Ustawa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ustawaakt prawny o charakterze powszechnie obowiązującym, najczęściej obecnie uchwalany przez parlament (w niektórych państwach zatwierdzany później przez organ władzy wykonawczej). W porządkach prawnych różnych państw występują ustawy: zasadnicze (konstytucje), organiczne i zwykłe. W przeciwieństwie do innych porządków prawnych (np. francuskiego), Konstytucja RP zna tylko jeden rodzaj ustaw.

Przedmiot ustawy w Polsce[edytuj]

Przedmiotem ustawy w Polsce może być każda sprawa, z wyjątkiem:

  • organizacji wewnętrznej i porządku prac izb parlamentu oraz trybu powoływania i działalności ich organów, jak też sposobu wykonywania konstytucyjnych i ustawowych obowiązków organów państwowych wobec izb (art. 112 Konstytucji), które reguluje Regulamin Sejmu i Regulamin Senatu
  • kwestii regulowanych rozporządzeniem unijnym.

Konstytucja wymaga niekiedy uchwalenia odpowiedniej ustawy, wskazując kierunek przyjętych w niej rozwiązań. Niektóre sprawy mogą być uregulowane wyłącznie przez ustawę (np. ustawa budżetowa, określenie sytuacji prawnej obywatela, regulacja ustroju i zakres działania samorządu terytorialnego).

Pozycja ustawy w hierarchii powszechnie obowiązujących aktów prawnych w Polsce[edytuj]

W Polsce, w hierarchii powszechnie obowiązujących aktów prawnych określonej przez Konstytucję RP, ustawa ma rangę niższą (tzw. moc prawną) od konstytucji oraz umów międzynarodowych ratyfikowanych za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie, równą rozporządzeniu Prezydenta RP z mocą ustawy, a wyższą od zwykłych rozporządzeń. Ustawa nie może być sprzeczna z Konstytucją. Zgodnie z Konstytucją ustawa nie może być też sprzeczna z ratyfikowaną przez Polskę umową międzynarodową i prawem ustanowionym przez organizację międzynarodową, której Polska przekazała „kompetencje organu władzy państwowej w niektórych sprawach” (art. 90 ust. 1 Konstytucji). Inne akty normatywne (np. rozporządzenia) muszą być zgodne z ustawami.

Procedura ustawodawcza w Polsce[edytuj]

 Główny artykuł: Proces legislacyjny w Polsce.

W Polsce ustawy uchwala Sejm zazwyczaj zwykłą większością głosów w obecności połowy konstytucyjnej liczby posłów (tj. 230), a następnie przekazywane są Senatowi, który w terminie 30 dni może je przyjąć bez zmian, uchwalić poprawki albo uchwalić odrzucenie w całości. Jeżeli Senat w ciągu 30 dni od dnia przekazania ustawy nie podejmie stosownej uchwały, ustawę uznaje się za uchwaloną w brzmieniu przyjętym przez Sejm. W przypadku odrzucenia ustawy przez Senat lub wprowadzenia do niej poprawek wraca ona do Sejmu, który może odrzucić taką decyzję Senatu bezwzględną większością głosów w obecności połowy konstytucyjnej liczby posłów.

Kolejnym krokiem jest przedstawienie przez Marszałka Sejmu ustawy Prezydentowi RP, który podpisuje ją w przeciągu 21 dni i zarządza jej publikację w Dzienniku Ustaw. Prezydentowi RP przysługuje uprawnienie do skierowania ustawy, na tym etapie, do zbadania przez Trybunał Konstytucyjny. Prezydent RP może ze stosownym wnioskiem zwrócić się do Sejmu o ponowne rozpatrzenie ustawy – jest to tzw. uprawnienie weta Prezydenta RP do ustawy. Nie jest jednak ono ostateczne, gdyż Sejm może je odrzucić większością 3/5 w obecności połowy liczby posłów i wtedy Prezydent musi ustawę podpisać w ciągu 7 dni. Jeśli weto nie zostanie odrzucone – ustawa upada i następuje koniec postępowania. Prezydentowi RP nie przysługuje prawo weta w stosunku do ustawy budżetowej. Prezydent RP musi albo podpisać ją w terminie 7 dni od dnia przedstawienia do podpisu, albo skierować ją do Trybunału Konstytucyjnego. W przypadku zwrócenia się Prezydenta RP do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności ustawy budżetowej z Konstytucją, Trybunał Konstytucyjny orzeka nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku przez Prezydenta RP. Należy zaznaczyć, że Konstytucja przewiduje jeszcze jedną sytuację, w której prawo weta głowie państwa nie przysługuje. Odnosi się to do ustawy o zmianie Konstytucji.

Inicjatywa ustawodawcza[edytuj]

Z inicjatywą uchwalenia ustawy najczęściej występuje Rada Ministrów. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje także grupie co najmniej 100 tys. obywateli, grupie co najmniej 15 posłów, komisji sejmowej (bez względu na liczebność), Senatowi i Prezydentowi RP. Przebieg procesu legislacyjnego określa Konstytucja oraz Regulamin Sejmu i Senatu.

Ograniczenia podmiotowe inicjatywy ustawodawczej przewidziano w zakresie:

  • ustawy budżetowej i ustaw bezpośrednio wyznaczających sytuację finansów publicznych – projekty tych ustaw do Sejmu może zgłosić tylko Rada Ministrów (art. 221 Konstytucji);
  • ustawy zmieniającej Konstytucję – projekt takiej ustawy może wnieść wyłącznie grupa przynajmniej 92 posłów, Senat i Prezydent RP (art. 235 ust. 1 Konstytucji).

Zobacz też[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Scale of justice gold.png Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.