Urszula Dudziak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Urszula Dudziak
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 22 października 1943
Straconka
Gatunki jazz
Zawód wokalistka, kompozytor
Aktywność od 1958 roku
Wydawnictwo Columbia Records, Arista Records, Inner City Records, Selles Records, Polonia Records, Kayax
Powiązania Michał Urbaniak, Mika Urbaniak, Jerzy Kosiński
Zespoły
Vocal Summit
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Odznaka honorowa za Zasługi dla Województwa Lubuskiego
Strona internetowa
Występ w Sali Kongresowej 25 września 2011, w ramach Festiwalu Skrzyżowanie Kultur

Urszula Bogumiła Dudziak (ur. 22 października 1943 w Straconce) – polska wokalistka jazzowa, kompozytor.

Pracowała z takimi artystami, jak: Krzysztof Komeda, Michał Urbaniak (jej były mąż), Adam Makowicz, Walk Away, Gil Evans, Archie Shepp, Lester Bowie, Bobby McFerrin, Grażyna Auguścik.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urszula Dudziak urodziła się w Straconce (obecnie dzielnica Bielska-Białej) i mieszkała tam do 4. roku życia. Potem przeniosła się z rodzicami do Gubina. Następnie mieszkała w Nowej Soli, a jeszcze później przeprowadziła się wraz z rodzicami do Zielonej Góry. W dzieciństwie uczyła się gry na fortepianie. Jazzem zainteresowała się jeszcze podczas nauki w szkole średniej, do czego przyczyniło się słuchanie Elli Fitzgerald.

Współpracowała z kilkoma amatorskimi zespołami jazzowymi z Zielonej Góry, śpiewając w nich standardy jazzowe. Profesjonalny debiut piosenkarki nastąpił w 1958 roku, gdy została solistką zespołu Krzysztofa Komedy. Potem współpracowała też z orkiestrą Edwarda Czernego, a od 1964 r. do końca lat 80. – z Michałem Urbaniakiem. Początkowo zajmowała się tradycyjną muzyką jazzową, występowała m.in. na Międzynarodowym Festiwalu Muzyki Jazzowej Jazz Jamboree (w latach 1969–1972). Potem (1971) zafascynowała ją muzyka wykorzystująca przetworniki głosu. Sama użyła po raz pierwszy takiego urządzenia przy nagraniu płyty długogrającej w duecie z Adamem Makowiczem - Newborn Light (1972).

Okres emigracji[edytuj | edytuj kod]

W 1973 wyjechała do Nowego Jorku, potem występowała z M. Urbaniakiem oraz solo (jako One Woman Show z użyciem aparatury elektronicznej) niemal w całej Ameryce i Kanadzie, m.in. podczas Newport Jazz Festival i w Carnegie Hall. „Los Angeles Times” mianował ją Śpiewaczką Roku w 1979. Nagrała około 50 płyt, dzieliła estradę z takimi artystami, jak: Bobby McFerrin, Herbie Hancock, Dizzy Gillespie, Clark Terry, Ron Carter, Wynton i Branford Marsalis, Gil Evans, Sting, Lionel Hampton. Wspomniany wyżej album Newborn Light nagrany z Adamem Makowiczem dla amerykańskiej firmy płytowej Columbia otrzymał w prestiżowym amerykańskim magazynie „Down Beat” maksymalną ocenę pięciu gwiazdek.

W 1981 związała się z grupą Vocal Summit. Również w latach 80. współpracowała z G. Evansem oraz A. Sheppem. Uczestniczyła w wielu imprezach muzycznych, w tym w prestiżowych festiwalach jazzowych, na wszystkich kontynentach. W repertuarze ma m.in. autobiograficzny program muzyczny Future Talk (przygotowany wraz z Jerzym Kosińskim), a także spektakl The Nature Is Leaving Us, którego U. Dudziak jest kompozytorką.

Do Polski przyjechała po wieloletnim pobycie za granicą w roku 1985. Wystąpiła wtedy w duecie z Bobbym McFerrinem na MFMJ Jazz Jamboree w Warszawie. Od tej pory pojawia się w Polsce często. Dużo koncertuje, występuje na festiwalach jazzowych, przyjmuje zaproszenia do programów telewizyjnych (między innymi Wieczór z Jagielskim, Rozmowy w toku, Szymon Majewski Show 2008). Współpracuje też z Grażyną Auguścik, z którą koncertuje w Polsce i w Stanach Zjednoczonych[1].

Dnia 17.08.2013 wystąpiła z zespołem na koncercie McFerrin+ w ramach projektu Solidarity of Arts. Wystąpiła w duecie z gospodarzem – Bobby McFerrinem. Tego dnia nastąpiło odsłonięcie odcisku jej dłoni w Alei Gwiazd w Gdańsku. Uczestniczyła również w poprzedniej edycji festiwalu – „Stańko+”, śpiewając utwór Krzysztofa Komedy Kołysanka Rosemary.

Światowy sukces utworu „Papaya”[edytuj | edytuj kod]

Urszula Dudziak wraz z córką Miką, 2012

Jej piosenka „Papaya” z roku 1976 stała się w 2007 hitem na Filipinach, w Azji i Ameryce Południowej, gdzie dodano do niej charakterystyczny taniec „papaya dance”[2][3]. Utwór na nowo odkrył prezenter radiowy z Filipin. W 2008 roku o sukcesie „Papai” i tańca papaya informowały amerykańska stacja i program ABC’s Good Morning America[4]. Papayę tańczy m.in. armia filipińska podczas przerwy w musztrze.

Życie osobiste[edytuj | edytuj kod]

Jest rozwiedziona z Michałem Urbaniakiem[5]. Ma dwie córki: Katarzynę i Mikę[5]. Po rozwodzie przez cztery lata była związana z Jerzym Kosińskim. W 1993 roku wyszła drugi raz za mąż za Szweda, kapitana żeglugi Benghta Dahllofa[5]. Ma domy na Manhattanie, w Szwecji i Warszawie[6]. Jej brat Leszek był perkusistą jazzowym, znanym ze współpracy z pianistą Krzysztofem Komedą[7].

W 2011 roku ukazała się autobiografia Urszuli Dudziak Wyśpiewam wam wszystko (​ISBN 978-83-927811-5-8​).

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

  • Śpiewaczka Roku według New York Times - 1976
  • Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski - 2009[8]
  • Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[1]
  • Odznaka Honorowa za Zasługi dla Województwa Lubuskiego - 2007[9]
  • Nagroda Telewizji Polonia - „Artysta bez Granic” - 2007
  • Perła Honorowa Polskiej Gospodarki w kategorii kultura - 2007[10]
  • Nagroda UNESCO - „Artysta dla Pokoju” - 2014
  • Wokalistka Roku „Jazz Top 2014” według Jazz Forum - 2015
  • Fryderyk w kategorii Muzyka jazzowa (za całokształt twórczości) - 2017[11]

Wybrana dyskografia[edytuj | edytuj kod]

  • Urbaniak's Orchestra – Urbaniak's Orchestra (1968, Atlas Records)[12]
  • Michał Urbaniak, Tomasz Stańko, Attila Zoller, Urszula Dudziak – We'll Remember Komeda (1973, MPS Records)[13]
  • Michał Urbaniak Constellation – In Concert (1973, Polskie Nagrania Muza)[14]
  • Urszula Dudziak – Newborn Light (1974, Columbia Records)[15]
  • Urszula Dudziak – Urszula (1975, Arista Records)[16]
  • Urszula Dudziak – Midnight Rain (1977, Arista Records)[17]
  • Michal Urbaniak's Fusion Feat. Urszula Dudziak – Heritage (1978, MPS Records)[18]
  • Urszula Dudziak – Future Talk (1979, Inner City Records)[19]
  • Urszula Dudziak – Ulla (1982, Pop Eye)[20]
  • Lauren Newton, Urszula Dudziak, Jeanne Lee, Jay Clayton, Bobby McFerrinSorrow Is Not Forever-Love Is Vocal Summit (1983, Moers Music)[21]
  • Urszula Dudziak – Sorrow Is Not Forever... But Love Is (1983, Keytone)[22]
  • Urszula Dudziak & Walk AwayMagic Lady (1989, Polskie Nagrania Muza)[23]
  • Walkaway With Urszula Dudziak – Live At Warsaw Jazz Festival 1991 (1993, Jazzmen)[24]
  • Urszula Dudziak & Grażyna AuguścikKolędy (1996, Voice Magic Records)[25]
  • Urszula Dudziak – Malowany ptak (1997, Polonia Records)[26]
  • Grażyna Auguścik & Urszula Dudziak – To I Hola (2000, Selles Records)[27]
  • Michał Urbaniak, Urszula Dudziak, Mika UrbaniakŻycie Pisane Na Orkiestrę (2001, UBX Records)[28]
  • Urszula Dudziak – Forever Green / Zawsze Zielona (2008, Green Town Of Jazz)[29]
  • Urszula Dudziak – Super Band Live At Jazz Cafe Live (2009, EMI)[30]
  • Agnieszka Szczepaniak Feat. Justyna Steczkowska & Urszula Dudziak – aleSZOPKA (2011, Polskie Radio)[31]
  • Michał Urbaniak, Urszula Dudziak – Smiles Ahead (2012, UBX Records)[32]
  • Urszula Dudziak – Wszystko Gra (2013, Kayax)[33]

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

  • 1980 - Papaya, czyli Skąd się biorą dziewczynki - bohaterka filmu, muzyka
  • 1982 - Percussion Summit - udział w filmie
  • 1983 - Vocal Summit - udział w filmie
  • 1995 - Malowany chłopiec - muzyka
  • 1985 - Urszula Dudziak - waga - bohaterka filmu
  • 2000 - Ponad tęczą - muzyka
  • 2001 - Eden - wykonanie muzyki (wokaliza)
  • 2002 - Zielona karta - muzyka, wykonanie piosenek
  • 2005 - Panna młoda - muzyka
  • 2007 - Wiersz na Manhattanie - bohaterka filmu
  • 2007 - Niania jako ona sama
  • 2008 - Urszula Dudziak: Życie jest piękne - film dokumentalny o niej samej
  • 2011 - Bitwa na głosy jako prowadząca zespół

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Urszula Dudziak - Piosenki, Płyty, Biografia (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2016-08-10].
  2. „Papaya atakuje jak filipiński wirus” (pol.). www.tvn24.pl. [dostęp 2016-08-10].
  3. Karolina Szymczak, Michał Witkowski, Paulina Wilk: Światowy szał wokół „Papai” Urszuli Dudziak (pol.). www.rp.pl. [dostęp 2016-08-10].
  4. Star Witness- Papaya dance goes global (ang.). news.abs-cbn.com. [dostęp 2016-08-10].
  5. a b c Urszula Dudziak (pol.). www.filmweb.pl. [dostęp 2016-08-10].
  6. Muzyczne gwiazdy - Gwiazda ze Straconki - Urszula Dudziak. (pol.). www.nsik.com.pl. [dostęp 2016-08-10].
  7. Joanna Leszczyńska: Urszula Dudziak: Mamie zawdzięczam radość życia (pol.). www.dzienniklodzki.pl. [dostęp 2016-08-03].
  8. M.P. z 2010 r. Nr 27, poz. 259
  9. Uchwała nr XI/98/2007; Wykaz Osób, Instytucji i Organizacji, którym przyznano „Odznakę Honorową za Zasługi dla Województwa Lubuskiego”. lubuskie.pl. [dostęp 25.07.2012]. – poz. 45.
  10. Laureaci z poprzednich edycji  : Polish Market, www.polishmarket.com.pl [dostęp 2015-12-03].
  11. Fryderyki 2017: Złoty Fryderyk – Muzyka jazzowa – Urszula Dudziak, fryderyki.tvp.pl [dostęp 2018-02-10] (pol.).
  12. Urbaniak's Orchestra* – Urbaniak's Orchestra (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-08-07].
  13. Michał Urbaniak - Tomasz Stanko* - Attila Zoller - Urszula Dudziak – We'll Remember Komeda (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-08-07].
  14. Michał Urbaniak Constellation – In Concert (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-08-07].
  15. Urszula Dudziak – Newborn Light (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-08-07].
  16. Urszula Dudziak – Urszula (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-08-07].
  17. Urszula Dudziak – Midnight Rain (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-08-07].
  18. Michal Urbaniak's Fusion Feat. Urszula Dudziak – Heritage (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-08-07].
  19. Urszula Dudziak – Future Talk (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-08-07].
  20. Ulla – Ulla (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-08-07].
  21. Lauren Newton / Urszula Dudziak / Jeanne Lee / Jay Clayton / Bobby McFerrin – Sorrow Is Not Forever-Love Is Vocal Summit (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-08-07].
  22. Urszula Dudziak – Sorrow Is Not Forever... But Love Is (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-08-07].
  23. Urszula Dudziak & Walk Away – Magic Lady (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-08-07].
  24. Walkaway* With Urszula Dudziak – Live At Warsaw Jazz Festival 1991 (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-08-07].
  25. Urszula Dudziak & Grażyna Auguścik – Kolędy (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-08-07].
  26. Urszula Dudziak – Malowany ptak (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-08-07].
  27. Grażyna Auguścik & Urszula Dudziak – To I Hola (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-08-07].
  28. Michał Urbaniak, Urszula Dudziak, Mika Urbaniak – Życie Pisane Na Orkiestrę (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-08-07].
  29. Urszula Dudziak – Forever Green / Zawsze Zielona (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-08-07].
  30. Urszula Dudziak – Super Band Live At Jazz Cafe Live (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-08-07].
  31. Agnieszka Szczepaniak Feat. Justyna Steczkowska & Urszula Dudziak – aleSZOPKA (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-08-07].
  32. Michał Urbaniak, Urszula Dudziak – Smiles Ahead (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-08-07].
  33. Urszula Dudziak – Wszystko Gra (ang.). www.discogs.com. [dostęp 2016-08-07].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Urszula Dudziak: Wyśpiewam wam wszystko. Warszawa: Kayax, 2011. ISBN 978-83-927811-2-7.
  • Piątkowski D., Encyklopedia Muzyki Popularnej - JAZZ, Copyright by Oficyna Wydawnicza Atena, 2000.
  • Wolański R., Leksykon Polskiej Muzyki Rozrywkowej, Warszawa 1995, Agencja Wydawnicza MOREX, ​ISBN 83-86848-05-7​, tu hasło Dudziak Urszula, s. 42, 43.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]