Uszak bzowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Uszak bzowy
Ilustracja
Kępa owocników uszaka bzowego
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd uszakowce
Rodzina uszakowate
Rodzaj uszak
Gatunek uszak bzowy
Nazwa systematyczna
Auricularia auricula-judae (Bull.) Quél.
Enchir. fung. (Paris): 207 (1886)
Wewnętrzna powierzchnia owocnika
Zewnętrzna powierzchnia owocników
Auricularia auricula-judae G6 (4).JPG

Uszak bzowy (Auricularia auricula-judae (Bull.) Quél.) – gatunek grzybów z rodziny uszakowatych (Auriculariaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Tremella, Tremellaceae, Tremellales, Incertae sedis, Tremellomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1789 r. Bulliard nadając mu nazwę Tremella_auricula-judae. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1886 r. Quélet, przenosząc go do rodzaju Auricularia[1].

Synonimów naukowych ma ok. 40. Niektóre z nich[2]:

  • Auricularia auricula (Hook. f.) Underw. 1902
  • Auricularia auricularis (Gray) G.W. Martin 1943
  • Exidia auricula-judae (Alb. & Schwein.) Fr. 1823
  • Gyraria auricularis Gray 1821
  • Hirneola auricula (L.) P. Karst. 1880
  • Hirneola auricula-judae (L.) Berk. 1860
  • Hirneola auricularis (Gray) Donk 1949
  • Merulius auricula (L.) Roth
  • Peziza auricula-judae (Bull.) Bolton 1786
  • Tremella auricula L. 1753
  • Tremella auricula-judae Bull. 1789

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako grzyb brzozowy, judaszowe uszy, uszak judaszowy, ucho judaszowe, ucho bzowe[3].

Morfologia[edytuj]

Owocnik 

Średnica 2-10 cm, kształt początkowo kielichowaty, później miseczkowaty, na koniec tarczowaty, i rozpostarty. Czasami kształtem przypomina ucho. Owocnik jest powyginany i żyłkowato żebrowaty. Górna powierzchnia jest brązowa, matowa, delikatnie zamszowa, a czasami oszroniona. Zarodniki powstają na dolnej powierzchni, która ma czerwonobrązowy kolor i jest błyszcząca, gładka, a u dojrzałych owocników biaława od zarodników. Podczas wilgotnej pogody owocnik jest galaretowaty i prześwitujący. Podczas suchej pogody owocniki mogą zaschnąć i wówczas są korkowate lub rogowate, a ich wewnętrzna strona przybiera barwę od czarnobrązowej przez brązowofioletową do czarnosiwej. Jednak po dłuższych opadach deszczu znów nasiąkają wodą i odzyskują galaretowatość i sprężystość[4].

Miąższ

Cienki, galaretowato-sprężysty, bez zapachu, o łagodnym smaku[5].

Wysyp zarodników

Biały, nieamyloidalny. Zarodniki wielkości 16-23 × 6-7 µm[6].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Gatunek kosmopolityczny. Poza Antarktydą występuje na wszystkich kontynentach, a także na wielu wyspach[7]. W Polsce jest pospolity[3].

Rozwija się na osłabionym lub martwym drewnie w lasach, zaroślach, parkach, ogrodach, przy drogach. Najczęściej spotykany jest na bzie czarnym, ale także na wielu innych gatunkach drzew liściastych, na iglastych wyjątkowo. Rośnie w ciągu całego roku, a podczas łagodnej zimy występuje nawet w czasie późnej wiosny na pniakach i pniach. W czasie długotrwałej wilgotnej pogody często tworzy całe kępy owocników[6].

Znaczenie[edytuj]

Pasożyt lub saprotrof[3]. Grzyb jadalny. W Europie jest rzadko zbierany, wysoko ceniony jest w kuchni chińskiej i japońskiej[8]. Jest składnikiem wielu potraw. Jest prawie pozbawiony smaku, spożywany jest ze względu na swoją chrząstkowatą konsystencję[9][5].

Gatunki podobne[edytuj]

Uszaka bzowego można pomylić z uszakiem skórnikowatym (Auricularia mesenterica), który ma włoskowato-strefowaną górną powierzchnię.

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  6. a b Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: Bauer-Weltbild Media, 2006, s. 678. ISBN 83-7404-513-2.
  7. Discover Life Maps. [dostęp 2016-01-10].
  8. Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. Warszawa: Weltbild, 2011. ISBN 978-83-258-0588-3.
  9. Bohumír Hlava, Dagmar Lánská, Aleksander Ostrowski: Rośliny przyprawowe, PWRiL, W-wa, 1983, ISBN 83-09-00456-7