Uradżajnaja (obwód brzeski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Uradżajnaja
Ураджайная
Państwo  Białoruś
Obwód brzeski
Rejon lachowicki
Sielsowiet Nowosiółki
Wysokość 183 m n.p.m.
Populacja (2009)
• liczba ludności

313
Nr kierunkowy +375 1633
Kod pocztowy 225373
Tablice rejestracyjne 1
Położenie na mapie obwodu brzeskiego
Mapa konturowa obwodu brzeskiego, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Uradżajnaja”
Położenie na mapie Białorusi
Mapa konturowa Białorusi, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Uradżajnaja”
Ziemia53°05′40″N 26°13′49″E/53,094444 26,230278
Portal Białoruś

Uradżajnaja (biał. Ураджайная, ros. Урожайная, hist. Waszkowce) – wieś na Białorusi, w rejonie lachowickim obwodu brzeskiego, około 6 km na północ od Lachowicz.

W połowie XIX wieku były tu dwa folwarki: starszy zwany Waszkowcami Starymi albo Starym Dworem i młodszy, około 3 km na wschód, zbudowany na początku drugiej połowy XIX wieku w szczerym polu, zwany początkowo Waszkowce Nowe, ale już w latach 60. XIX wieku – Floryanów[1], później Florianów. W XX wieku władza radziecka zmieniła nazwę Waszkowców na Uradżajnaja, na miejscu Florianowa rozwinęła się wieś Florianów (biał. Флер'янова)[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsza znana dziś wzmianka o Waszkowcach jako o majątku szlacheckim pochodzi z 1586 roku[2][3]. W 1838 roku od dotychczasowej właścicielki, Czarnowskiej z Protasewiczów odkupił ten majątek Florian Bochwic (1799–1856) herbu Radwan, znany pisarz filozoficzno-moralny[4]. Jego żoną była Paulina Majewska, siostra cioteczna Adama Mickiewicza. Swój majątek Florian Bochwic podzielił w ten sposób, że:

  • Waszkowce Stare, wraz ze starym dworem i 167 dziesięcinami ziemi, otrzymał syn Roman (1845–1894)
  • drugą część, z siedzibą w Bielczycach, otrzymał syn Lucjusz (1835–1864) – ten majątek został skonfiskowany przez władze carskie w ramach represji za udział Lucjusza w powstaniu styczniowym
  • wschodnią część majątku, nazwaną Waszkowcami Nowymi, bez siedziby, otrzymał syn Jan Otto Bochwic (1835–1915), który wybudował tu dwa pałace i nazwał je:

Jan Otto był również naczelnikiem okręgowym w powstaniu styczniowym, więźniem twierdzy w Dyneburgu, skazanym na śmierć i później ułaskawionym.

W okresie międzywojennym wieś Waszkowce Stare nazywana była po prostu Waszkowcami. Ostatnim jej właścicielem był syn Romana, Witold (1891–1951)[4].

Po III rozbiorze Polski w 1795 roku Waszkowce wcześniej należące do województwa nowogródzkiego Rzeczypospolitej (a między II i III rozbiorem – do namiestnictwa mińskiego), znalazły się na terenie powiatu słuckiego (ujezdu) kolejno guberni: słonimskiej, litewskiej, grodzieńskiej i mińskiej Imperium Rosyjskiego. Po ustabilizowaniu się granicy polsko-radzieckiej w 1921 roku Waszkowce wróciły do Polski, znalazły się w gminie Darewo w powiecie baranowickim województwa nowogródzkiego, od 1945 roku – w ZSRR, od 1991 roku – na terenie Republiki Białorusi[1][5].

W 2009 roku w Uradżajnej mieszkały 313 osoby[6].

We wsi i okolicy znajduje się wiele pozostałości po umocnieniach obronnych z czasów II wojny światowej[2][7].

Dawny dwór Waszkowce[edytuj | edytuj kod]

Bochwicowie po nabyciu Waszkowców zamieszkali we dworze zbudowanym przez poprzednich właścicieli ponoć jeszcze w XVII wieku. Był to dom wzniesiony z drzewa modrzewiowego, na planie prostokąta o wymiarach 28 m x 16 m[3]. Przy budowie budynku stosowano jedynie drewniane gwoździe. Od frontu domu był czterokolumnowy ganek z trójkątnym szczytem. Podobny, mniejszy ganek od strony ogrodowej miał dwie kolumienki. Dom był przykryty wysokim, gładkim czterospadowym dachem gontowym. We wnętrzu było 12 pokoi w układzie dwutraktowym[4].

W okalającym dwór parku krajobrazowym znajdowało się duże rozarium z wielką liczbą gatunków róż. Na frontowym gazonie był klomb kwiatowy[4]. W 2001 roku pozostałości po parku zostały uporządkowane przez uczniów miejscowych szkół[8].

Dwór przetrwał wszystkie zawieruchy wojenne, został przebudowany w latach 60. XX wieku na ambulatorium. Został ostatecznie rozebrany na opał w 2010 roku[2][7]. XIX-wieczny młyn parowy w folwarku spłonął w pożarze w 2013 roku[7].

Majątek w Waszkowcach jest opisany w 2. tomie Dziejów rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej Romana Aftanazego[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Waszkowce, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIII: Warmbrun – Worowo, Warszawa 1893, s. 144.
  2. a b c Waszkowce na stronie Radzima.org. [dostęp 2016-01-30].
  3. a b c Урожайная, усадьба Бохвицей "Вошковцы". W: Анатолий Тарасович Федорук: Старинные усадьбы Берестейщины. Mińsk: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2004, s. 481–482. ISBN 985-11-0305-5. [dostęp 2016-01-30]. (ros.)
  4. a b c d e f Waszkowce, [w:] Roman Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, wyd. drugie przejrzane i uzupełnione, t. 2: Województwa brzesko-litewskie, nowogrodzkie, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1993, s. 393, ISBN 83-04-03784-X, ​ISBN 83-04-03701-7​ (całość).
  5. Waszkowce, wieś na stronie Radzima.net. [dostęp 2016-01-30].
  6. Liczby ludności miejscowości obwodu brzeskiego na podstawie spisu ludności – 14 października 2009. [dostęp 2016-01-30].
  7. a b c Урожайная na stronie Globus Białorusi (ros.). [dostęp 2016-01-30].
  8. Вашкоўцы, Waszkowce, Вошковцы. W: Леанід Міхайлавіч Несцярчук: Замкі, палацы, паркі Берасцейшчыны. Mińsk: БЕЛТА, 2002, s. 216–218. ISBN 985-6302-37-4. [dostęp 2016-01-30]. (biał.)