Uszak bzowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Uszak bzowy
Uszak bzowy: zdjęcie
Kępa owocników uszaka bzowego
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd uszakowce
Rodzina uszakowate
Rodzaj uszak
Gatunek uszak bzowy
Nazwa systematyczna
Auricularia auricula-judae (Bull.) Quél.
Enchir. fung. (Paris): 207 (1886)
Wewnętrzna powierzchnia owocnika
Zewnętrzna powierzchnia owocników
Auricularia auricula-judae G6 (4).JPG

Uszak bzowy (Auricularia auricula-judae (Bull.) Quél.) – gatunek grzybów z rodziny uszakowatych (Auriculariaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Tremella, Tremellaceae, Tremellales, Incertae sedis, Tremellomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1789 r. Bulliard nadając mu nazwę Tremella_auricula-judae. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1886 r. Quélet, przenosząc go do rodzaju Auricularia[1].

Synonimów naukowych ma ok. 40. Niektóre z nich[2]:

  • Auricularia auricula (Hook. f.) Underw. 1902
  • Auricularia auricularis (Gray) G.W. Martin 1943
  • Exidia auricula-judae (Alb. & Schwein.) Fr. 1823
  • Gyraria auricularis Gray 1821
  • Hirneola auricula (L.) P. Karst. 1880
  • Hirneola auricula-judae (L.) Berk. 1860
  • Hirneola auricularis (Gray) Donk 1949
  • Merulius auricula (L.) Roth
  • Peziza auricula-judae (Bull.) Bolton 1786
  • Tremella auricula L. 1753
  • Tremella auricula-judae Bull. 1789

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako grzyb brzozowy, judaszowe uszy, uszak judaszowy, ucho judaszowe, ucho bzowe[3].

Morfologia[edytuj]

Owocnik 

Średnica 2-10 cm, kształt początkowo kielichowaty, później miseczkowaty, na koniec tarczowaty, i rozpostarty. Czasami kształtem przypomina ucho. Owocnik jest powyginany i żyłkowato żebrowaty. Górna powierzchnia jest brązowa, matowa, delikatnie zamszowa, a czasami oszroniona. Zarodniki powstają na dolnej powierzchni, która ma czerwonobrązowy kolor i jest błyszcząca, gładka, a u dojrzałych owocników biaława od zarodników. Podczas wilgotnej pogody owocnik jest galaretowaty i prześwitujący. Podczas suchej pogody owocniki mogą zaschnąć i wówczas są korkowate lub rogowate, a ich wewnętrzna strona przybiera barwę od czarnobrązowej przez brązowofioletową do czarnosiwej. Jednak po dłuższych opadach deszczu znów nasiąkają wodą i odzyskują galaretowatość i sprężystość[4].

Miąższ

Cienki, galaretowato-sprężysty, bez zapachu, o łagodnym smaku[5].

Wysyp zarodników

Biały, nieamyloidalny. Zarodniki wielkości 16-23 × 6-7 µm[6].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Gatunek kosmopolityczny. Poza Antarktydą występuje na wszystkich kontynentach, a także na wielu wyspach[7]. W Polsce jest pospolity[3].

Rozwija się na osłabionym lub martwym drewnie w lasach, zaroślach, parkach, ogrodach, przy drogach. Najczęściej spotykany jest na bzie czarnym, ale także na wielu innych gatunkach drzew liściastych, na iglastych wyjątkowo. Rośnie w ciągu całego roku, a podczas łagodnej zimy występuje nawet w czasie późnej wiosny na pniakach i pniach. W czasie długotrwałej wilgotnej pogody często tworzy całe kępy owocników[6].

Znaczenie[edytuj]

Pasożyt lub saprotrof[3]. Grzyb jadalny. W Europie jest rzadko zbierany, wysoko ceniony jest w kuchni chińskiej i japońskiej[8]. Jest składnikiem wielu potraw. Jest prawie pozbawiony smaku, spożywany jest ze względu na swoją chrząstkowatą konsystencję[9][5].

Gatunki podobne[edytuj]

Uszaka bzowego można pomylić z uszakiem skórnikowatym (Auricularia mesenterica), który ma włoskowato-strefowaną górną powierzchnię.

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  3. a b c Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  6. a b Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: Bauer-Weltbild Media, 2006, s. 678. ISBN 83-7404-513-2.
  7. Discover Life Maps. [dostęp 2016-01-10].
  8. Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. Warszawa: Weltbild, 2011. ISBN 978-83-258-0588-3.
  9. Bohumír Hlava, Dagmar Lánská, Aleksander Ostrowski: Rośliny przyprawowe, PWRiL, W-wa, 1983, ISBN 83-09-00456-7