Unplugged (album Alice in Chains)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Unplugged
Album koncertowy zespołu Alice in Chains
Wydany 30 lipca 1996
Nagrywany 10 kwietnia 1996 w Majestic Theatre w Brooklyn Academy of Music, Nowy Jork
Gatunek rock akustyczny, rock alternatywny[1]
Długość 71:26
Wytwórnia Columbia
Producent Alex Coletti, Audrey Morrissey, Toby Wright
Album po albumie
Single z albumu Unplugged
  1. Over Now
    Wydany: lipiec 1996[2]
  2. Would?
    Wydany: listopad 1996[3]

Unplugged – pierwszy album koncertowy amerykańskiej grupy muzycznej Alice in Chains. Premiera wydawnictwa odbyła się 30 lipca 1996, nakładem wytwórni fonograficznej Columbia[1]. Występ zarejestrowany został 10 kwietnia 1996 podczas koncertu z serii MTV Unplugged w Majestic Theatre w Brooklyn Academy of Music w Nowym Jorku[4]. Widowisko zostało wyreżyserowane przez Alexa Coletti. Pierwsza retransmisja koncertu odbyła się 28 maja 1996 na kanale muzycznym MTV[5]. W przeciwieństwie do swoich tradycyjnych koncertów, zespół zaprezentował materiał specjalnie przygotowany na ten występ[6], składający się w głównej mierze z utworów zawartych na dwóch minialbumachSap i Jar of Flies a także studyjnych Dirt i Alice in Chains. Był to zarazem pierwszy publiczny występ całego zespołu od 23 lutego 1994[7].

Album został wydany 30 lipca 1996 w formacie VHS[1]. W momencie premiery, zadebiutował na 3. pozycji amerykańskiego zestawienia Billboard 200[8] oraz uzyskał certyfikaty złotej i platynowej płyty, przyznanej przez zrzeszenie amerykańskich wydawców muzyki Recording Industry Association of America[9]. Certyfikację złotej album uzyskał również na terenie Australii i Kanady[10][11]. Unplugged jest ostatnim wydawnictwem w dorobku grupy, w którego nagraniu brał udział wokalista Layne Staley. W roku 1999 na rynku ukazała się specjalna reedycja albumu wydana w formacie DVD. 18 września 2007 został on ponownie wydany, tym razem w specjalnie przygotowanym pakiecie CD/DVD, który zawierał dodatkowo wycięte wcześniej utwory „Angry Chair”, „Frogs” oraz „Killer is Me”[12][13].

Kontekst, nagranie[edytuj | edytuj kod]

Po zarejestrowaniu w roku 1995 albumu studyjnego Alice in Chains[14], zespół ponownie zrezygnował z aktywności koncertowej. Powodem tej decyzji był coraz większy stopień uzależnienia wokalisty Layne’a Staleya od heroiny[15]. Z tego też powodu, w zespole coraz częściej dochodziło do różnego rodzaju konfliktów[16]. Grupa postanowiła zrobić sobie przerwę, informując o tym za pośrednictwem swego rzecznika[17]. W tym czasie, gitarzysta Jerry Cantrell, rozpoczął przygotowania do nagrania pierwszego solowego albumu, a Staley udał się na leczenie odwykowe[15]. W 1996 zespół otrzymał propozycję występowania jako support grupy Kiss w ramach trasy Alive/Worldwide Tour[18]. Początkowo w roli grupy otwierającej miał wystąpić zespół Stone Temple Pilots, lecz z powodu problemów wokalisty, grupa Alice in Chains otrzymała ofertę. Staley nie był przychylny powrotowi na scenę, lecz ostatecznie się zgodził[19]. Jeszcze przed rozpoczęciem wspólnego tournée, zespół rozpoczął w Seattle wspólne próby mające na celu przygotowanie się do koncertów[20]. W trakcie odbywania prób, zespół nagrał sesję która ostatecznie trafiła do stacji muzycznej MTV[20]. W jednym z wywiadów, basista grupy Mike Inez, odnosząc się do wspomnianej sesji stwierdził, że „na pewno nie jest czymś, co mieliśmy w planach. Po prostu przed wspólnymi koncertami z Kiss mieliśmy trochę wolnego czasu. Zebraliśmy się więc, by trochę pojamować, i wyszła z tego sesja dla MTV”[20]. Zespół dokonał specjalnej selekcji utworów, pomijając przy tym album Facelift[20]. Bilety trafiły do sprzedaży w cenie 25 dolarów i zostały wyprzedane po kilkunastu minutach[19]. Alex Coletti, który zajął się reżyserią widowiska, w jednym z wywiadów przyznał: „Przed koncertem udałem się do sali prób Alice in Chains w Seattle. Gdy tam wszedłem, byłem szczęśliwy widząc jak Layne je kurczaka. Miał założone rękawiczki bez palców i wszystkie były tłuste, dlatego nie mógł mi uścisnąć dłoni (...) Był bardzo przyjazny (...) Gdy dotarł do Nowego Jorku, myślę, że był jeszcze w dobrym stanie zdrowia”[21].

Majestic Theatre na Brooklynie, miejsce w którym zarejestrowano koncert zespołu

Koncert odbył się 10 kwietnia 1996 w Majestic Theater w Brooklyn Academy of Music w Nowym Jorku[4][19]. Zespół przygotował specjalny repertuar, na który złożyło się łącznie 13 utworów, przygotowanych w specjalnie zaaranżowanych wersjach[6]. Z zespołem gościnnie wystąpił Scott Olson[22][23], amerykański muzyk, producent oraz inżynier dźwięku, który zagrał na gitarze, jednocześnie tworząc wraz z Cantrellem podwójny line-up[23]. Utwory takie jak „Sludge Factory”[24], „Heaven Beside You”[25], „Frogs”[26] czy „Over Now”[27], zostały wykonane po raz pierwszy na żywo[28]. Napis na gitarze basowej Ineza „Friends Don't Let Friends Get Friends Haircuts”, był skierowany do grupy Metallica, która była obecna na koncercie[19][20][29]. Miał on charakter żartobliwy i odnosił się do fryzur muzyków, którzy ścieli długie włosy podczas sesji do albumu Load. Tuż przed zagraniem utworu „Sludge Factory”, perkusista grupy Sean Kinney wraz z Inezem, w hołdzie dla grupy Metallica, zagrali intro do utworu „Enter Sandman” oraz chwilę po wykonaniu „Down in a Hole”, intro do kompozycji „Battery”[5][30]. Na sam koniec swojego występu, zespół zaprezentował nowy utwór zatytułowany „Killer is Me”. Kompozycja zaśpiewana przez Cantrella została skomponowana podczas jeden z prób poprzedzających występ[20]. Początkowo zespół nie zamierzał uwzględniać kompozycji na płycie, lecz po namowach ze strony wytwórni, ostatecznie zdecydowano o jego dodaniu[20]. Cały koncert trwał ponad 3 godziny[19], ze względu na prace związane z ustawianiem kamer, oświetlenia oraz doboru dźwięku a także częstą ilość pomyłek w utworach, które trzeba było rejestrować po kilka razy. Jedynie kompozycje „Brother”, „No Excuses”, „Rooster”, „Heaven Beside You” oraz „Over Now” udało się nagrać za pierwszym podejściem[19].

Ze względu na swój mroczny i przygnębiający klimat, koncert zespołu przeszedł do historii MTV Unplugged jako jeden z najbardziej pamiętnych i często wspominanych występów[30]. Osobą odpowiedzialną za produkcję oraz realizację widowiska przygotowanego dla stacji MTV jest Alex Coletti, współpracujący przy organizacji koncertów z serii MTV Unplugged[31]. Pierwszy raz występ zespołu został wytransmitowany w stacji muzycznej MTV w dniu 28 maja 1996. W trakcie transmisji, wycięte zostały trzy utwory – „Angry Chair”, „Frogs” oraz „Killer is Me”[5]. W jednym z wywiadów Mike Inez opisując album stwierdził:

Quote-alpha.png
Myślę, że ta płyta pokazuje trochę inne oblicze Alice in Chains. Można na niej bowiem posłuchać superciężkich utworów w rodzaju „Sludge Factory" w jakby obnażonych wersjach – dopiero tutaj można się wsłuchać w to, co śpiewają Layne i Jerry. No więc ta płyta pokazuje nas od trochę innej strony. Wiesz, gdy grasz jakiś kawałek na okrągło w tej samej wersji, zaczyna cię to nudzić. Fajnie pokazać go w trochę innej oprawie[20].

28 czerwca zespół udał się w trasę koncertową, występując jako support przed grupą Kiss[7]. Łącznie w jej ramach, kwartet zagrał 4 koncerty. Ostatni występ ze Staley’em miał miejsce 3 lipca 1996 w Kemper Arena w Kansas City[7][19].

Odbiór[edytuj | edytuj kod]

Recenzje
Wydawca Ocena
AllMusic 2.5/5 gwiazdek[1]
Billboard (Korzystne)[32]
Encyclopedia of Popular Music 3/5 gwiazdek[33]
Entertainment Weekly (C)[34]
Q 3/5 gwiazdek[35]
Rolling Stone 3/5 gwiazdek[36]
Rolling Stone Album Guide 3/5 gwiazdek[37]
Sputnikmusic 5/5 gwiazdek[38]
Teraz Rock 4/5 gwiazdek[39]
Teraz Rock 3.5/5 gwiazdek[40]
The A.V. Club (A-)[41]
ultimate-guitar.com 9.5/10 gwiazdek[42]

Premiera wydawnictwa odbyła się 30 lipca 1996[1]. Album pierwotnie ukazał się jedynie w formacie VHS. W pierwszym tygodniu od premiery, uzyskał nakład sprzedaży wynoszący 124,000 kopii[43]. 17 sierpnia dotarł on do 3. pozycji amerykańskiego zestawienia Billboard 200[8], na którym w sumie utrzymał się przez 33 tygodnie[8]. Ponadto Unplugged osiągnął wysokie lokaty na listach w Norwegii[44], Nowej Zelandii[45] oraz Szwecji[46]. Stephen Thomas Erlewine z serwisu AllMusic, recenzując album stwierdził, że na podstawie przesłuchanego materiału, trudno uwierzyć jest w to, że muzycy nie grali sobą ponad 3 lata. „Alice in Chains wyselekcjonowali ze swoich trzech albumów studyjnych i dwóch minialbumów, oferując nowe, bardziej refleksyjne ustalenia dotyczące trudniejszych utworów takich jak „Would?” i praktycznie ponownego odtworzenia oryginalnych wersji „Got Me Wrong” i „No Excuses””[1]. Erlewine zaznaczył ponadto, że utwory zaaranżowane w nowych wersjach „brzmią nieco żywiej, lecz nie wnoszą niczego nowego”[1]. Recenzent dwutygodnika Rolling Stone Sandy Masuo podkreśla, że niektóre utwory w ogóle nie różnią się od wersji studyjnych. Jako przykład podaje kompozycję „No Excuses”. Recenzent podkreśla melancholijny nastrój, jaki panuje w trakcie wykonywania utworu „Rooster”, który w wersji studyjnej, poprzez swój ciężar, nie oddaje w pełni tego uczucia. Masuo zaznacza także aspekty gry Cantrella oraz wokale Staleya[36]. Paul Verna z tygodnika Billboard napisał: „Występując z przyszywającą intymnością i pięknym zapisem, ten album będzie prawdopodobnie pobudzać główną playlistę i da zespołowi kolejny impuls w MTV[32]. Tom Sinclair z Entertainment Weekly, w swej recenzji podkreśla panujący nastrój przygnębienia w utworach „Down in a Hole” oraz „Rooster”[34]. Stephen Thompson ze strony internetowej The A.V. Club, pisze: „Alice in Chains dostarcza najbardziej oczywiste reinterpretacje jakie można sobie wyobrazić – brzmią tak samo jak oryginały”, choć autor zaznacza, że brzmienie takich utworów jak „Sludge Factory”, jest znacznie lepsze niż w wydaniu studyjnym. Thompson całe wydawnictwo określa mianem „bezwartościowego”[41]. Krzysztof Celiński z miesięcznika Teraz Rock, w swej recenzji albumu stwierdza: „Płyta dowodzi, że w okrojonej aranżacji emocjonalna i muzyczna istota stylu Alice pozostaje nietknięta. W związku z tym, ich dotychczasowa twórczość wydaje się tym bardziej szczera. Bardzo udane są wielogłosowe fragmenty, które w otoczeniu akustycznych gitar i charakterystycznych dysonansów znów przypominają poczynania artystów pokroju Crosby’ego i reszty”[40].

Mike Inez przyznał, że sam koncert był dla niego bardzo wzruszającym przeżyciem: „Scotty Olson, który grał z Heart, wystąpił z nami tego wieczora; to było naprawdę wyjątkowe, mieć inną energię na scenie. Odkryliśmy, że utwory takie jak „Sludge Factory” były cięższe akustycznie. Głos Layne’a, zwłaszcza w „Down in a Hole”, powodował, że pojawiały się łzy w moich oczach. Kilkakrotnie musiałem je przecierać i przypominać sobie, że przecież jestem w pracy i muszę się skupić na moich strunach basowych. Był tak hipnotyzujący”[23].

Niespełna dwa miesiące po premierze, 23 września 1996 Unplugged uzyskał certyfikację platynowej płyty, za sprzedaż miliona kopii w Stanach Zjednoczonych[9]. W Kanadzie album osiągnął certyfikat złotej płyty, przyznanej przez organizację non-profit Music Canada w dniu 24 września 1996[9]. W celach promocyjnych, w lipcu został wydany specjalny singel promocyjny z utworem „Over Now” w wersji pochodzącej z koncertu[2]. Osiągnął on 24. pozycję listy Alternative Songs[47] oraz 4. zestawienia Mainstream Rock Songs[48]. W listopadzie wydano drugi singel promocyjny – z utworem „Would?”[3]. Dotarł on do 19. lokaty notowania Mainstream Rock Songs[49] oraz 21. pozycji Canadian Alternative Chart[50]. Ponadto, na liście odnotowano dwie inne kompozycje, które nie zostały wydane na oficjalnych singlach koncertowych. Były to utwory „Down in a Hole” oraz „Nutshell”[30]. Zajęły one odpowiednio lokaty 24. oraz 15.[48].

W roku 1999 na rynku ukazała się reedycja albumu, wydana w formacie DVD[5]. 12 kwietnia 2001 album Unplugged w formacie wideo, uzyskał certyfikację złotej płyty na terenie Stanów Zjednoczonych, za sprzedaż 50,000 tysięcy kopii[9]. 18 września 2007 album został wydany w specjalnym pakiecie CD/DVD[12]. 31 grudnia 2008 Unplugged otrzymał od australijskiego stowarzyszenia Australian Recording Industry Association certyfikat złotej płyty, uzyskany za sprzedaż przekraczającą 35,000 tysięcy kopii[10].

Jak podaje system Nielsen SoundScan, album Unplugged przekroczył nakład miliona kopii, co czyni go jednym z sześciu wydawnictw z serii MTV Unplugged, którego łączna sprzedaż przekroczyła nakład miliona kopii (inni artyści którym się to udało to między innymi Eric Clapton oraz Rod Stewart)[51].

Lista utworów[edytuj | edytuj kod]

# Tytuł utworu Tekst Muzyka Czas
1. Nutshell Layne Staley Jerry Cantrell, Mike Inez, Sean Kinney 4:58
2. Brother Jerry Cantrell Jerry Cantrell 5:27
3. No Excuses Jerry Cantrell Jerry Cantrell 4:57
4. „Sludge Factory” Layne Staley Jerry Cantrell, Sean Kinney 4:36
5. Down in a Hole Jerry Cantrell Jerry Cantrell 5:46
6. Angry Chair Layne Staley Layne Staley 4:36
7. Rooster Jerry Cantrell Jerry Cantrell 6:41
8. Got Me Wrong Jerry Cantrell Jerry Cantrell 4:59
9. Heaven Beside You Jerry Cantrell Jerry Cantrell, Mike Inez 5:38
10. Would? Jerry Cantrell Jerry Cantrell 3:43
11. Frogs Layne Staley Jerry Cantrell, Mike Inez, Sean Kinney 7:30
12. Over Now Jerry Cantrell Jerry Cantrell, Sean Kinney 7:12
13. „Killer is Me” Jerry Cantrell Jerry Cantrell 5:23
  • Wydanie DVD ukazuje zabawne sceny oraz pomyłki jakie zdarzyły się muzykom. W jednej z nich ukazana jest sytuacja, kiedy podczas wykonywania utworu „Sludge Factory”, wokalista Layne Staley myli się w tekście, i kompozycja jest grana od nowa. Sceny to zostały wycięte w wydaniu audio CD.

Twórcy[edytuj | edytuj kod]

Opracowano na podstawie materiału źródłowego[22][52]:

Alice in Chains

Dodatkowy personel

  • Scott Olson – gitara akustyczna, akustyczna gitara basowa (utwór 13)

Produkcja

  • Aranżacja: Jerry Cantrell, Layne Staley, Mike Inez, Sean Kinney
  • Teksty utworów: Layne Staley, Jerry Cantrell

Pozycje na listach i certyfikacje[edytuj | edytuj kod]

Album[edytuj | edytuj kod]

Lista (1996) Pozycja
ARIA Charts (Australia)[53] 12
Billboard 200 (Stany Zjednoczone)[8][54] 3
Billboard European Hot 100 (Europa)[55] 17
Canada Top Albums/CDs (RPM) (Kanada)[56] 11
Canadian Top Albums (The Record) (Kanada)[57] 9
Finnish Albums Chart (Finlandia)[58] 13
Media Control Charts (Niemcy)[59] 46
MegaCharts (Holandia)[60] 33
Portugal Albums Chart (Portugalia)[57] 9
Recorded Music NZ (Nowa Zelandia)[45] 8
Schweizer Hitparade (Szwajcaria)[61] 41
Sverigetopplistan (Szwecja)[46] 7
UK Albums Chart (Wielka Brytania)[62][63] 20
Ultratop (Wa) (Belgia)[64] 15
VG-Lista (Norwegia)[44] 9
Ö3 Austria Top 40 (Austria)[65] 23

Single[edytuj | edytuj kod]

Rok Singel Najwyższa
pozycja
Alternative Songs Canadian Alternative Chart Mainstream Rock Songs
1996 Over Now[2] 24[47][66] 4[48][66]
Would?[3] 21[50] 19[49]
"—" oznacza że utwór nie został odnotowany na liście.

Certyfikacje[edytuj | edytuj kod]

Państwo Certyfikacja Sprzedaż
Australia (ARIA)[10]
złota płyta
35,000+
Kanada (MC)[11]
złota płyta
40,000+
Stany Zjednoczone (RIAA)[9]
platynowa płyta
1,000,000+

VHS[edytuj | edytuj kod]

Państwo Certyfikacja Sprzedaż
Stany Zjednoczone (RIAA)[9]
złota płyta
50,000+

Inne utwory[edytuj | edytuj kod]

Rok Utwór Najwyższa
pozycja
Mainstream Rock Songs[48]
1996 Down in a Hole 24
Nutshell 15
"—" oznacza że utwór nie został odnotowany na liście.

Wideo[edytuj | edytuj kod]

Lista (1996) Pozycja
Billboard Top Music Videos[8] 7

Wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Publikacja Kraj Wyróżnienie Rok Pozycja
Ultimate Classic Rock
Stany Zjednoczone
„12 najlepszych występów MTV Unplugged”[67]
2015 10

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Stephen Thomas Erlewine: MTV Unplugged – Alice in Chains (ang.). allmusic.com. [dostęp 2011-05-28].
  2. a b c Larry Flick. „Reviews & Previews – Singles”, Billboard, s. 41. 10 sierpnia 1996
  3. a b c Alice In Chains – Would? (CD) at Discogs (ang.). discogs.com. [dostęp 2016-01-07].
  4. a b John Bacus: Alice in Chains Concert Chronology: MTV Unplugged Session (ang.). bacus.net. [dostęp 2011-05-28].
  5. a b c d Alice In Chains – MTV Unplugged (DVD) at Discogs.com (ang.). discogs.com. [dostęp 2011-05-28].
  6. a b Joe Perota (Reżyser). (1996-04-15). Unplugged – Alice in Chains. [Produkcja telewizyjna]. New York City: MTV
  7. a b c John Bacus: Alice in Chains Concert Chronology 1994 – 1996 (ang.). bacus.net. [dostęp 2016-01-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-10-15)].
  8. a b c d e Alice in Chains – Chart History (ang.). billboard.com. [dostęp 2011-05-28].
  9. a b c d e f Gold & Platinum – RIAA (ang.). riaa.com. [dostęp 2011-05-28].
  10. a b c ARIA Charts – Accreditations – 2008 Albums (ang.). aria.com.au. [dostęp 2014-09-12].
  11. a b Music Canada – Gold/Platinum (ang.). musiccanada.com. [dostęp 2015-03-02].
  12. a b ALICE IN CHAINS: 'MTV Unplugged' Re-Release To Include Unaired Footage (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2011-05-28].
  13. ALICE IN CHAINS Performs LED ZEPPELIN Classic With Symphony Orchestra; Video Available (ang.). blabbermouth.net. [dostęp 2016-01-07].
  14. Steve Huey: Alice in Chains – Alice in Chains (ang.). allmusic.com. [dostęp 2016-01-07].
  15. a b Jon Wiederhorn: Alice in Chains, to Hell and Back: Rolling Stone's 1996 Feature (ang.). rollingstone.com.pl. [dostęp 2016-01-07].
  16. Michael Christopher: Degradation Trip: An Interview with Jerry Cantrell (ang.). popmatters.com. [dostęp 2011-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-09-12)].
  17. Pete Jerold: Alice In Chains On Thin Ice (ang.). adbdesign.com. [dostęp 2016-01-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-10)].
  18. Prato 2009 ↓, s. 412.
  19. a b c d e f g Brett Buchanan: REMEMBERING LAYNE STALEY PART 6: THE FINAL YEARS (ang.). alternativenation.net. [dostęp 2012-02-27].
  20. a b c d e f g h Wiesław Weiss: Alice in Chains – Pójść na ryby. terazrock.pl. [dostęp 2011-05-28].
  21. Yarm 2012 ↓, s. 324.
  22. a b Unplugged – Discography (ang.). aliceinchains.com. [dostęp 2011-10-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-09-12)].
  23. a b c Yarm 2012 ↓, s. 324–325.
  24. Sludge Factory by Alice in Chains (ang.). setlist.fm. [dostęp 2016-01-07].
  25. Heaven Beside You by Alice in Chains (ang.). setlist.fm. [dostęp 2016-01-07].
  26. Frogs by Alice in Chains (ang.). setlist.fm. [dostęp 2016-01-07].
  27. Over Now by Alice in Chains (ang.). setlist.fm. [dostęp 2016-01-07].
  28. Alice in Chains Setlist at Brooklyn Academy of Music, Brooklyn, NY, USA (ang.). setlist.fm. [dostęp 2016-01-07].
  29. Matt Ashare: Alice unplugged, Seattle's heaviest band lighten up for MTV (ang.). adbdesign.com. [dostęp 2016-01-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-08-10)].
  30. a b c Poligrafia dołączona do albumu Music Bank; wyd. Columbia, nr kat. 69580.
  31. Alex Coletti : Credits: AllMusic (ang.). allmusic.com. [dostęp 2016-01-07].
  32. a b Paul Verna. „Reviews & Previews”. Billboard, s. 89. 3 sierpnia 1996
  33. a b Tom Sinclair: Unplugged Review (ang.). ew.com. [dostęp 2013-11-04].
  34. „Q”. Październik 1996. s.153
  35. a b Sandy Masuo: Alice in Chains Unplugged Album Review (ang.). rollingstone.com. [dostęp 2011-05-28].
  36. Nathan Brackett, Christian Hoard. „Alice in Chains – Unplugged”. New Rolling Stone Album Guide, s.13, listopad 2004, ISBN 0-7432-0169-8
  37. Matthijs van der Lee: Alice in Chains – MTV Unplugged (album review) (ang.). sputnikmusic.com. [dostęp 2016-01-07].
  38. Jordan Babula, „Alice in Chains. Bezsenność w Seattle”, Teraz Rock Kolekcja, s.3–11, nr.6, 2006
  39. a b Krzysztof Celiński: Unplugged – Alice in Chains. terazrock.pl. [dostęp 2016-01-07].
  40. a b Stephen Thompson: Unplugged – Alice In Chains Music Review (ang.). avclub.com. [dostęp 2015-09-29].
  41. Unplugged Review (ang.). ultimate-guitar.com. [dostęp 2011-05-28].
  42. Weekly Soundscan Top 10s Since 1997 + Other Links Page 10 (ang.). pulsemusic.proboards.com. [dostęp 2016-01-13].
  43. a b Alice In Chains – MTV Unplugged (ang.). norwegiancharts.com. [dostęp 2011-05-28].
  44. a b Alice In Chains – MTV Unplugged (ang.). charts.org.nz. [dostęp 2011-05-28].
  45. a b Alice In Chains – MTV Unplugged (ang.). swedishcharts.com. [dostęp 2011-05-28].
  46. a b Alice in Chains – Chart history – Alternative Songs (ang.). billbaord.com. [dostęp 2016-01-07].
  47. a b c d Alice in Chains – Chart history – Mainstream Rock Songs (ang.). billbaord.com. [dostęp 2016-01-07].
  48. a b Billboard, „The Modern Age – Mainstream Rock Tracks”, s. 73. 14 grudnia 1996
  49. a b Rock/Alternative – Volume 64, No. 13, 11 listopada, 1996 (ang.). RPM. [dostęp 2016-01-13].
  50. Alice in Chains Random Facts (ang.). adbdesign.com. [dostęp 2011-10-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-09-12)].
  51. Stephen Thomas Erlewine: MTV Unplugged – Alice in Chains : Credits (ang.). allmusic.com. [dostęp 2011-10-27].
  52. Alice In Chains – MTV Unplugged (ang.). australian-charts.com. [dostęp 2009-07-19].
  53. Stephen Thomas Erlewine: MTV Unplugged – Alice in Chains : Awards (ang.). allmusic.com. [dostęp 2011-10-27].
  54. „Hits of the World”. Billboard, s.100. 31 sierpnia 1996
  55. Top Albums/CDs – Volume 63, No. 26, 12 sierpnia 1996 (ang.). collectionscanada.gc.ca. [dostęp 2016-02-05].
  56. a b „Hits of the World”. Billboard, s.58. 24 sierpnia 1996
  57. Alice In Chains – MTV Unplugged (ang.). finnishcharts.com, 2011-05-28.
  58. Alice In Chains – MTV Unplugged (niem.). germancharts.de. [dostęp 2016-01-07].
  59. Alice In Chains – MTV Unplugged (niem.). dutchcharts.nl. [dostęp 2011-05-28].
  60. Alice In Chains – MTV Unplugged (niem.). hitparade.ch. [dostęp 2011-05-28].
  61. Roberts 2006 ↓.
  62. Chart Stats – Alice in Chains (ang.). Chart Stats. [dostęp 2014-09-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-09-12)].
  63. ultratop.be – Alice In Chains – MTV Unplugged (fr.). ultratop.be. [dostęp 2016-01-07].
  64. Alice In Chains – MTV Unplugged (niem.). austriancharts.at. [dostęp 2011-05-28].
  65. a b Stephen Thomas Erlewine: Alice in Chains – Awards : AllMusic (ang.). allmusic.com. [dostęp 2011-05-28].
  66. Dave Lifton: Top 12 ‘MTV Unplugged’ Episodes (ang.). ultimateclassicrock.com. [dostęp 2016-01-07].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Greg Prato: Grunge Is Dead: The Oral History of Seattle Rock Music. Seattle: ECW Press, 2009. ISBN 978-1550228779. (ang.)
  • Mark Yarm: Everybody Loves Our Town: An Oral History of Grunge. Nowy Jork: Three Rivers Press, 2012. ISBN 978-0307464446. (ang.)
  • David Roberts: Guinness Book of British Hit Singles & Albums, 19th edition. HIT Entertainment, 2006. ISBN 1-904994-10-5. (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]