Uspokojenie ruchu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Próg zwalniający
Skrzyżowanie z wyniesioną tarczą
Wyniesione przejście dla pieszych z wyspą azylu, wydzielone pasy rowerowe na jezdni
Preferencja ruchu pieszego i tramwaju (Berno)
Celowo zaostrzony narożnik jezdni
Chorzów - ul. Wolności, koegzystencja transportu publicznego i pieszych

Uspokojenie ruchu (strefa uspokojonego ruchu, ang. traffic calming, niem. Verkehrsberuhigung, ndr. woonerf) - strefa miejska, w której dominują działania obejmujące organizację ruchu zmieniającą trasy przejazdów w obrębie dzielnicy lub miasta, a także zmiany w ukształtowaniu jezdni, wprowadzenie rozmaitych fizycznych ograniczników, mających na celu zmniejszenie prędkości i wielkości ruchu w interesie bezpieczeństwa i podwyższenia jakości środowiska życia. Od strefy pieszej różni się dopuszczeniem ruchu kołowego w ograniczonym zakresie.

Historia i cele[edytuj | edytuj kod]

Idea ograniczenia ruchu samochodowego w centrach miast, na starówkach i w niektórych innych obszarach aglomeracyjnych, narodziła się w Holandii na początku lat 70. XX w. (np. w Zoetermeer), choć pierwszym miastem z tego rodzaju rozwiązaniem był Göteborg (koniec lat 60.). Chodziło o przywrócenie miasta pieszym, kosztem ograniczenia ruchu kołowego. Zapewnić ma to tzw. przestrzeń współużytkowana, gdzie nie rozdziela się jezdni i chodników, które mają się stać przestrzenią społeczną - miejscem spotkań i zabaw, a nie zadymioną, głośną i niebezpieczną arterią. Tak konstruowane przestrzenie określa się nazwą woonerf.

Podstawą uzyskania takiego efektu jest ograniczenie prędkości i ilości pojazdów do nieszkodliwych rozmiarów (w praktyce do 30km/h, stąd czasem strefa nosi miano strefy 30). Ulic się nie zamyka (w odróżnieniu od stref pieszych), ale zniechęca do korzystania z nich pojazdami indywidualnymi, poprzez stosowanie skomplikowanej geometrii ulicy, zawężanie jezdni (najczęściej do jednego pasa), w tym na skrzyżowaniach, gdzie stosuje się ostre, ciasne łuki, tworzenie wąskich gardeł (zieleń, wysepki tramwajowe, barierki uniemożliwiające dzikie parkowanie, garby, pomniki, rzeźby, fontanny), likwidowanie pasów, świateł, kładek i przejść podziemnych, celem umożliwienia pieszym przekraczania jezdni w dowolnym miejscu, zróżnicowanie nawierzchni na niewygodną dla samochodów (najczęściej zróżnicowane rodzaje kostki brukowej). Wszystko to humanizuje przestrzeń ulic, wpływa psychologicznie na kierowców i uniemożliwia im szybką, agresywną jazdę. Obszar uspokojonego ruchu dostosowuje miasto do percepcji pieszego.

Pożądaną kategorią pojazdów w strefach uspokojonego ruchu jest komunikacja publiczna (tramwaj, trolejbus, autobus) oraz rower(chociaż uspokojenie ruchu powoduje poważne utrudnienia ruchu autobusów oraz wzrost kosztu ich eksploatacji, gdyż powolna jazda autobusu powoduje wzrost zużycia paliwa - zwłaszcza w pojazdach z automatyczną skrzynią biegów, oraz wzrost emisji spalin. Torowiska tramwajowe wkomponowane są w strukturę strefy, tworząc z nią organiczną całość, a jednocześnie zapewniając sprawny dojazd z innych rejonów miasta, w miejsce samochodu. Komunikacja zbiorowa do stref dojeżdżać musi szybko i z dużą częstotliwością, tworząc most komunikacyjny, a przystanki winny być tu rozmieszczone bardzo gęsto, aby nie zniechęcać do korzystania.

Zhumanizowane części miejscowości stają się salonami miast lub dzielnic - miejscami przyjaznymi, atrakcyjnymi dla mieszkańców i turystów, zatrzymują procesy degradacji i wpływają bezpośrednio na rozwój budujących je miejscowości.

W Niemczech Zachodnich w latach 70. XX w. istniało 31 takich obszarów, a w połowie lat 80. były one obecne w około 100 miastach. Obserwowano w nich spadek wypadków o około 40-50% w stosunku do czasów sprzed strefy. Obecnie strefy uspokojonego ruchu są standardem w centrach i na starówkach miejskich państw wysoko rozwiniętych (zwłaszcza w Europie). Pojawiają się także w bogatszych państwach azjatyckich i w USA, gdzie kult samochodu był szczególnie rozwinięty (np. Portland). W Polsce z uwagi na wolniejszy rozwój motoryzacji problem ten pojawił się później. Jako pierwsze środki uspokojenia ruchu zaczęto stosować progi zwalniające, które szybko zyskały dużą popularność, głównie z uwagi na swoją skuteczność i niewielki koszt. Obecnie w Polsce rozwiązań z zakresu uspokojenia ruchu tworzy się coraz więcej. Modelowym rozwiązaniem tego rodzaju w Polsce, poza starówką, może być zmodernizowana w 2009 ulica Winogrady w Poznaniu, czy chorzowska, bądź zabrzańska ulica Wolności.

Strefu uspokojonego ruchu są jednym z fundamentalnych założeń filozofii Nowego Urbanizmu.

Cele uspokojenia ruchu[edytuj | edytuj kod]

  • przywrócenie ulicy dawnego charakteru wnętrza wielofunkcyjnego, ograniczenie dominacji ruchu samochodowego, zmniejszenie efektu bariery
  • poprawa bezpieczeństwa ruchu
  • poprawa warunków środowiskowych (ograniczenie emisji spalin, hałasu, poprawa komfortu życia mieszkańców). Niemniej jednak zmniejszenie szybkości jazdy (bez redukcji liczby pojazdów) może spowodować odwrotny skutek w postaci zwiększenia emisji spalin (jazda na niskich biegach, wysokie zużycie paliwa), podobnie jak zwiększenie kolizyjności (brak przejść podziemnych, piesi na jezdni). Także jazda na niskich biegach powoduje wzrost hałasu od silnika (ale spadek hałasu od kół).
  • poprawa estetyki

Grupy środków uspokojenia ruchu[edytuj | edytuj kod]

  • prawne
  • organizacji ruchu
  • budowlane (fizyczne)

Do środków uspokojenia ruchu z zakresu organizacji ruchu zalicza się m.in.:

  • wyznaczanie tak zwanych „stref 30”, wydzielonych obszarów o ograniczonej prędkości z wyraźnie oznakowanymi granicami i zmienionym charakterem podkreślającym uprzywilejowanie pieszych i rowerzystów w strefie
  • tworzenie zamkniętych enklaw, mające na celu eliminację ruchu tranzytowego przez obszar uspokajany, poprzez:
    • wyznaczenie ciągów ulic jednokierunkowych
    • zamknięcie przejazdu przez niektóre ulice dla samochodów (z ewentualnym dopuszczeniem przejazdu komunikacji zbiorowej)
  • zastępowanie skrzyżowań z pierwszeństwem przejazdu, skrzyżowaniami równorzędnymi lub rondami
  • odpowiednia polityka parkingowa
  • optyczne zawężenie pasów ruchu za pomocą oznakowania poziomego

Do budowlanych środków uspokojenia ruchu zalicza się m.in.:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Andrzej Zalewski – „Drogi rowerowe i strefy ruchu uspokojonego w Warszawie” referat z konferencji „Transport publiczny w Warszawie kluczem harmonijnego rozwoju stolicy Polski” 2005
  2. Olof Gunnarsson - „The pedestrian and the city - a historical review, from the Hippodamian city, to the modernistic city and to the sustainable and walking-friendly city” referat z konferencji „Walk21-V Cities for People, The Fifth International Conference on Walking in the 21st Century” Kopenhaga 2004
  3. Jacek Wesołowski, Miasto w ruchu - dobre praktyki w organizowaniu transportu miejskiego, Instytut Spraw Obywatelskich, Łódź, 2008, ISBN 978-83-926007-0-1
  4. Jakub Głaz, Dokąd pełznie miasto, w: Brand Magazyn Centrum Biznesu i Sztuki Stary Browar, nr 14/2010, ss.18-23, Fortis Nowy Stary Browar, Poznań, 2010, ISSN 1898-9284