Unplugged (album Alice in Chains)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Unplugged
Album koncertowy zespołu Alice in Chains
Wydany 30 lipca 1996
Nagrywany 10 kwietnia 1996 w Majestic Theatre w Brooklyn Academy of Music, Nowy Jork[1]
Gatunek rock akustycznyrock alternatywny[2]
Długość 71:26
Wydawnictwo Columbia
Producent Toby Wright, Alice in Chains
Album po albumie
Single z albumu Unplugged
  1. Over Now
    Wydany: lipiec 1996
  2. Would?
    Wydany: listopad 1996

Unplugged – album koncertowy amerykańskiego zespołu muzycznego Alice in Chains, wydany 30 lipca 1996 nakładem wytwórni Columbia. Jest zapisem występu z serii MTV Unplugged, który odbył się w dniu 10 kwietnia w Majestic Theatre w Brooklyn Academy of Music na terenie Nowego Jorku. Reżyserem widowiska jest Joe Perota. Pierwsza retransmisja koncertu odbyła się w stacji MTV 28 maja[3]. Zespół zaprezentował specjalny zestaw utworów, zaaranżowanych w nowych wersjach. Na koncercie grupa wspomagana była przez Scotta Olsona, który pełnił rolę drugiego gitarzysty[4]. Był to zarazem pierwszy publiczny występ całego zespołu od 7 stycznia 1994[2].

Album zadebiutował na 3. pozycji amerykańskiego notowania Billboard 200[5], zyskując w większości przychylne recenzje krytyków muzycznych. Otrzymał certyfikat platynowej płyty w Stanach Zjednoczonych[6] oraz status złotej w Australii i Kanadzie[7][8]. W roku 1999 na rynku ukazała się specjalna reedycja albumu wydana w formacie DVD[9], natomiast we wrześniu 2007 Unplugged ukazał się w pakiecie CD/DVD, wzbogaconym dodatkowo o wycięte wcześniej fragmenty koncertu[10].

Kontekst[edytuj]

Po wydaniu w listopadzie 1995 albumu studyjnego Alice in Chains, zespół ponownie zrezygnował z aktywności koncertowej[11]. Powodem tej decyzji był coraz większy stopień uzależnienia wokalisty Layne’a Staleya od heroiny[12]. W 1996 stacja MTV zwróciła się do zespołu z propozycją akustycznego występu[1]. Negocjacje prowadził Rick Kirm[1]. Cantrell w rozmowie z „Guitar School” przyznał: „Z pewnością moglibyśmy to zrobić jakiś czas temu (…) TV mnie przeraża. Ciężko brzmieć dobrze w telewizji, zwłaszcza dla zespołu jak nasz, który jest trochę surowy i szorstki”[2]. Pierwsze próby rozpoczęły się w Seattle[1]. Sean Kinney odnosząc się do wewnętrznych problemów panujących wewnątrz grupy, przyznał w jednym z wywiadów: „Stało się bardziej oczywiste, że jeśli rzeczy się nie zmienią, nie będziemy mogli wyjść i zagrać z naszym potencjałem – na tym poziomie. Nie możemy nawet przezwyciężyć półtora tygodnia bez jakiegoś dramatu i przerażającego gówna. To prawda, zacząłem przygotowywać się psychicznie na wersję mówiącą „to się skończyło”. Podobnie z MTV Unplugged – spytali czy to zrobimy. Do tej pory to było coś fascynującego”[1]. Według producenta wykonawczego współpracującego z MTV Alexa Colettiego, fakt, że zespół nie koncertował od pewnego czasu, był czynnikiem wpływającym na korzyść. „Jeśli grasz co wieczór w arenach i dużych miejscach rockowe występy, odłączenie się od tego, gdy siedzi to w twojej głowie, jest naprawdę trudną rzeczą”[4]. Udał się on do Seattle do miejsca prób, by sprawdzić, jak muzycy dopasowali się do parametrów występu[4]. Członkowie zespołu do współpracy zaprosili Scotta Olsona, grającego ówcześnie z grupą Heart jako drugi gitarzysta[1]. Coletti: „Przed koncertem udałem się do sali prób Alice in Chains w Seattle. Gdy tam wszedłem, byłem szczęśliwy widząc jak Layne je kurczaka. Miał założone rękawiczki bez palców i wszystkie były tłuste, dlatego nie mógł mi uścisnąć dłoni (…) Był bardzo przyjazny (…) Gdy dotarł do Nowego Jorku, myślę, że był jeszcze w dobrym stanie zdrowia”[11]. Na początku kwietnia muzycy udali się do Nowego Jorku, gdzie na 10 kwietnia ustalony był termin występu[1]. W jednym z wywiadów, basista Mike Inez stwierdził: „Na pewno nie jest czymś, co mieliśmy w planach. Po prostu przed wspólnymi koncertami z Kiss mieliśmy trochę wolnego czasu. Zebraliśmy się więc, by trochę pojamować, i wyszła z tego sesja dla MTV”[13]. Bilety trafiły do sprzedaży w cenie 25 dolarów i zostały wyprzedane po kilkunastu minutach[14].

Nagranie[edytuj]

Przygotowania[edytuj]

Występ zaplanowano w Majestic Theatre. Coletti: Tamtejszy „dyrektor artystyczny odrestaurował to miejsce tak, by celowo wyglądało „nędznie”. Dowiedziałem się od osób pracujących za kulisami, że strzelali do dziur po kulach, by stworzyć pęknięcia. Ale cała płatkowana farba była pięknie ręcznie malowana i wykonano ją celowo. Masz tę scenę w kształcie miski, półkolisty amfiteatr, i to było idealne dla takiego koncertu. Spośród wszystkich wykonawców których tam nagrywaliśmy, było to najbardziej odpowiednie miejsce dla Alice. Miało się nieodparte wrażenie starego teatru, poczucia historii, mroku, wystarczająco dużo nastrojów i piękna artystycznego”[15]. Na krótko przed rozpoczęciem koncertu, Coletti otrzymał prośbę na dekorację sceny przy użyciu lamp lava. „Dostałem je zbyt późno. Widocznie ten rodzaj lamp musi być rozgrzany, włączony na chwilę, zanim zrobią to co mają za zadanie wykonać”[15]. W wyniku tej sytuacji, w trakcie występu lampy świeciły w niepełnym zakresie[15]. Z uwagi na różowy kolor włosów Staleya, dyrektor oświetlenia starał się dopasować tło, które kontrastowałoby z odcieniem fryzury wokalisty. Gdy zespół wykonał testy dźwiękowe i próbę kamery, na podstawie każdego utworu, wybrano odpowiednie oświetlenie[15].

Występ[edytuj]

Majestic Theatre – miejsce w którym zarejestrowano koncert

Z uwagi na zatrucie pokarmowe Cantrella, na scenie obok stolika, ustawiono specjalny kosz, na wypadek, gdyby muzyk poczuł się źle[15]. „Byłem chory cały tydzień. Dostałem zatrucia pokarmowego po zjedzeniu hot doga, którego kupiłem u sprzedawcy na rogu ulicy”[2]. Występ rozpoczął się od kompozycji „Nutshell”, pochodzącej z minialbumu Jar of Flies[15]. Cały koncert trwał ponad 3 godziny[2], ze względu na prace związane z ustawianiem kamer, oświetlenia oraz doboru dźwięku, a także częstą ilość pomyłek w utworach, które trzeba było rejestrować po kilka razy. Jedynie kompozycje „Brother”, „No Excuses”, „Rooster”, „Heaven Beside You” i „Over Now” udało się nagrać za pierwszym podejściem[14]. Staley kilkukrotnie pomylił się w tekście przy „Sludge Factory”. Toby Wright przyznał, że mogło mieć to związek ze stresem i zdenerwowaniem[16]. „Nie pamiętam ile razy dokładnie do tego podchodziliśmy, ale było tego sporo”[15]. Przed ponownym wykonaniem utworu, Inez i Kinney zagrali intro „Enter Sandman” z repertuaru zespołu Metallica, której członkowie obecni byli na widowni[15]. Napis „Friends Don’t Let Friends Get Friends Haircuts” na gitarze basowej Ineza, miał charakter żartobliwy, i odnosił się do fryzur muzyków Metalliki, którzy ścieli długie włosy podczas sesji do albumu Load[15]. Gdy zespół przygotowywał się do wykonania „Angry Chair”, Cantrell odegrał część sekwencji otwierającej kompozycję „Battery”[15], i zaśpiewał fragment piosenki „Gloom, Despair and Agony on Me” z programu telewizyjnego Hee Haw[15]. W trakcie występu, pomiędzy wykonywaniem poszczególnych utworów, muzycy często żartowali wspólnie z publicznością, odnosząc się przy tym do Randy’ego Biro, technicznego gitarzysty Cantrella, który obecny był na widowni[15]. Na sam koniec koncertu, zespół zaprezentował nowy utwór zatytułowany „Killer is Me”. Kompozycja zaśpiewana przez Cantrella, została skomponowana podczas jednej z prób poprzedzających występ[13]. W początkowym założeniu, nie zamierzano uwzględniać jej na płycie, lecz po namowach ze strony wytwórni, zdecydowano o dodaniu utworu[13]. Zespół wystąpił w pięcioosobowym składzie. Scott Olson stworzył podwójny line-up wraz z Cantrellem[17]. Kompozycje „Down in a Hole[18], „Sludge Factory”, „Heaven Beside You”, „Frogs” i „Over Now”, zostały wykonane po raz pierwszy na żywo[2]. Cantrell w rozmowie z magazynem „Guitar School” odniósł się do selekcji utworów: „Wykorzystaliśmy materiał z każdego albumu, z wyjątkiem naszego pierwszego Facelift. Prawie spróbowaliśmy „We Die Young” i „Love, Hate, Love”, ale postanowiliśmy nie robić tego na ostatnią chwilę. Głównie dlatego, że na występ MTV Unplugged ma się około 45 minut, wiec nie ma czasu na zrobienie wszystkiego”[2]. Mike Inez przyznał, że sam koncert był dla niego bardzo wzruszającym przeżyciem: „Scotty Olson, który grał z Heart, wystąpił z nami tego wieczora; to było naprawdę wyjątkowe, mieć inną energię na scenie. Odkryliśmy, że utwory takie jak „Sludge Factory” były cięższe akustycznie. Głos Layne’a, zwłaszcza w „Down in a Hole”, powodował, że pojawiały się łzy w moich oczach. Kilkakrotnie musiałem je przecierać i przypominać sobie, że przecież jestem w pracy i muszę się skupić na moich strunach basowych. Był tak hipnotyzujący”[17].

Pierwszą wersję nagrania, stacja MTV przesłała zespołowi dwa tygodnie po zakończeniu koncertu[3]. Staley nie był zadowolony z efektów, przez co Wright podjął się sprawdzenia materiału. „Kiedy film przeszedł proces edycji, Layne wzgardził nim. Nie chciał, żeby to w ogóle zostało wydane. Uważał, że przedstawili go w najgorszym możliwym świetle, więc spytał mnie, czy podejmę się ponownej edycji (…) Problem polegał na tym, że podczas wykonywania piosenek, robił pewne rzeczy, które mu się podobały, lecz nie był zadowolony ze sposobu ich pocięcia, i szukał czegoś, aby pokazać go w bardziej pozytywny sposób, z dala od piętna lub czegokolwiek co działo się w jego życiu osobistym”[3]. Pierwsza retransmisja występu odbyła się w MTV 28 maja 1996[3]. Podczas pokazu wycięte zostały utwory „Angry Chair”, „Frogs” i „Killer is Me”[10].

Wydanie[edytuj]

Premiera albumu Unplugged odbyła się 30 lipca[19]. W pierwszym tygodniu od momentu premiery, uzyskał nakład sprzedaży wynoszący 124 tys. kopii[20]. 17 sierpnia zadebiutował na 3. pozycji amerykańskiego zestawienia Billboard 200[3][5], na którym utrzymał się łącznie przez 33 tygodnie[5]. Unplugged osiągnął lokaty w pierwszej dziesiątce na listach w Kanadzie, Norwegii, Nowej Zelandii, Portugalii i Szwecji[21]. Mike Inez w jednym z wywiadów podsumował występ: „Myślę, że ta płyta pokazuje trochę inne oblicze Alice in Chains. Można na niej bowiem posłuchać superciężkich utworów w rodzaju „Sludge Factory” w jakby obnażonych wersjach – dopiero tutaj można się wsłuchać w to, co śpiewają Layne i Jerry. No więc ta płyta pokazuje nas od trochę innej strony. Gdy grasz jakiś kawałek na okrągło w tej samej wersji, zaczyna cię to nudzić. Fajnie pokazać go w trochę innej oprawie”[13]. W celach promocyjnych, w lipcu został wydany singel „Over Now”[22]. Osiągnął on 4. pozycję zestawienia Mainstream Rock Tracks[23] i 24. Modern Rock Tracks[24]. W listopadzie wydano drugi singel – „Would?”[25]. Dotarł on do 19. lokaty Mainstream Rock Tracks[26] i 21. kanadyjskiej RPM Alternative 30[27]. W roku 1999 na rynku ukazała się reedycja albumu, wydana w postaci DVD[9]. 18 września 2007 Unplugged został wydany w specjalnym pakiecie CD/DVD, wzbogaconym o wycięte wcześniej kompozycje „Angry Chair”, „Frogs” i „Killer is Me”[10].

Odbiór[edytuj]

Krytyka[edytuj]

Recenzje
Wydawca Ocena
AllMusic 2.5/5 gwiazdek[28]
The A.V. Club A-[29]
Billboard korzystne[30]
Classic Rock 4/5 gwiazdek[31]
Encyclopedia of Popular Music 3/5 gwiazdek[32]
Entertainment Weekly C[33]
Kerrang! 5/5 gwiazdek[34]
The Philadelphia Inquirer 3/5 gwiazdek[35]
Q 3/5 gwiazdek[36]
Rolling Stone 3/5 gwiazdek[37]
Rolling Stone Album Guide 3/5 gwiazdek[38]
Tylko Rock 3.5/5 gwiazdek[39]

Stephen Thomas Erlewine z serwisu AllMusic, recenzując album stwierdził, że „brak koncertowania ze strony zespołu sprawia, że Unplugged jest pozycją wyjątkową”[28]. Autor podkreśla, że „na podstawie przesłuchanego materiału, trudno uwierzyć jest w to, że muzycy nie grali ze sobą ponad trzy lata”[28]. „Alice in Chains wyselekcjonowali ze swoich trzech albumów studyjnych i dwóch minialbumów, oferując nowe, bardziej refleksyjne ustalenia dotyczące trudniejszych utworów takich jak „Would?” i praktycznie ponownego odtworzenia oryginalnych wersji „Got Me Wrong” i „No Excuses”. Na albumie grupa wydaje się mocna i profesjonalna”[28]. Recenzent zaznacza, że utwory zaaranżowane w nowych wersjach „brzmią nieco żywiej, lecz nie wnoszą niczego nowego”[28]. Stephen Thompson z The A.V. Club przyznał: „Alice in Chains dostarcza najbardziej oczywiste reinterpretacje jakie można sobie wyobrazić – brzmią tak samo jak oryginały”[29], choć autor zaznacza, że brzmienie takich utworów jak „Sludge Factory”, jest znacznie lepsze niż w wydaniu studyjnym. Thompson całe wydawnictwo określa mianem „bezwartościowego”[29]. Paul Verna z tygodnika „Billboard” napisał: „Występując z przyszywającą intymnością i pięknym zapisem, ten album będzie prawdopodobnie pobudzać główną playlistę i da zespołowi kolejny impuls w MTV”[30]. Essi Berelian z „Classic Rock”, recenzując album przyznał: „Ze wszystkich zespołów, które mogłyby opanować te najbardziej intymne style koncertowe, AiC są – czy powinno to być? – wśród najlepszych wykładników. Delikatne i niepokojące melodie gitary Jerry’ego Cantrella, w niezmiernie nieszczęśliwej symbiozie z torturowanym wokalem Layne’a Staleya – wzniosły wzór grunge, przygnieciony do maksimum, i głęboko dokuczliwym, gdy pozbawi się go zasadniczych elementów przed adorującym tłumem”[31]. Tom Sinclair z „Entertainment Weekly”, zwraca uwagę na panujący nastrój przygnębienia w utworach „Down in a Hole” i „Rooster”[33]. Sara Sherr z „The Philadelphia Inquirer” podkreśla w swojej ocenie, że „Unplugged jest dokumentem dotyczącym zmagania się z osobistymi demonami i przeżywania ich”[35]. Autorka podkreśla, że „zespół przeżywa swój mrok” do momentu, gdy Staley zaczyna żartować[35]. Recenzent dwutygodnika „Rolling Stone”, Sandy Masuo stwierdza, że niektóre utwory w ogóle nie różnią się od wersji studyjnych. Jako przykład podaje kompozycję „No Excuses”. Recenzent podkreśla przy tym melancholijny nastrój, jaki panuje w trakcie wykonywania utworu „Rooster”, który w wersji studyjnej, poprzez swój ciężar, nie oddaje w pełni tego uczucia. Masuo zaznacza także aspekty gry Cantrella i wokale Staleya[37]. Krzysztof Celiński z miesięcznika „Tylko Rock”, w recenzji albumu stwierdza: „Płyta dowodzi, że w okrojonej aranżacji emocjonalna i muzyczna istota stylu Alice pozostaje nietknięta. W związku z tym, ich dotychczasowa twórczość wydaje się tym bardziej szczera. Bardzo udane są wielogłosowe fragmenty, które w otoczeniu akustycznych gitar i charakterystycznych dysonansów znów przypominają poczynania artystów pokroju Crosby’ego i reszty”[40].

Sprzedaż[edytuj]

W niespełna dwa miesiące po premierze, 23 września Unplugged uzyskał certyfikat platynowej płyty, za sprzedaż miliona kopii w Stanach Zjednoczonych[6]. W Kanadzie album osiągnął status złotej płyty, przyznanej przez organizację Music Canada w dniu 24 września 1996[6]. 31 grudnia 2008 Unplugged otrzymał od australijskiego stowarzyszenia Australian Recording Industry Association certyfikat złotej płyty, uzyskany za sprzedaż przekraczającą 35 tys. kopii[7]. Jak poinformował system Nielsen SoundScan, album Unplugged przekroczył nakład 1 mln 240 tys. sprzedanych kopii, co czyni go jednym z sześciu wydawnictw z serii MTV Unplugged, którego łączna sprzedaż przekroczyła sumę miliona egzemplarzy[41]. 12 kwietnia 2001 album Unplugged w formacie wideo, uzyskał certyfikację złotej płyty na terenie Stanów Zjednoczonych, za sprzedaż 50 tys. kopii[6].

Wyróżnienia[edytuj]

Publikacja Kraj Wyróżnienie Rok Pozycja
Ultimate Classic Rock Stany Zjednoczone „12 najlepszych występów MTV Unplugged”[42] 2015 10

Lista utworów[edytuj]

# Tytuł utworu Autorzy Czas
1. Nutshell Layne Staley • Jerry Cantrell • Mike Inez • Sean Kinney 4:58
2. „Brother” Cantrell 5:27
3. No Excuses Cantrell 4:57
4. „Sludge Factory” Staley • Cantrell • Kinney 4:36
5. Down in a Hole Cantrell 5:46
6. Angry Chair Staley 4:36
7. Rooster Cantrell 6:41
8. Got Me Wrong Cantrell 4:59
9. Heaven Beside You Cantrell • Inez 5:38
10. Would? Cantrell 3:43
11. Frogs Staley • Cantrell • Inez • Kinney 7:30
12. Over Now Staley • Cantrell 7:12
13. „Killer is Me” Cantrell 5:23
1:11:26

Twórcy[edytuj]

Opracowano na podstawie materiału źródłowego[19]:

Alice in Chains

Dodatkowy personel

  • Scott Olson – gitara akustyczna, akustyczna gitara basowa (utwór 13)

Produkcja

  • Aranżacja: Jerry Cantrell, Layne Staley, Mike Inez, Sean Kinney
  • Teksty utworów: Layne Staley, Jerry Cantrell

Pozycje na listach i certyfikaty[edytuj]

Album[edytuj]

Lista (1996) Pozycja
Alben Top 100 (Szwajcaria)[43] 41
Billboard 200 (Stany Zjednoczone)[5] 3
Billboard European Hot 100 (Europa)[44] 17
Canadian Top Albums (Kanada)[21] 9
Mega Album Top 100 (Holandia)[45] 33
NZ Top 40 Albums Chart (Nowa Zelandia)[46] 8
Offizielle Top 100 (Niemcy)[47] 46
Official Albums Chart Top 100 (Wielka Brytania)[48] 20
Portugal Albums Chart (Portugalia)[21] 9
RPM 100 Albums (Kanada)[49] 11
Suomen virallinen lista (Finlandia)[50] 13
Top 50 Albums (Australia)[51] 12
Topp 40 Album (Norwegia)[52] 9
Topplistan (Szwecja)[53] 7
Ultratop 50 Albums (Wa) (Belgia)[54] 15
Ö3 Austria Top 40 (Austria)[55] 23

Single[edytuj]

Rok Singel Najwyższa
pozycja
Mainstream Rock Tracks
[23][26]
Modern Rock Tracks
[24]
RPM Alternative 30
[27][56]
1996 Over Now 4 24 50
Would? 19 21
"–" oznacza, że utwór nie został odnotowany na liście.

Certyfikaty[edytuj]

Państwo Certyfikacja Sprzedaż
Australia (ARIA)[7] złota płyta 35 000+[a]
Kanada (MC)[8] złota płyta 50 000+[b]
Stany Zjednoczone (RIAA)[6] platynowa płyta 1 240 000+[c][41]

VHS[edytuj]

Państwo Certyfikacja Sprzedaż
Stany Zjednoczone (RIAA)[6] złota płyta 50 000+[d]

Wideo[edytuj]

Lista (1996) Pozycja
Billboard Top Music Videos[5] 7

Uwagi

  1. Sprzedaż ustalona na podstawie certyfikatu przyznanego 31 grudnia 2008.
  2. Sprzedaż ustalona na podstawie certyfikatu przyznanego 24 września 1996.
  3. Sprzedaż ustalona na podstawie danych opublikowanych przez Nielsen SoundScan.
  4. Sprzedaż ustalona na podstawie certyfikatu przyznanego 12 kwietnia 2001.

Przypisy[edytuj]

  1. a b c d e f g de Sola 2015 ↓, s. 251.
  2. a b c d e f g Jeff Kitts. The Soft Parade. „Guitar School”, s. 27–30, sierpień 1996. ISSN 1058-0220. 
  3. a b c d e de Sola 2015 ↓, s. 253.
  4. a b c de Sola 2015 ↓, s. 251–252.
  5. a b c d e Alice in Chains – Chart History – Billboard 200 (ang.). Billboard. [dostęp 2011-05-28].
  6. a b c d e f Gold & Platinum – RIAA (ang.). Recording Industry Association of America. [dostęp 2011-05-28].
  7. a b c ARIA Charts – Accreditations – 2008 Albums (ang.). Australian Recording Industry Association. [dostęp 2014-08-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-09-12)].
  8. a b Music Canada – Gold/Platinum (ang.). Music Canada. [dostęp 2015-03-02].
  9. a b Poligrafia dołączona do albumu Unplugged; wyd. Columbia Music Video, nr kat. CVD 50148.
  10. a b c ALICE IN CHAINS: MTV Unplugged Re-Release To Include Unaired Footage (ang.). Blabbermouth.net. [dostęp 2011-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-02-19)].
  11. a b Yarm 2012 ↓, s. 324.
  12. Prato 2009 ↓, s. 410.
  13. a b c d Wiesław Weiss. Alice in Chains – Pójść na ryby. „Tylko Rock”, s. 30–31, 1 grudnia 1996. Res Publica Press International Sp. z o.o. ISSN 1230-2317. 
  14. a b Brett Buchanan: Remembering Layne Staley Part 6: The Final Years (ang.). alternativenation.net. [dostęp 2012-02-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-10-09)].
  15. a b c d e f g h i j k l de Sola 2015 ↓, s. 252.
  16. Yarm 2012 ↓, s. 325.
  17. a b Yarm 2012 ↓, s. 324–325.
  18. Jeffrey Hudson. Who the F**k is Alice?. „Guitarist”, s. 94–98, październik 1996. Future plc. ISSN 0953-7023. 
  19. a b Poligrafia dołączona do albumu Unplugged; wyd. Columbia, nr kat. CK 67703.
  20. Shauna Snow. Arts and entertainment reports from The Times, national and international news services and the nation’s press. „Los Angeles Times”, 8 sierpnia 1996. Tribune Company. ISSN 0742-4817. 
  21. a b c Hits of the World. „Billboard”, s. 58, 24 sierpnia 1996. Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  22. Larry Flick. Reviews & Previews – Singles. „Billboard”, s. 41, 10 sierpnia 1996. Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  23. a b Alice in Chains – Chart history – Mainstream Rock Songs (ang.). Billboard. [dostęp 2016-01-07].
  24. a b Alice in Chains – Chart history – Alternative Songs (ang.). Billboard. [dostęp 2016-01-07].
  25. Poligrafia dołączona do singla Would?; wyd. Columbia, nr kat. CSK 8787.
  26. a b The Modern Age – Mainstream Rock Tracks. „Billboard”, s. 73, 14 grudnia 1996. Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  27. a b Rock/Alternative – Volume 64, No. 13. „RPM”, 11 listopada 1996. ISSN 0315-5994. 
  28. a b c d e Stephen Thomas Erlewine: MTV Unplugged – Alice in Chains (ang.). AllMusic. [dostęp 2011-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-22)].
  29. a b c Stephen Thompson: Unplugged (ang.). The A.V. Club. [dostęp 2015-09-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-07)].
  30. a b Paul Verna. Reviews & Previews. „Billboard”, s. 89, 3 sierpnia 1996. Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  31. a b Essi Berelian. Unplugged. „Classic Rock”, s. 87, 1999. TeamRock. ISSN 1464-7834. 
  32. a b Tom Sinclair. Unplugged. „Entertainment Weekly”, 9 sierpnia 1996. Time Inc. ISSN 1049-0434. 
  33. Mike Peake. Mournning Glory. „Kerrang!”, s. 44–45, lipiec 1996. Wydawnictwo Bauer. ISSN 0262-6624. 
  34. a b c Sara Sherr. New Recordings. „The Philadelphia Inquirer”, 1996. Terrance C.Z. Egger. ISSN 0885-6613. 
  35. Unplugged. „Q”, s. 153, październik 1996. Wydawnictwo Bauer. ISSN 0955-4955. 
  36. a b Sandy Masuo: Unplugged (ang.). Rolling Stone. [dostęp 2011-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-02)].
  37. Christian Hoard, Nathan Brackett: New Rolling Stone Album Guide. Fireside, 2004, s. 13. ISBN 0-7432-0169-8.
  38. Robert Sadowski. Unplugged. „Tylko Rock”, s. 70, październik 1996. Res Publica Press International Sp. z o.o. ISSN 1230-2317. 
  39. Krzysztof Celiński. Unplugged. „Tylko Rock”, s. 39, marzec 1997. Res Publica Press International Sp. z o.o. ISSN 1230-2317. 
  40. a b David Basham: Got Charts? Tracing Crow’s Flight, Alice In Chains’ Legacy (ang.). MTV. [dostęp 2017-04-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-06-24)].
  41. Dave Lifton: Top 12 MTV Unplugged Episodes (ang.). [dostęp 2016-01-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-07)].
  42. Alice In Chains – MTV Unplugged (niem.). Hitparade.ch. [dostęp 2011-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-07)].
  43. Hits of the World. „Billboard”, s. 100, 31 sierpnia 1996. Prometheus Global Media. ISSN 0006-2510. 
  44. Alice In Chains – MTV Unplugged (niem.). dutchcharts.nl. [dostęp 2011-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-07)].
  45. Alice In Chains – MTV Unplugged (ang.). charts.org.nz. [dostęp 2011-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-07)].
  46. Alice In Chains – MTV Unplugged (ang.). dutchcharts.nl. [dostęp 2016-01-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-07)].
  47. David Roberts: Guinness Book of British Hit Singles & Albums, 19th edition. HIT Entertainment, 2006. ISBN 1-904994-10-5.
  48. Top Albums/CDs – Volume 63, No. 26. „RPM”, 12 sierpnia 1996. ISSN 0315-5994. 
  49. Alice In Chains – MTV Unplugged (ang.). finnishcharts.com. [dostęp 2011-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-07)].
  50. Alice In Chains – MTV Unplugged (ang.). australian-charts.com. [dostęp 2009-07-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-07)].
  51. Alice In Chains – MTV Unplugged (ang.). norwegiancharts.com. [dostęp 2011-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-07)].
  52. Alice In Chains – MTV Unplugged (ang.). swedishcharts.com. [dostęp 2011-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-07)].
  53. Alice In Chains – MTV Unplugged (fr.). Ultratop. [dostęp 2016-01-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-07)].
  54. Alice In Chains – MTV Unplugged (niem.). austriancharts.at. [dostęp 2011-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-07)].
  55. Top Singles – Volume 64, No. 13. „RPM”, 11 października 1996. ISSN 0315-5994. 

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]