31]. Wywodzi się z uczelni działających we Wrocławiu: Akademii Leopoldyńskiej (od 1702) i Śląskiego Uniwersytetu Fryderyka Wilhelma[32]. 25 721[24] prof. dr hab. Adam Jezierski
8. Uniwersytet Śląski w Katowicach Katowice Katowice - UŚ - WPiA.jpg Powstał w 1968[33]. Został utworzony poprzez połączenie działającej od 1950 Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Katowicach z katowicką filią Uniwersytetu Jagiellońskiego. 25 390[24] prof. dr hab. Andrzej Kowalczyk
9. Uniwersytet Gdański Gdańsk Biblioteka UG 30-04-2007.jpg Powstał w 1970[34]. Został utworzony poprzez połączenie funkcjonującej od 1945 Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Sopocie z Wyższą Szkołą Pedagogiczną w Gdańsku (założoną w 1946). 26 896[24] dr hab. Jerzy Gwizdała, prof. UG
10. Uniwersytet Szczeciński Szczecin USBudynekRektoratu.jpg Powstał w 1984[35]. Został utworzony poprzez połączenie jednego z wydziałów Politechniki Szczecińskiej z Wyższą Szkołą Pedagogiczną w Szczecinie (założoną w 1968 jako Wyższa Szkoła Nauczycielska). 16 329[24] prof. dr hab. Edward Włodarczyk
11. Uniwersytet Opolski Opole PL Opole collegiummaius.jpg Powstał w 1994[36]. Został utworzony poprzez połączenie Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. Powstańców Śląskich w Opolu (założonej w 1950 we Wrocławiu) z Instytutem Teologiczno-Pastoralnym w Opolu. 10 602[24] prof. dr hab. Marek Masnyk
12. Uniwersytet w Białymstoku Białystok University of Białystok Faculty of Law.jpg Powstał w 1997[37] w wyniku przekształcenia działającej od 1968 w Białymstoku filii Uniwersytetu Warszawskiego. 12 820[24] dr hab. Robert Ciborowski, prof. UwB
13. Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Olsztyn UWM.jpg Powstał w 1999[38] na bazie działających w Olsztynie: Akademii Rolniczo-Technicznej (założonej w 1950 jako Wyższa Szkoła Rolnicza), Wyższej Szkoły Pedagogicznej (założonej w 1969 jako Wyższa Szkoła Nauczycielska) i Warmińskiego Instytutu Teologicznego (założonego w 1980). 25 380[24] prof. dr hab. Ryszard Górecki
14. Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie Warszawa Poland Warsaw UKSW Wojcickiego Auditorium Maximum.jpg Powstał w 1999[39] w wyniku przekształcenia istniejącej od 1954 Akademii Teologii Katolickiej. 15 449[24] ks. prof. dr hab. Stanisław Dziekoński
15. Uniwersytet Rzeszowski Rzeszów Uniwerekr.jpg Powstał w 2001[40] na bazie: Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie (założonej w 1965), rzeszowskiej filii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie oraz rzeszowskiego Wydziału Ekonomii Akademii Rolniczej im. Hugona Kołłątaja w Krakowie. 17 809[24] prof. dr hab. Sylwester Czopek
16. Uniwersytet Zielonogórski Zielona Góra Zielona Góra, Campus A (UZ).jpg Powstał w 2001[41] na bazie Politechniki Zielonogórskiej (założonej w 1965 jako Wyższa Szkoła Inżynierska) i Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Zielonej Górze (powstałej w 1971 jako Wyższa Szkoła Nauczycielska). 12 794[24] prof. dr hab. inż. Tadeusz Kuczyński
17. Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Bydgoszcz Bdg UKWplK 1 07-2013.jpg Powstał w 2005[42]. Wywodzi się z założonej w 1969 Wyższej Szkoły Nauczycielskiej, przekształconej następnie w Wyższą Szkołę Pedagogiczną (1974) i Akademię Bydgoską im. Kazimierza Wielkiego (2000)[43]. 9651[24] prof. dr hab. Jacek Woźny
18. Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach Kielce Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach.JPG Powstał w 2011[44]. W latach 2008–2011 działał jako uniwersytet przymiotnikowy (Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego w Kielcach). Wcześniej funkcjonował jako Akademia Świętokrzyska, Wyższa Szkoła Pedagogiczna i Wyższa Szkoła Nauczycielska (założona w 1969)[45]. 12 847[24] prof. dr hab. Jacek Semaniak

Publiczne uniwersytety przymiotnikowe[edytuj]

Uczelnie artystyczne[edytuj]

Uszeregowano chronologicznie. Liczba studentów według stanu w dniu 30 listopada 2014, w oparciu o dane Głównego Urzędu Statystycznego.

Lp. Nazwa Siedziba Historia Liczba studentów Rektor (kadencja 2016–2020)
1. Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina Warszawa Wawa, 2010, 15.jpg Powstał w 2008[46]. Wywodzi się z założonej w 1810 Szkoły Dramatycznej w Warszawie. Od 1946 uczelnia nosiła nazwę Państwowa Wyższa Szkoła Muzyczna, a od 1979 – Akademia Muzyczna im. Fryderyka Chopina[47]. 999[24] prof. Klaudiusz Baran
2. Uniwersytet Artystyczny w Poznaniu Poznań Akademia Sztuk Pięknych w Poznaniu.jpg Powstał w 2010[48]. Wywodzi się z funkcjonującej od 1919 w Poznaniu Szkoły Sztuk Zdobniczych. Od 1946 uczelnia nosiła nazwę Państwowa Wyższa Szkoła Sztuk Plastycznych, w 1996 została przekształcona w Akademię Sztuk Pięknych[49]. 1427[24] prof. Wojciech Hora

Uczelnie ekonomiczne[edytuj]

Uszeregowano chronologicznie. Liczba studentów według stanu w dniu 30 listopada 2014, w oparciu o dane Głównego Urzędu Statystycznego.

Lp. Nazwa Siedziba Historia Liczba studentów Rektor (kadencja 2016–2020)
1. Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Kraków Akademia Ekonomiczna w Krakowie Main building 00.JPG Powstał w 2007[50]. Wywodzi się z założonego w 1925 Wyższego Studium Handlowego. W latach 1974–2007 uczelnia nosiła nazwę Akademia Ekonomiczna[51]. 20 651[24] dr hab. inż. Andrzej Chochół, prof. UEK
2. Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wrocław Uniwersytet Ekonomiczny (Wrocław)-budynki.jpg Powstał w 2008[52]. Wywodzi się z założonej w 1947 Wyższej Szkoły Handlowej, przekształconej następnie w Wyższą Szkołę Ekonomiczną (1950) i Akademię Ekonomiczną im. Oskara Langego (1974)[53]. 12 668[24] prof. dr hab. Andrzej Kaleta
3. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Poznań Poznań, Al. Niepodległości 10 (uniwersytet Ekonomiczny).jpg Powstał w 2008[54]. Wywodzi się z założonej w 1926 Wyższej Szkoły Handlowej. Na przestrzeni lat uczelnia nosiła m.in. nazwę Akademia Ekonomiczna w Poznaniu (1974–2008)[55]. 10 159[24] prof. dr hab. Maciej Żukowski
4. Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach Katowice Katowice, ratusz, ob. rektorat Akademii Ekonomicznej.JPG Powstał w 2010[56]. Wywodzi się z uruchomionego w 1937 Wyższego Studium Nauk Społeczno-Gospodarczych. W 1972 uczelnia otrzymała imię Karola Adamieckiego, a w 1974 nazwę Akademia Ekonomiczna[57]. 11 327[24] dr hab. Robert Tomanek, prof. UE

Uczelnie medyczne[edytuj]

 Osobny artykuł: Uniwersytety medyczne w Polsce.

Uczelnie pedagogiczne[edytuj]

Uszeregowano chronologicznie. Liczba studentów według stanu w dniu 30 listopada 2014, w oparciu o dane Głównego Urzędu Statystycznego.

Lp. Nazwa Siedziba Historia Liczba studentów Rektor (kadencja 2016–2020)
1. Uniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie Kraków Uniwersytet Pedagogiczny front.jpg Powstał w 2008[58]. Wywodzi się z istniejącej od 1946 Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie, która w 1973 otrzymała imię Komisji Edukacji Narodowej. W latach 1999–2008 uczelnia nosiła nazwę Akademia Pedagogiczna im. KEN[59]. 14 540[24] prof. dr hab. Kazimierz Karolczak
2. Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach Siedlce Pałac Ogińskich.JPG Powstał w 2010[60]. Wywodzi się z założonej w 1969 Wyższej Szkoły Nauczycielskiej. Na przestrzeni lat nosił m.in. nazwy: Wyższa Szkoła Rolniczo-Pedagogiczna i Akademia Podlaska (1999–2010)[61]. 7089[24] dr hab. Tamara Zacharuk, prof. UPH

Uczelnie rolnicze[edytuj]

Uszeregowano chronologicznie. Liczba studentów według stanu w dniu 30 listopada 2014, w oparciu o dane Głównego Urzędu Statystycznego.

Lp. Nazwa Siedziba Historia Liczba studentów Rektor (kadencja 2016–2020)
1. Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Wrocław Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu.JPG Powstał w 2006[62]. Wywodzi się z założonej w 1951 Wyższej Szkoły Rolniczej (wyodrębnionej z Uniwersytetu Wrocławskiego i Politechniki Wrocławskiej), przekształconej w 1972 w Akademię Rolniczą[63]. 10 528[24] prof. dr hab. inż Tadeusz Trziszka
2. Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy Bydgoszcz UTP Bydgoszcz1.jpg Powstał w 2006[62]. Wywodzi się z założonej w 1951 Wieczorowej Szkoły Inżynierskiej, noszącej później nazwy: Wyższa Szkoła Inżynierska (1964) i Akademia Techniczno-Rolnicza (1974)[64]. 8472[24] prof. dr hab. inż. Tomasz Topoliński
3. Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Poznań UP Poznan.jpg Powstał w 2008[65]. Wywodzi się z założonej w 1951 Wyższej Szkoły Rolniczej (wydzielonej z Uniwersytetu Poznańskiego), przekształconej w 1972 w Akademię Rolniczą, która od 1996 nosiła imię Augusta Cieszkowskiego[66]. 10 780[24] prof. dr hab. Jan Pikul
4. Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie Kraków JKRUK 20070524 AR Krakow.jpg Powstał w 2008[65]. Wywodzi się z wyodrębnionej w 1953 z Uniwersytetu Jagiellońskiego Wyższej Szkoły Rolniczej, przekształconej w 1972 w Akademię Rolniczą. Nosi imię Hugona Kołłątaja, który w XVIII w. postulował utworzenie katedry rolnictwa[67]. 10 724[24] prof. dr hab. inż. Włodzimierz Sady
5. Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Lublin Centrum Kongresowe Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie (24-03-2010).jpg Powstał w 2008[65]. Wywodzi się z wyodrębnionej w 1955 z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie Wyższej Szkoły Rolniczej, przekształconej w 1972 w Akademię Rolniczą[68]. 9 103[24] prof. dr hab. Zygmunt Litwińczuk

Uczelnie techniczne[edytuj]

Uszeregowano chronologicznie. Liczba studentów według stanu w dniu 30 listopada 2014, w oparciu o dane Głównego Urzędu Statystycznego.

Lp. Nazwa Siedziba Historia Liczba studentów Rektor (kadencja 2016–2020)
1. Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie Szczecin Szczecin Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny 3.jpg Powstał w 2009[69]. Utworzony poprzez połączenie istniejącej w latach 1955–2008 Politechniki Szczecińskiej (z tradycją sięgającą 1946) i działającej od 1972 do 2008 Akademii Rolniczej w Szczecinie (z tradycją sięgającą 1954). 11 703[24] dr hab. inż. Jacek Wróbel, prof. ZUT
2. Uniwersytet Technologiczno-Humanistyczny im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu Radom Faculty of Economics of Technical University of Radom.jpg Powstał w 2012[70]. Utworzony na bazie działającej od 1996 Politechniki Radomskiej (jej poprzedniczką była w latach 1978–1996 Wyższa Szkoła Inżynierska w Radomiu, która w 1979 otrzymała imię Kazimierza Pułaskiego)[71]. 6895[24] prof. dr hab. inż. Zbigniew Łukasik

Uniwersytety niepubliczne[edytuj]

Lp. Nazwa Siedziba Historia Liczba studentów Rektor
1. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II Lublin Biotechnologia KUL.jpg Powstał w 1918. Początkowo nosił nazwę Uniwersytet Lubelski, człon „Katolicki” dodano w 1928. W 2005 otrzymał imię papieża Jana Pawła II[10]. Jest katolicką szkołą wyższą podległą Stolicy Apostolskiej, uczelnią niepubliczną z prawami uczelni publicznej, finansowaną z budżetu państwa. 12 389[24] ks. prof. dr hab. Antoni Dębiński
2. SWPS Uniwersytet Humanistycznospołeczny Warszawa Warszawa-Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej.jpg Powstał w 2015. W latach 1996–2015 uczelnia nosiła nazwę Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej[72]. Uniwersytet SWPS jest pierwszym świeckim uniwersytetem niepublicznym w Polsce. b.d. dr hab. Roman Cieślak, prof. Uniwersytetu SWPS

Od 2009 istnieje również uczelnia papieska, uniwersytet kościelny kanonicznie erygowany przez Stolicę Apostolską – Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie (w latach 1981–2009 Papieska Akademia Teologiczna). Jego status prawny i działalność określa konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską z 1993 oraz umowa zawarta 1 lipca 1999 między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Konferencją Episkopatu Polski.

Uwagi

  1. Uczelnie techniczne, których statuty zawierają informacje o byciu uniwersytetem technicznym lub spełnieniu wymagań przewidzianych dla uniwersytetu technicznego to: Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, Politechnika Gdańska, Politechnika Poznańska, Politechnika Rzeszowska im. Ignacego Łukasiewicza, Politechnika Śląska, Politechnika Warszawska, Politechnika Wrocławska.

Przypisy

  1. a b c Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365).
  2. Stanisław Szczur: Historia Polski. Średniowiecze. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2002, s. 245-246. ISBN 83-08-03272-9.
  3. a b Stanisław Szczur: Historia Polski. Średniowiecze. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2002, s. 457-463. ISBN 83-08-03272-9.
  4. a b Feliks Kiryk: Nauk przemożnych perła. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1986, s. 52-59. ISBN 83-03-01194-4.
  5. a b c History (ang.). vu.lt. [dostęp 2015-12-12].
  6. Henryk Samsonowicz: Historia Polski 1795–1918. Wyd. 5. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980, s. 78-79. ISBN 83-01-01204-8.
  7. Історія Університету (ukr.). lnu.edu.ua. [dostęp 2015-12-12].
  8. a b Historia. uw.edu.pl. [dostęp 2015-12-02].
  9. Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 26 sierpnia 1935 r. o nadaniu Uniwersytetowi Warszawskiemu nazwy: „Uniwersytet Józefa Piłsudskiego w Warszawie” (Dz. U. z 1935 r. Nr 66, poz. 412).
  10. a b Historia KUL. kul.pl. [dostęp 2015-12-04].
  11. Ustawa z dnia 13 lipca 1920 r. o szkołach akademickich (Dz. U. z 1920 r. Nr 72, poz. 494).
  12. Statystyka oświaty i kultury. Warszawa: Główny Urząd Staytsyczny, 1932, s. 33, seria: Wiadomości Statystyczne Głównego Urzędu Statystycznego (z. specjalny 7).
  13. Uniwersytet Ziem Zachodnich. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2015-12-12].
  14. Rocznik statystyczny 1947. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1947, s. 168-169.
  15. Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 1990 r. Nr 65, poz. 385).
  16. Statystyka szkolnictwa 1937/38. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1939, s. 76-78.
  17. a b Rocznik statystyczny 1966. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1966, s. 430.
  18. a b c Rocznik statystyczny 1976. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1976, s. 447.
  19. a b c Rocznik statystyczny 1986. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1986, s. 468.
  20. a b Rocznik statystyczny 1996. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1996, s. 248.
  21. a b c Szkoły wyższe i ich finanse w 2014 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2015, s. 29.
  22. a b c d e f Wykaz uczelni publicznych nadzorowanych przez Ministra właściwego ds. szkolnictwa wyższego – publiczne uczelnie akademickie. nauka.gov.pl. [dostęp 2015-12-02].
  23. a b Szkoły wyższe i ich finanse w 2014 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2015, s. 235-236.
  24. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah Szkoły wyższe i ich finanse w 2014 r. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2015, s. 70-79.
  25. Historia uniwersytetu. umu.edu.pl. [dostęp 2015-12-04].
  26. Historia. umcs.pl. [dostęp 2015-12-04].
  27. Dekret z dnia 24 maja 1945 r. o utworzeniu Uniwersytetu Łódzkiego (Dz. U. z 1945 r. Nr 21, poz. 119).
  28. O uniwersytecie. uni.lodz.pl. [dostęp 2015-12-04].
  29. Dekret z dnia 24 sierpnia 1945 r. o utworzeniu Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu (Dz. U. z 1945 r. Nr 34, poz. 208).
  30. Ustawa z dnia 8 października 2004 r. o włączeniu Akademii Medycznej im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy do Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2414).
  31. Dekret z dnia 24 sierpnia 1945 r. o przekształceniu Uniwersytetu Wrocławskiego i Politechniki Wrocławskiej na polskie państwowe szkoły akademickie (Dz. U. z 1945 r. Nr 34, poz. 207).
  32. Od jezuickiej Leopoldiny do polskiego Uniwersytetu Wrocławskiego. uni.wroc.pl. [dostęp 2015-12-04].
  33. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 czerwca 1968 r. w sprawie utworzenia Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach (Dz. U. z 1968 r. Nr 18, poz. 116
  34. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 marca 1970 r. w sprawie utworzenia Uniwersytetu Gdańskiego (Dz. U. z 1970 r. Nr 6, poz. 49).
  35. Ustawa z dnia 21 lipca 1984 r. o utworzeniu Uniwersytetu Szczecińskiego (Dz. U. z 1984 r. Nr 36, poz. 190).
  36. Ustawa z dnia 10 marca 1994 r. o utworzeniu Uniwersytetu Opolskiego (Dz. U. z 1994 r. Nr 55, poz. 225).
  37. Ustawa z dnia 19 czerwca 1997 r. o utworzeniu Uniwersytetu w Białymstoku (Dz. U. z 1997 r. Nr 102, poz. 642).
  38. Ustawa z dnia 9 lipca 1999 r. o utworzeniu Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie (Dz. U. z 1999 r. Nr 69, poz. 762).
  39. Ustawa z dnia 3 września 1999 r. o utworzeniu Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (Dz. U. z 1999 r. Nr 79, poz. 884).
  40. Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o utworzeniu Uniwersytetu Rzeszowskiego (Dz. U. z 2001 r. Nr 73, poz. 760).
  41. Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o utworzeniu Uniwersytetu Zielonogórskiego w Zielonej Górze (Dz. U. z 2001 r. Nr 74, poz. 785).
  42. Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o utworzeniu Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy (Dz. U. z 2005 r. Nr 90, poz. 755).
  43. Uniwersytet. ukw.edu.pl. [dostęp 2015-12-04].
  44. Ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. o nadaniu nowej nazwy Uniwersytetowi Humanistyczno-Przyrodniczemu Jana Kochanowskiego w Kielcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 185, poz. 1096).
  45. Początki uczelni. ujk.edu.pl. [dostęp 2015-12-09].
  46. Ustawa z dnia 25 kwietnia 2008 r. o nadaniu nowej nazwy Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie (Dz. U. z 2008 r. Nr 97, poz. 628).
  47. Dzieje uczelni. chopin.edu.pl. [dostęp 2015-12-02].
  48. Ustawa z dnia 29 kwietnia 2010 r. o nadaniu nowej nazwy Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu (Dz. U. z 2010 r. Nr 109, poz. 707).
  49. Zarys historii. uap.edu.pl. [dostęp 2015-12-02].
  50. Ustawa z dnia 6 lipca 2007 r. o nadaniu nowej nazwy Akademii Ekonomicznej w Krakowie (Dz. U. z 2007 r. Nr 146, poz. 1019).
  51. Krótka historia Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. uek.krakow.pl. [dostęp 2015-12-02].
  52. Ustawa z dnia 18 marca 2008 r. o nadaniu nowej nazwy Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu (Dz. U. z 2008 r. Nr 66, poz. 401).
  53. Historia uczelni. ue.wroc.pl. [dostęp 2015-12-02].
  54. Ustawa z dnia 23 października 2008 r. o nadaniu nowej nazwy Akademii Ekonomicznej w Poznaniu (Dz. U. z 2008 r. Nr 220, poz. 1421).
  55. Historia. ue.poznan.pl. [dostęp 2015-12-02].
  56. Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o nadaniu nowej nazwy Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego w Katowicach (Dz. U. z 2010 r. Nr 165, poz. 1117).
  57. Rys Historyczny. ue.katowice.pl. [dostęp 2015-12-02].
  58. Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o nadaniu nowej nazwy Akademii Pedagogicznej im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie (Dz. U. z 2008 r. Nr 197, poz. 1222).
  59. Historia Uniwersytetu Pedagogicznego. up.krakow.pl. [dostęp 2015-12-02].
  60. Ustawa z dnia 23 lipca 2010 r. o nadaniu nowej nazwy Akademii Podlaskiej (Dz. U. z 2010 r. Nr 155, poz. 1040).
  61. Historia uczelni. uph.edu.pl. [dostęp 2015-12-02].
  62. a b Ustawa z dnia 18 października 2006 r. o nadaniu nowych nazw niektórym publicznym uczelniom akademickim (Dz. U. z 2006 r. Nr 202, poz. 1483).
  63. Historia i misja uczelni. up.wroc.pl. [dostęp 2015-12-04].
  64. O uczelni. utp.edu.pl. [dostęp 2015-12-04].
  65. a b c Ustawa z dnia 7 lutego 2008 r. o nadaniu nowych nazw niektórym akademiom rolniczym (Dz. U. z 2008 r. Nr 52, poz. 300).
  66. Historia Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. puls.edu.pl. [dostęp 2015-12-04].
  67. Historia Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie. ur.krakow.pl. [dostęp 2015-12-02].
  68. Historia Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie. up.lublin.pl. [dostęp 2015-12-04].
  69. Ustawa z dnia 5 września 2008 r. o utworzeniu Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie (Dz. U. z 2008 r. Nr 180, poz. 1110).
  70. Ustawa z dnia 27 lipca 2012 r. o nadaniu Politechnice Radomskiej im. Kazimierza Pułaskiego nazwy „Uniwersytet Technologiczno-Humanistyczny im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu” (Dz. U. z 2012 r. poz. 969).
  71. Historia. uniwersytetradom.pl. [dostęp 2015-12-02].
  72. Historia Uniwersytetu SWPS. swps.pl. [dostęp 2015-12-04].