Uprawnienia budowlane w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Uprawnienia budowlane (pol. budowlany – związany z budową, wznoszeniem obiektu budowlanego[1]) – certyfikat wydawany w formie decyzji odpowiedniej komisji kwalifikacyjnej zezwalający na działalność w zakresie pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, polegających na projektowaniu i kierowaniu robotami budowlanymi.

Uprawnienia budowlane w polskim prawie budowlanym[edytuj | edytuj kod]

W Polsce uprawnienia budowlane wydawane są przez komisje kwalifikacyjną Samorządu Zawodowego Inżynierów Budownictwa w formie decyzji administracyjnej. Samorząd taki przewidziano w ustawie Prawo budowlane i powołano w ustawie o samorządach zawodowych architektów i inżynierów budownictwa. Do czasu powołania odpowiedniego samorządu zawodowego uprawnienia budowlane wydawano w Polsce w formie decyzji administracyjnej odpowiednich urzędników a sama historia uprawnień budowlanych sięga roku 1928[2].

Historia uprawnień budowlanych w polskim prawie budowlanym

Historia uprawnień budowlanych w Polsce sięga roku 1928 kiedy to pojawiło się rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli[2].

Źródła prawne

Podstawowe regulacje prawne dotyczące uprawnień budowlanych zawarte są w Prawie Budowlanym (PB). Ustawa ta reguluje podstawowe zagadnienia związane z uprawnieniami budowlanymi, oraz daje delegację ustawową do wydania odpowiednich rozporządzeń wykonawczych, m.in. w zakresie trybu nadawania uprawnień, wymagań i specjalności itp. kwestii. Kwestie uprawnień budowlanych uregulowane są w rozdziale 2 Prawa budowlanego mówiącym o samodzielnych funkcjach technicznych w budownictwie, obejmującym od art. 12 do art. 16 PB.

Uprawienia budowlane stanowią jeden z podstawowych wymogów umożliwiających pełnienie samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie. W przeszłości był to jedyny dokument wymagany do pełnienia takich funkcji.

Zgodnie z art. 12 ust. 2 PB uprawnienia budowlane wydaje obecnie odpowiedni organ samorządu zawodowego, w formie decyzji administracyjnej, a więc w odpowiednim trybie kodeksu postępowania administracyjnego.

Uzyskanie uprawnień budowlanych

Jak już podano wyżej, zgodnie z art. 12 ust. 2 uprawnienia budowlane nadaje obecnie odpowiedni organ samorządu zawodowego (wcześniej różne organy administracji publicznej, przed wprowadzeniem samorządów zawodowych – izb, np. wojewoda), według kompetencji określonych w przepisach odrębnych. Aby móc uzyskać uprawienia budowlane należy spełnić odpowiednie warunki zdefiniowane w samej ustawie oraz przepisach szczególnych, tj. rozporządzeniu ministra właściwego ds. architektury i budownictwa. Wymogi podstawowe zawarte w ustawie Prawo budowlane (PB), są różne w zależności od specjalności i zakresu, ogólnie wymogi dotyczą:

W art. 16 PB zawarte są delegacje ustawowe do wydania stosownego rozporządzenia określającego szczegółowe wymagania i procedury uzyskania uprawnień budowlanych.

Specjalność, zakres, rodzaj uprawnień

Generalnie istnieją dwa rodzaje uprawnień (art. 13 PB):

  • do projektowania,
  • do kierowania robotami budowlanymi,
  • do projektowania i kierowania robotami budowlanymi.

Dla poszczególnych rodzajów uprawnień w art. 14 ust. 3 PB określone są odrębne wymogi ich uzyskania.

Uprawnienia wydaje się:

  • bez ograniczeń,
  • w ograniczonym zakresie.

Uprawnienia bez ograniczeń uprawniają do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie, w danej specjalności i rodzaju, dla każdego obiektu. Natomiast ograniczony zakres uprawnia do pełnienia tych funkcji tylko dla prostych, typowych i niewielkich obiektów zdefiniowanych w przepisach. W tym przypadku są mniejsze wymagania do uzyskania takich uprawnień, co do posiadanego wykształcenia (wyższego inżynierskiego). Uprawnienia nadawane są w specjalnościach (wymienionych w art. 14 ust. 1 PB) w ramach, których można dodatkowo wyodrębnić specjalizację (art. 14 ust. 2 PB).

Według Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa (PIIB) w roku 2012 w sesjach wiosennych i jesiennych ogółem przystąpiło 5778 magistrów inż. budownictwa z czego egzaminy ustne i testowe pomyślnie zdało 4921 osób[3]

Specjalności:

  • architektoniczna
  • konstrukcyjno-budowlana
  • inżynieryjnej:
    • mostowej,
    • drogowej,
    • kolejowej,
    • hydrotechnicznej,
    • wyburzeniowej;
  • instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń:
    • telekomunikacyjnych,
    • cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych (tzw. „sanitarna”),
    • elektrycznych i elektroenergetycznych (tzw. „elektryczna”).
Inne zasady

Zasady wynikające z prawa budowlanego:

  • uprawienia budowlane nadawane są wyłącznie osobie fizycznej,
  • koszty postępowania kwalifikacyjnego ponosi osoba ubiegająca się nadanie uprawnień budowlanych (art. 12 ust. 5 PB),
  • umowy międzynarodowe mogą przewidywać inny tryb nadawania uprawnień niż określony w prawie budowlanym (art. 12b PB),

Wymagania dotyczące wykształcenia i wymaganego okresu praktyki zawodowej[4][edytuj | edytuj kod]

Uprawnienia projektowe

Uzyskanie uprawnień projektowych bez ograniczeń wymaga:

  1. odbycia rocznej praktyki przy sporządzaniu projektów
  2. odbycia rocznej praktyki na budowie

Uzyskanie uprawnień projektowych w ograniczonym zakresie wymaga:

  1. odbycia rocznej praktyki przy sporządzaniu projektów
  2. odbycia rocznej praktyki na budowie

Uprawnienia wykonawcze

Uzyskanie uprawnień do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń wymaga:

  1. odbycia półtorarocznej praktyki na budowie – dla kandydatów, którzy ukończyli studia drugiego stopnia na kierunku odpowiednim dla danej specjalności
  2. odbycia trzyletniej praktyki na budowie – dla kandydatów, którzy ukończyli studia pierwszego stopnia na kierunku odpowiednim dla danej specjalności

Uzyskanie uprawnień do kierowania robotami w ograniczonym zakresie wymaga:

  1. odbycia półtorarocznej praktyki na budowie – dla kandydatów, którzy ukończyli studia drugiego stopnia na kierunku pokrewnym dla danej specjalności lub studia pierwszego stopnia na kierunku odpowiednim dla danej specjalności
  2. odbycia trzyletniej praktyki na budowie – dla kandydatów, którzy ukończyli studia pierwszego stopnia na kierunku pokrewnym dla danej specjalności
  3. odbycia czteroletniej praktyki na budowie – dla osób z tytułem zawodowym technika lub mistrza lub posiadaczy dyplomu potwierdzającego odpowiednie kwalifikacje zawodowe

Uprawnienia projektowe i wykonawcze

Uzyskanie uprawnień do projektowania i kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń wymaga:

  1. odbycia rocznej praktyki przy sporządzaniu projektów
  2. odbycia półtorarocznej praktyki na budowie

Uzyskanie uprawnień do projektowania i kierowania robotami budowlanymi w ograniczonym zakresie wymaga:

  1. odbycia rocznej praktyki przy sporządzaniu projektów
  2. odbycia półtorarocznej praktyki na budowie

Uprawnienia budowlane w niemieckim prawie budowlanym[edytuj | edytuj kod]

W Niemczech do wydawania certyfikatów budowlanych powołano izbę inżynierów-bau (niem. bau – budowa, gmach[5])[6]. Jedną z podstawowych różnić między polskim a niemiecki systemem jest to, że specjalność odpowiadającą polskiej specjalności architektonicznej wydają wyłącznie niemieckie izby inżynierów a niemieckie izby architektów nadają tytuły zawodowe architekt, architekt wnętrz i architekt krajobrazu oraz zrzeszają także osoby zwane "Stadplanner" (urbanista)[6].

Szczegółowy program egzaminu na uprawnienia budowlane[edytuj | edytuj kod]

Egzamin na uprawnienia budowlane składa się z części pisemnej i ustnej. Egzamin pisemny przeprowadzany jest w całej Polsce w jednakowym czasie. Osoby, które uzyskały pozytywny wynik z części pisemnej mogą przystąpić do części ustnej egzaminu, która odbywa się w kolejnych dniach po zakończeniu egzaminu pisemnego[7].

Tabela 1. Szczegółowy zakres uprawnień pisemnych. (www.uprawnienia-budowlane.com)

Rodzaj i zakres uprawnień Ilość pytań Wymagana liczba poprawnych odpowiedzi Czas trwania egzaminu
uprawnienia bez ograniczeń – łącznie do projektowania i do kierowania robotami budowlanymi 90 pytań testowych w tym:
  • 63 pytania z ustawy Prawo budowlane oraz innych ustaw odpowiadających zakresowi specjalności uprawnień budowlanych, o które kandydat się ubiega, a także aktów wykonawczych wydanych na ich podstawie;
  • 18 pytań z warunków bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu robót budowlanych;
  • 9 pytań z postępowania administracyjnego.
68 135 min.
uprawnienia bez ograniczeń – odrębnie do projektowania albo do kierowania robotami budowlanymi 75 pytań testowych w tym:
  • 53 pytania z ustawy Prawo budowlane oraz innych ustaw odpowiadających zakresowi specjalności uprawnień budowlanych, o które kandydat się ubiega, a także aktów wykonawczych wydanych na ich podstawie;
  • 15 pytań z warunków bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu robót budowlanych;
  • 7 pytań z postępowania administracyjnego.
57 115 min.
uprawnienia w ograniczonym zakresie – łącznie na uprawnienia do projektowania i do kierowania robotami budowlanymi 60 pytań testowych w tym:
  • 42 pytania z ustawy Prawo budowlane oraz innych ustaw odpowiadających zakresowi specjalności uprawnień budowlanych, o które kandydat się ubiega, a także aktów wykonawczych wydanych na ich podstawie;
  • 12 pytań z warunków bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu robót budowlanych;
  • 6 pytań z postępowania administracyjnego.
45 90 min.
uprawnienia w ograniczonym zakresie – odrębnie do projektowania albo do kierowania ro botami budowlanymi 45 pytań testowych w tym:
  • 32 pytania z ustawy Prawo budowlane oraz innych ustaw odpowiadających zakresowi specjalności uprawnień budowlanych, o które kandydat się ubiega, a także aktów wykonawczych wydanych na ich podstawie;
  • 9 pytań z warunków bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu robót budowlanych;
  • 4 pytania z postępowania administracyjnego.
34 70 min.
uprawnienia w ograniczonym zakresie do kierowania robotami budowlanymi dla osób posiadających tytuł zawodowy mistrza 45 pytań testowych w tym:
  • 32 pytania z ustawy Prawo budowlane oraz innych ustaw odpowiadających zakresowi specjalności uprawnień budowlanych, o które kandydat się ubiega, a także aktów wykonawczych wydanych na ich podstawie;
  • 9 pytań z warunków bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu robót budowlanych;
  • 4 pytania z postępowania administracyjnego.
34 70 min.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. budowlany wg 'Wielki Słownik Języka Polskiego" (pol.). 2016. [dostęp 2016-09-23].
  2. a b pierwsze Prawo Budowlane (pol.). 2016. [dostęp 2016-09-23].
  3. W 2012 roku przybyło prawie 5 tys. inżynierów budownictwa z uprawnieniami. 2013. [dostęp 2013-28-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013–09–28)].
  4. Uprawnienia Budowlane, uprawnieniabudowlane.pl [dostęp 2018-02-18] (pol.).
  5. bau wg Glosbe (pol.). [dostęp 2016-09-23].
  6. a b Gesetze und Verordnunge (niem.). [dostęp 2014-05-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011–08–14)].
  7. Agencja, Testy (egzamin) na uprawnienia budowlane – program 2017, uprawnienia-budowlane.com [dostęp 2017-01-21].