Ustawa o radiofonii i telewizji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji
Nazwa potoczna ustawa o radiofonii i telewizji, ustawa medialna
Skrót nazwy urt
Data wydania 29 grudnia 1992
Miejsce publikacji  Polska, Dz.U. z 1993 r. nr 7, poz. 34
Tekst jednolity Dz.U. z 2020 r. poz. 805
Data wejścia w życie 1 marca 1993
Rodzaj aktu ustawa
Przedmiot regulacji prawo medialne
Status obowiązujący
Ostatnio zmieniony przez Dz.U. z 2019 r. poz. 1655
Wejście w życie ostatniej zmiany 1 lipca 2021
Zastrzeżenia dotyczące pojęć prawnych

Ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (nazwa potoczna: ustawa medialna) – polska ustawa regulująca działalność radiową i telewizyjną. Ustawa od 28 lutego 2013 roku po wejściu w życie jej nowelizacji uchwalonej 12 października 2012 r. zawiera także regulacje prawne dotyczące audiowizualnych usług medialnych na żądanie[1], a od 1 listopada 2021 roku po wejściu w życie jej nowelizacji uchwalonej 11 sierpnia 2021 r. będzie regulować również działalność platform udostępniania wideo[2]. Ustawa w momencie wejścia w życie zastąpiła ustawę z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja"[3].

Przedmiot regulacji[edytuj | edytuj kod]

Ustawa określa:

  • zadania radiofonii i telewizji
  • zasady działania Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, powoływania oraz odwoływania jej członków i jej kompetencje
  • zasady emisji programów radiowych i telewizyjnych oraz reklam
  • zadania i organizację publicznej radiofonii oraz telewizji
  • zasady koncesjonowania działalności radiowej i telewizyjnej
  • zasady rozpowszechniania i rozprowadzania programów
  • zasady świadczenia audiowizualnych usług medialnych na odległość
  • sankcje za naruszenie przepisów ustawy.

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

„Wolne media” – protest po zmianie w 2016 r. zorganizowany przez KOD m.in. w Gorzowie

Zmiany i projekty zmian w tej ustawie były wielokrotnie przyczyną skandali i ostrych sporów politycznych. Największe kontrowersje budziły następujące próby nowelizacji:

  1. Projekt ustawy o zmianie ustawy o radiofonii i telewizji (tzw. duża nowelizacja ustawy medialnej) – projekt stworzony przez KRRiT pod przewodnictwem Danuty Waniek, skierowany do Sejmu przez rząd Leszka Millera. Zakładał wprowadzenie tzw. zapisów dekoncentracyjnych, czyli zakazu tworzenia koncernów będących jednocześnie wydawcami prasy i nadawcami radia lub telewizji. Niejasności i kontrowersje wokół tej ustawy (m.in. sprawa zniknięcia z projektu słów "lub czasopisma") doprowadziły do powstania komisji śledczej w sprawie afery Rywina i ostatecznie do upadku projektu w Sejmie[4].
  2. Ustawa o przekształceniach i zmianach w podziale zadań i kompetencji organów państwowych właściwych w sprawach łączności, radiofonii i telewizji przygotowana przez rząd Kazimierza Marcinkiewicza, uchwalona 16 grudnia 2005 r. (Odwołanie dotychczasowej 9-osobowej Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji i powołanie w jej miejsce rady 5-osobowej)[5]. Duża część zapisów tej ustawy zakwestionowana została przez Trybunał Konstytucyjny[6].
  3. Według „Plusu Biznesu” i „Dziennika Polska-Europa-Świat” w październiku 2007 roku politycy Platformy Obywatelskiej utworzyli specjalny zespół medialny w skład, którego wchodził wtedy m.in. były prezes TVP i późniejszy szef KRRiT Jan Dworak, który opracował wtedy plan stworzenia nowej ustawy regulującej całość zagadnień związanych z rynkiem medialnym i wprowadzeniem m.in. likwidacji spółki Telewizja Polska SA i powołanie na jej miejsce nowej, na przykład pod nazwą "Telewizja Publiczna", która miałaby jednoosobowy zarząd i zupełnie nową strukturę, a konkursy na jednoosobowe zarządy mediów publicznych organizowałaby Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, a powołania zarządu dokonywałby minister skarbu w porozumieniu z ministrem kultury[7][8].
  4. Projekt ustawy opracowany przez PiS o przekształceniu mediów publicznych w media narodowe[9][10][11][12][13].
  5. Według „Gazety Wyborczej” od stycznia 2019 roku przygotowywany jest projekt nowego prawa medialnego, który przygotowują m.in. byli prezesi TVP i szefowie KRRiT Jan Dworak i Juliusz Braun, wicemarszałek Sejmu Małgorzata Kidawa-Błońska, wiceszefowa sejmowej komisji kultury Iwona Katarasińska-Śledzińska oraz były wicepremier, minister obrony narodowej w rządach Donalda Tuska i Ewy Kopacz i były szef TVP1 Tomasz Siemoniak, który zakłada m.in. likwidację medialnych spółek skarbu państwa i powstanie holdingu radiowo-telewizyjnego oraz likwidację abonamentu radiowo-telewizyjnego[14].
  6. 8 lutego 2021 roku politycy Platformy Obywatelskiej ogłosili, że ruszyli ze zbiórką podpisów pod obywatelskim projektem ustawy wprowadzającej zmiany w ustawie o radiofonii i telewizji, w którym zapisano m.in. likwidację abonamentu RTV oraz to, że „zabronione jest tworzenie i rozpowszechnianie przez publiczną telewizję wyspecjalizowanych programów informacyjno-publicystycznych”[15][16]. Pomysł ten został skrytykowany przez dziennikarzy i publicystów, polityków partii Prawo i Sprawiedliwość, rzecznika rządu Piotra Müllera oraz ówczesnego szefa Telewizyjnej Agencji Informacyjnej Jarosława Olechowskiego, który podkreśla, że to niezgodne z art. 54 pkt 1 Konstytucji RP oraz art. 11 pkt 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej[15][17][16].
  7. 11 sierpnia 2021 roku Sejm RP IX kadencji uchwalił nowelizację ustawy o radiofonii i telewizji[18], którego autorami są posłowie partii Prawo i Sprawiedliwość i według projektodawców zmian dotyczy doprecyzowania regulacji umożliwiających efektywne przeciwdziałanie przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji możliwości przejęcia kontroli nad nadawcami rtv przez dowolne podmioty spoza UE, w tym podmioty z państw stanowiących istotne zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa[19]. Projekt jest określany przez przeciwników ustawy, który zorganizowali protesty przeciwko jej przyjęciu i media popularnie jako „lex TVN”, ponieważ ich zdaniem ustawa zmierza do tego, by należące do amerykańskiego koncernu Discovery stacje Grupy TVN-Discovery nie otrzymały koncesji[20]. Ustawa została odrzucona przez kontrolowany przez opozycję Senat[19] i stała się jedną z przyczyn dymisji Jarosława Gowina z funkcji wicepremiera i ministra rozwoju, pracy i technologii oraz wyjścia z koalicji rządowej partii Porozumienie, której politycy z liderem partii Jarosławem Gowinem krytykowali jej zapisy[21][22][23].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ustawa z dnia 12 października 2012 r. o zmianie ustawy o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2012 r. poz. 1315)
  2. Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy o radiofonii i telewizji oraz ustawy o kinematografii (Dz.U. z 2021 r. poz. 1676)
  3. Dz.U. z 1960 r. nr 54, poz. 307
  4. Opis przebiegu procesu legislacyjnego dla projektu ustawy. orka.sejm.gov.pl. [dostęp 2017-08-10].
  5. Dz.U. z 2005 r. nr 267, poz. 2258
  6. Dz.U. z 2006 r. nr 51, poz. 377
  7. Platforma zastanawia się nad prywatyzacją TVP?, TVN24, 25 października 2007 [dostęp 2020-05-05].
  8. Łukasz Szewczyk, Tajny medialny plan PO, media2.pl, 27 października 2007 [dostęp 2020-05-05].
  9. Sejm przyjął nowelizację ustawy o mediach publicznych. [dostęp 2016-07-10].
  10. Druk nr 442. sejm.gov.pl. [dostęp 2016-07-10].
  11. KOD protestuje przeciwko nowym ustawom medialnym. [dostęp 2016-07-10].
  12. Wyborcza.pl. wyborcza.pl. [dostęp 2016-07-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-08)].
  13. Wszyscy dziennikarze do wyrzucenia. Oto szczegóły „dużej” ustawy medialnej PiS. newsweek.pl, 2016-01-05. [dostęp 2016-07-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-14)].
  14. Agnieszka Kublik: Jak posprzątać po Jacku Kurskim. Jest plan naprawy mediów publicznych. wyborcza.pl, 2019-06-27. [dostęp 2019-07-01].
  15. a b Jacek Kowalski, PO zbiera podpisy pod ustawą likwidującą TVP Info. „Byłoby to ze szkodą dla społeczeństwa”, wirtualnemedia.pl, 9 lutego 2021 [dostęp 2021-02-12].
  16. a b Szokujący pomysł Platformy. Chcą likwidować „Panoramę”, „Teleexpress” i „Wiadomości”?, www.tvp.info, 8 lutego 2021 [dostęp 2021-02-12] (pol.).
  17. Zlikwidują nawet „Agrobiznes”? Rzecznik rządu o pomysłach PO, www.tvp.info, 8 lutego 2021 [dostęp 2021-02-12] (pol.).
  18. Głosowanie nr 121 na 36. posiedzeniu Sejmu, www.sejm.gov.pl [dostęp 2021-09-22].
  19. a b Druk nr 1389, www.sejm.gov.pl [dostęp 2021-09-22].
  20. Zrobili to! PiS dopięło swego. Lex TVN przegłosowane. money.pl. [dostęp 2021-08-11].
  21. Mateusz Madejski, Porozumienie stawia PiS ultimatum. Mówi o „Polskim Ładzie” i „lex TVN”, money.pl, 7 sierpnia 2021 [dostęp 2021-08-11].
  22. Jest dymisja Jarosława Gowina. Premier przejmie obowiązki wicepremiera, Polska Agencja Prasowa, 10 sierpnia 2021 [dostęp 2021-08-11].
  23. Prezydent Duda odwołał Jarosława Gowina z funkcji wicepremiera, pap.pl, 11 sierpnia 2021 [dostęp 2021-08-11] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]