Ursus (Warszawa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy dzielnicy Warszawy. Zobacz też: inne znacznia hasła "Ursus".
Herb Warszawy Ursus
Dzielnica Warszawy
ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Miasto Warszawa
Prawa miejskie 1952-1977
W granicach Warszawy 1977
Zarządzający Urszula Kierzkowska
Powierzchnia 9,36(1.01.2016)[1] km²
Populacja 
• liczba ludności

57 237(31.12.2015)[1]
• gęstość 6115[1] os./km²
Nr kierunkowy (0-22)
Kod pocztowy 02-495, 02-496, 02-497
Tablice rejestracyjne WK
Plan Ursusa
Plan Ursusa
Położenie na mapie Warszawy
Położenie na mapie
52°11′N 20°53′E/52,183333 20,883333
Strona internetowa
Portal Portal Polska
Zespół basenów kąpielowych w Ursusie, lata 70.
Urząd dzielnicy Ursus w dawnych budynkach ZM Ursus
Ursus-Niedźwiadek
Rozbiórka zakładów przy ul. Posag 7 Panien

Ursusdzielnica w lewobrzeżnej części Warszawy, w latach 1952–1977 samodzielne miasto (1952-1954 pod nazwą Czechowice od nazwy dawnej wsi Czechowice).

Jest jedną z 18 jednostek pomocniczych m.st. Warszawy[2].

Ursus ma powierzchnię 9,36 km², a liczba mieszkańców (stan na 31 grudnia 2015) wynosiła 57 237[1].

Informacje ogólne[edytuj]

Miejski System Informacji dzieli Ursus na pięć rejonów, których granice nie odwzorowują precyzyjnie ani historycznego, ani umownego podziału dzielnicy:

Ursus graniczy:

Rada Dzielnicy[edytuj]

Ugrupowanie Kadencja 2002-2006 [3] Kadencja 2006-2010 [4] Kadencja 2010-2014 [5] Kadencja 2014-2018 [6]
Sojusz Lewicy Demokratycznej 4 (SLD-UP) - - -
Nasz Ursus 2 - - -
Niezależni Ursus 2 - - -
Liga Ursus 1 - - -
Prawo i Sprawiedliwość 5 6 5 8
Stowarzyszenie Obywatelskie w Ursusie 7 8 9 6
Platforma Obywatelska - 7 7 8
Razem dla Ursusa - - - 1

Historia[edytuj]

Pomnik Czerwca 1976 autorstwa Leszka Nadstawnego przed Urzędem dzielnicy Ursus

Na terenie dzisiejszego Ursusa od XIV wieku istniały trzy wsie: Czechowice, Skorosze i Szamoty, w późniejszym okresie również Gołąbki. Dopiero XX wiek przyczynił się do rozwoju tych miejscowości. Gdy w 1916 r. pobliski Pruszków z gminy przekształcił się w miasto, siedzibą gminy stały się Skorosze. Pierwszym wójtem został człowiek wywodzący się z tych ziem – Władysław Hass. Był potomkiem Józefa Haasa. Bracia Józef i Krystian Haasowie w połowie XIX w. nabyli te ziemie od ówczesnego prezydenta Warszawy Teodora Andraulta de Langerona. Józef był właścicielem Skoroszy, Krystian zaś Czechowic i częściowo Szamotuł. Syn Krystiana Franciszek na początku lat 20 XX wieku sprzedał swój majątek.na terenie którego powstały Zakłady i osiedle robotnicze[potrzebny przypis].

W 1923 r. na terenie Szamot oddano do użytku fabrykę Zakładów Mechanicznych „Ursus”. Sąsiedztwo przemysłu przekształciło Czechowice w osiedle przyfabryczne. Mimo iż kryzys lat trzydziestych wyhamował rozkwit miejscowości, wieś liczyła w 1939 r. około 7 tys. mieszkańców i na swoim terenie miała szkołę powszechną, posterunek policji i przystanek kolejowy.

W latach 1939-1945 Niemcy przejęli fabrykę i produkowali tam uzbrojenie. W trakcie wojny, w zakładach produkowano nielegalnie zapalniczki zwane „sabotażówkami” – dochód z nich zasilał polskie podziemie. W 1945 r., w trakcie wycofywania się wojsk niemieckich z terenów Czechowic próbowano wysadzić zakłady mechaniczne, jednak nie udało się to dzięki akcji polskich partyzantów.

Lata wojny to także konspiracja antyniemiecka. Na terenie Czechowic działała 10 kompania „Kordian” stanowiąca część trzeciego batalionu VI rejonu AK „Helenów”. Z tych terenów wywodzi się również część batalionu „Miotła”, który w zgrupowaniu „Radosław” walczył w powstaniu warszawskim. Powstała też kompania 7 pułku „Garłuch-Madagaskar”. W budynku przy ul. Bohaterów Warszawy 31 w okresie od sierpnia 1944 do stycznia 1945 roku mieścił się powstańczy szpital "Kordian" należący do VI rejonu Armii Krajowej, o czym informuje pamiątkowa tablica.

Tuż po wojnie, już w 1945 r. w zakładach zaczęto prace studyjne nad produkcją ciągnika rolniczego na bazie niemieckiego ciągnika Lanz-Buldog. Od 1947 r. miejscowość zaczęła się ponownie rozwijać dzięki rozpoczęciu produkcji tego ciągnika.

1 lipca 1952 roku Czechowice, Skorosze, Szamoty, Gołąbki i Grabkowo zostały połączone w jedno miasto Czechowice[7], które w 1954 r. zmieniło nazwę na Ursus, aby uniknąć pomyłek z miastem Czechowice (obecnie Czechowice-Dziedzice) na południu Polski.

Ursus szybko się rozwijał, przede wszystkim za sprawą fabryki. W latach 1968-1978 powstało w Ursusie największe osiedle mieszkaniowe Niedźwiadek składające się przeważnie z wysokich bloków. 1 sierpnia 1977 r. Ursus został przyłączony do Warszawy i stał się częścią dzielnicy Ochota. 1 stycznia 1993 roku Ursus został wyłączony z Ochoty jako ósma dzielnica warszawska. W wyniku zmiany ustroju m.st. Warszawy dokonanej na mocy ustawy z dnia 25 marca 1994 roku Warszawa stała się związkiem komunalnym 11 gmin, w którego skład wchodziła gmina Warszawa-Ursus. Następnie, na podstawie ustawy z dnia 15 marca 2002 roku o ustroju miasta stołecznego Warszawy stolica Rzeczypospolitej Polskiej miasto stołeczne Warszawa stało się gminą mającą status miasta na prawach powiatu, a Ursus jedną z 18 dzielnic.

25 czerwca 1976 r. w Zakładach Mechanicznych Ursus rozpoczęły się strajki w proteście przeciwko podwyżkom cen żywności. Na kilkanaście godzin zablokowane zostały linie kolejowe co doprowadziło do brutalnej pacyfikacji dokonanej przez milicję, których efektem były procesy i surowe wyroki dla organizatorów. W trakcie protestów zatrzymano pociągi jadące trasą przez Ursus, próbowano nawet przeciąć tory.

 Osobny artykuł: Czerwiec 1976.

20 sierpnia 1990 r., nastąpiła katastrofa kolejowa w Ursusie, w jej wyniku poniosło śmierć 16 osób, a 43 zostało rannych.

 Osobny artykuł: Katastrofa kolejowa w Ursusie.

XXI wiek[edytuj]

Park Achera w warszawskim Ursusie

Ursus jest jedną z najmniejszych dzielnic Warszawy pod względem powierzchni, jednak średnią gęstość zaludnienia (5030 osób/km²) ma wyższą niż średnia Warszawy (3219 osób/km²).

W Ursusie znajdują się trzy parki: Czechowicki, Hassów i Achera (nazwany imieniem dawnego posiadacza ziemskiego w Ursusie – Franciszka Adolfa Achera, na którego dawnych terenach stoi obecnie ten park).

Od września 2002 roku przy pl. Czerwca 1976 r. nr 6 zaczęło funkcjonować centrum sklepów fabrycznych Factory.

12 września 2008 r. dzielnica Ursus podpisała porozumienie o współpracy z Rejonem Szewczenkiewskim w Kijowie.

Zmiany nazw ulic[edytuj]

Nazwa pierwotna Nazwa obecna
Sosnowa (do 1977) Brygad Międzynarodowych (1979.01.01-1990.12.13) Kompanii Kordian
Zofii Nałkowskiej (do 1977) Stefana Królikowskiego (1977-1990.12) Orląt Lwowskich
Wawelska i Romualda Traugutta (do 1977) Piotra Kupidłowskiego (1977-1990.12) Kazimierza Sosnkowskiego
Henryka Sienkiewicza (do 1977) Jana Mizerkiewicza (1977-1990.12) Stanisława Wojciechowskiego
Przodowników Pracy (1955-1990.12) Walerego Sławka
Hanki Sawickiej (1977-1990.12) Kazimierza Pużaka
Aleksandra Waszkiewicza (1977-1990.12) Plutonu Torpedy
Tadeusza Żarskiego (1977-1990.12) Andrzeja Szomańskiego
Bohdana Żołądkowskiego Elżbiety Rakuszanki
Ignacego Paderewskiego Michała Spisaka
Kubusia Puchatka Tomcia Palucha
Wawelska Gen. Kazimierza Sosnkowskiego
Wojska Polskiego Orłów Piastowskich
Słoneczna Zielonogórska
Inżynierska Karola Adamieckiego
Józefa Stalina Bohaterów Warszawy

Od 1977 r., gdy Ursus został przyłączony do stolicy, wiele nazw ulic zmieniono, aby w obrębie Warszawy nie było dwóch ulic o takich samych nazwach.

Ursus w filmie[edytuj]

W 1977 roku nakręcono propagandowy dokumentalno-edukacyjny film "Ludzie dobrej roboty" (reż. Kazimierz Sheybal) przedstawiający "historię i dzieje dzisiejsze" Zakładów Mechanicznych Ursus.[8]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2016 r.. W: Główny Urząd Statystyczny [on-line]. 2015. [dostęp 2015-10-10]. s. 111.
  2. Artykuły 5 i 14 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2002 r. Nr 41, poz. 361)
  3. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory samorządowe. wybory2002.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-18].
  4. Geografia wyborcza - Wybory samorządowe - Państwowa Komisja Wyborcza. wybory2006.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-18].
  5. Wybory Samorządowe 2010 - Geografia wyborcza - Województwo mazowieckie - miasto st. Warszawa - dz. Ursus. wybory2010.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-18].
  6. Radni dzielnicowi wybrani. Oficjalne wyniki - Bielany, Mokotów, Praga Południe, Wawer, Wilanów, Włochy, Śródmieście. tvnwarszawa.tvn24.pl. [dostęp 2015-10-18].
  7. Dz. U. z 1952 r. Nr 26, poz. 181
  8. http://www.filmweb.pl/film/Ludzie+dobrej+roboty-1977-412753

Linki zewnętrzne[edytuj]