Upper East Side

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Nowego Jorku Upper East Side
dzielnica (neighborhood) Nowego Jorku
Yorkville view from 86th St crop.jpg
Widok z dzielnicy Yorkville na Upper East Side
Państwo  Stany Zjednoczone
Miasto Nowy Jork
Status dzielnica (neighborhood)
Zespół dzielnic Manhattan
Powierzchnia 4,6 km²
Ludność (2000)
 • liczba ludności
 • gęstość

207,543
46,000 os./km²
Kod pocztowy 10021, 10028, 10065, 10075, 10128
Położenie na mapie Nowego Jorku
Mapa lokalizacyjna Nowego Jorku
Upper East Side
Upper East Side
Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych
Mapa lokalizacyjna Stanów Zjednoczonych
Upper East Side
Upper East Side
Ziemia 40°46′09″N 73°57′56″W/40,769167 -73,965556
Widok z 96. ulicy na południe; Lexington Avenue widziana w dolnym prawym roku

Upper East Side – jedna z dzielnic (neighborhood) nowojorskiego okręgu Manhattan, zlokalizowana pomiędzy Central Parkiem a East River. Upper East Side leży na obszarze od 59. do 96. ulicy i od East River do Piątej Alei-Central Parku[1]. Wśród obowiązujących tutaj kodów pocztowych są: 10021, 10022, 10028, 10075, 10128, 10029 i 10065.

Znana w przeszłości jako „dzielnica jedwabnych pończoch”, obecnie Upper East Side utrzymuje status jednej z najbardziej zamożnych i wpływowych sekcji Nowego Jorku[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jeden z wielu historycznych budynków w Upper East Side (45 East 66th Street widziana z Madison Avenue)

Podejrzewa się, że przed przybyciem Europejczyków, Upper East Side stanowił przede wszystkim miejsce, w którym swoje obozy rybackie rozbijało indiańskie plemię Delawarów[3]. W XIX wieku Upper East Side wykorzystywany był przez miejscową ludność w celach rolniczych; rozwój i uprzemysłowienie dotarło do tych obszarów za sprawą New York and Harlem Railroad, która w 1837 roku utworzyła przy 86. ulicy swoją stację kolejową. Punkt ten stanowił wówczas centrum zasiedlonej przez ludność niemiecką dzielnicy Yorkville. Mniej więcej w połowie XIX wieku rozpoczął się podział gruntów rolnych, które dotychczas pokrywały Upper East Side; procesów tych uniknęły niewielkie skrawki ziemi, zajmujące w sumie niespełna pół kilometra kwadratowego[4][5].

Jeszcze przed skompletowaniem połączeń kolejowych przy Park Avenue (ukończonych w 1910 roku), „modni” Nowojorczycy, unikając zadymionych okolic powyżej 4. alei (czyli obecnej Park Avenue), budowali stylowe wille i kamienice wzdłuż Piątej Alei oraz okolicznych ulic, które sąsiadowały z Central Parkiem. Obecność tegoż parku, a także rozwój rynku komercyjnego (w postaci mnożenia ekskluzywnych jak na owe czasy sklepów oraz restauracji) pociągnęła za sobą wzrost cen nieruchomości i samej ziemi[6]. Wiek pozłacany w erze Piątej Alei (jako siedziby prywatnych obiektów mieszkalnych) nie był długotrwały; pierwszym blokiem/kamienicą mieszkalną, która zastąpiła indywidualną willę była 907 Fifth Avenue w 1916 roku, przy 72. ulicy[7].

W Upper East Side zaczęła osiedlać się większość przedstawicieli wyższej klasy społecznej Nowego Jorku, włączając w to magnacką rodzinę Rockefellerów[6], rody polityczne Rooseveltów i Kennedych[8][9][10], potentatów na rynku tytoniowym i w branży energii elektrycznej, Duke’ów[11], a także Whitneyów, którzy dorobili się fortuny na wyścigach koni pełnej krwi angielskiej[12][13].

W połowie XX wieku nadziemna kolej miejska, która funkcjonowała od lat 80. XIX wieku przy 2. i 3. alei została wyburzona. Ziemie te wykorzystano następnie pod budowę apartamentowców mieszkalnych – pierwszych na tym obszarze.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Upper East Side rozciąga się od 59. do 96. ulicy, korzystając z kodów pocztowych: 10021, 10022, 10065, 10075, 10028, 10029 i 10128[14].

Wielu pośredników w handlu nieruchomościami używa terminu „Upper East Side” w zastępstwie „East Harlem”, definiując obszary, które leżą na północ od 96. ulicy, by uniknąć negatywnych skojarzeń wśród kupców; wielu z nich uznaje bowiem East Harlem za mniej prestiżową dzielnicę niż Upper East Side[15]. Jednakże zgodnie z pocztowym i wyborczym podziałem miasta, East Harlem nie przekracza 96. ulicy i nie jest uznawany za część Upper East Side. Z drugiej strony, mieszkańcy obszarów pomiędzy Piątą Aleją, Central Parkiem i Madison Avenue (czyli ulic od 97. do 110.), są według New York Department of Buildings rezydentami Upper East Side[16].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Spis powszechny z 2000 roku wykazał, że Upper East Side zamieszkiwało 207 543 osób, zaś gęstość zaludnienia wynosiła 45 649/km²[17]. Wedle kryterium rasy, 88.25% mieszkańców Upper East Side reprezentowało rasę białą, 6.14% miało pochodzenie azjatyckie, 5.62% latynoskie, 2.34% było Afroamerykanami, 0.09% miało pochodzenie indiańskie, 0.04% było przybyszami z wysp Pacyfiku; 1.39% mieszkańców dzielnicy reprezentowało inną rasę, zaś 1.74% reprezentowało co najmniej dwie rasy. W 2000 roku 21% populacji Upper East Side urodziło się za granicą Stanów Zjednoczonych; 45.6% z nich pochodziło z Europy, 29.5% z Azji, 16.2% z Ameryki Łacińskiej, zaś 8.7% z innych kontynentów. Na 100 mężczyzn przypadało wówczas 125 kobiet[18].

W 2000 roku średni dochód per capita wynosił 85 081 dolarów, a tym samym był niemalże dwukrotnie wyższy, niż średni dochód per capita przeciętnego amerykańskiego obywatela[19]. W tym samym roku 75.6% dorosłych mieszkańców Upper East Side (25+) posiadało wykształcenie licencjackie lub wyższe.

Polityka[edytuj | edytuj kod]

Upper East Side jest jednym z nielicznych obszarów Manhattanu, gdzie Republikanie stanowią ponad 20% elektoratu. W południowo-zachodniej sekcji dzielnicy, liczba wyborców Republikanów i Demokratów jest mniej więcej równa; jest to tym samym jedyny taki „skrawek” Manhattanu[20]. W pozostałych częściach dzielnicy Republikanie notują od 20 do 40% zarejestrowanych wyborców[20].

Upper East Side jest również znane jako ważne miejsce pozyskiwania środków politycznych w Stanach Zjednoczonych. Cztery z pięciu kodów pocztowych w kraju, ze względu na wysokość osiąganych składek politycznych, pochodzi z Manhattanu. Najważniejszy kod pocztowy w tym aspekcie, 10021, ulokowany jest właśnie na Upper East Side i to on w 2004 roku wygenerował najwięcej pieniędzy na kampanie prezydenckie George’a W. Busha i Johna Kerry’ego[21].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W dawnych rezydencjach w Upper East Side znajduje się obecnie wiele placówek dyplomatycznych. Przy 934 Fifth Avenue, pomiędzy 74. i 75. ulicą, działa Konsulat Generalny Francji w Nowym Jorku[22]. Konsulat Generalny Grecji w Nowym Jorku znajduje się przy 69 East 79th Street (10021), zajmując budynek, który w przeszłości zamieszkiwał George L. Rives. Konsulat Generalny Włoch w Nowym Jorku zlokalizowany jest przy 690 Park Avenue (10065), zaś Konsulat Generalny Pakistanu w Nowym Jorku znajduje się na 12 East 65-cia Street (10065)[23]. Z kolei Konsulat Generalny Indii w Nowym Jorku działa przy 3 East 64th Street, pomiędzy Piątą Aleją i Madison Avenue[24].

Do państw, które posiadają swoje placówki dyplomatyczne w Upper East Side należą m.in.[25]:

Ceny mieszkań[edytuj | edytuj kod]

Upper East Side utrzymuje jedną z najwyższych cen za stopę kwadratową w Stanach Zjednoczonych. W 2002 roku średni koszt stopy kwadratowej wynosił 856 dolarów, jednak już w 2006 roku wzrósł do 11 200 dolarów za metr kwadratowy[26][27].

Jedyne budynki miejskie/komunalne – Holmes Towers i Isaacs Houses, przeznaczone dla osób o niskich lub średnich dochodach, w okolicy Upper East Side znajdują się tuż za północną granicą dzielnicy, na 96. ulicy.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Upper East Side obsługiwana jest obecnie przez jedną linię metra, IRT Lexington Avenue Line (4 5 6 <6>), a także lokalne połączenia autobusowe.

Obecnie w fazie konstrukcji znajduje się druga linia metra, Second Avenue Subway, biegnąca wzdłuż Second Avenue. Pierwszy odcinek przebiegał będzie od 96. ulicy do 63. ulicy, gdzie połączy się z BMT Broadway Line; usługi te świadczone będą przez maszyny kursujące na linii Q. W późniejszych fazach, linia Second Avenue Subway zostanie rozszerzona na północ, do 125. ulicy/Park Avenue w Harlemie, a także na południe, do Hanover Square w dystrykcie finansowym; te usługi świadczyć będą nowe maszyny z linii T.

Zabytki i ośrodki kultury[edytuj | edytuj kod]

Metropolitan Museum of Art (po lewej) przy Piątej Alei i 82. ulicy

W Upper East Side działają jedne z najbardziej znanych muzeów na świecie. Odcinek muzeów, które położone są wzdłuż Piątej Alei, naprzeciw Central Parku, określany jest obecnie mianem „Museum Mile”; w przeszłości obszar ten miał przydomek „Millionaire’s Row”. Do instytucji kulturowych, które zlokalizowane są w Upper East Side należą m.in.:

Instytucje polityczne
Hotele

W kulturze popularnej[edytuj | edytuj kod]

Upper East Side był miejscem akcji dla wielu filmów, programów telewizyjnych i innych medialnych produkcji ze względu na swoje muzea, kosztowne restauracje i butiki, sąsiedztwo Central Parku, elitarne szkoły, a także wpływowych mieszkańców.

Filmy[edytuj | edytuj kod]

Telewizja[edytuj | edytuj kod]

Fikcyjne miejsca[edytuj | edytuj kod]

  • Treadstone Seventy-One
  • Constance Billard School for Girls
  • St. Jude’s School for Boys
  • The Duchesne School

Znani mieszkańcy[edytuj | edytuj kod]

Upper East Side posiada długą historię jako miejsce zamieszkania zarówno polityków i zamożnych przedsiębiorców, jak i osób ze świata mediów i sztuki. Na przestrzeni lat byli wśród nich m.in.:

Przypisy