VAR (sport)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy zagadnienia sportowego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Logo VAR
Sędzia Baldomero Toledo korzystający z systemu VAR podczas meczu Major League Soccer pomiędzy drużynami Seattle Sounders FC i Sporting Kansas City

Video assistant referee (VAR), inaczej wideoweryfikacja – system pomocniczy, stosowany w meczach piłki nożnej, mający na celu zapobieganie błędom popełnianym przez sędziów boiskowych. Podczas oficjalnego spotkania piłkarskiego zadebiutował w sierpniu 2016[1]. System ma pomagać sędziom boiskowym, a obsługiwany jest przez specjalnie w tym celu przeszkolonych tzw. sędziów VAR, zwanych też asystentami wideo (AVAR) (pożądanym jest, by zostawali nimi byli lub czynni arbitrzy boiskowi).

Sposób działania[edytuj | edytuj kod]

W trakcie meczu jeden lub kilku asystentów VAR znajduje się w specjalnym multimedialnym pojeździe (VOR), oglądając tam sygnał telewizyjny z rozgrywanego spotkania i mając dostęp do powtórek (zapewniają go operatorzy powtórekRO). Arbiter główny posiada stałą łączność z asystentami wideo za pośrednictwem zestawu słuchawkowego. W przypadku wystąpienia kontrowersyjnej sytuacji, sędziowie VAR sprawdzają ją i przekazują sędziemu informacje do podjęcia ostatecznej decyzji. Sędzia główny ma dwie możliwości: może zaakceptować sugestię asystentów wideo lub obejrzeć przygotowany przez nich materiał filmowy w punkcie usytuowanym obok boiska i podjąć własną decyzję[2].

Przesłanki użycia[edytuj | edytuj kod]

Sprawdzenie powtórek jest ograniczone wyłącznie do czterech przypadków:

  1. Gol (uznanie, bądź nieuznanie strzelonej bramki);
  2. Rzut karny (podyktowanie lub niepodyktowanie);
  3. Czerwona kartka (druga żółta kartka nie podlega wideoweryfikacji);
  4. Ukaranie żółtą lub czerwoną kartką niewłaściwego zawodnika.

Jedynymi osobami, które mogą żądać odtworzenia powtórki, są sędzia i asystent wideo. Jeśli gracz lub trener próbuje wymusić ich użycie przez sędziów, może zostać ukarany.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Polska[edytuj | edytuj kod]

W Polsce system VAR został po raz pierwszy użyty 28 maja 2017 w trakcie meczu 36 kolejki Ekstraklasy sezonu 2016/17 Korona KielceLegia Warszawa. Była to próba testowa w niepełnym zakresie[3] (sędziowie testujący – Paweł Gil i Rafał Rostkowski – pozostający w specjalnym busie mogli analizować każdą sporną sytuację na boisku, nie mieli jednak łączności z arbitrem głównym spotkania – Jarosławem Przybyłem)[2]. Natomiast pierwsze, oficjalne użycie wideoweryfikacji (w pełnym zakresie) nastąpiło 7 lipca 2017 podczas meczu Legia Warszawa – Arka Gdynia o Superpuchar Polski 2017[2]. 17 lipca 2017, w trakcie ostatniego spotkania inauguracyjnej kolejki Ekstraklasy sezonu 2017/2018 Korona Kielce – Zagłębie Lubin, VAR zadebiutował w rozgrywkach ligowych w Polsce[4]. Do sierpnia 2017, VAR-u używano w jednym spotkaniu każdej kolejki Ekstraklasy, od września 2017 – w trzech, od października 2017 – w pięciu, od listopada 2017 – w siedmiu, a liczbę meczów ograniczały względy techniczne, bowiem dysponowano tylko dwoma wozami VAR. Od lutego 2018[5] użytkowane są również: trzeci i czwarty pojazd, co umożliwia przeprowadzenie kompletu ośmiu meczów każdej ligowej kolejki Ekstraklasy z wideoweryfikacją[6][7] (wyjątek stanowią jedynie ligowe kolejki, podczas których więcej niż cztery spotkania rozgrywane są w tym samym czasie)[8].

Świat[edytuj | edytuj kod]

W czerwcu 2016 Międzynarodowa Rada Piłkarska (IFAB) – organ określający przepisy gry – zatwierdziła możliwość próbnego wykorzystania systemu VAR. Pierwszy test odbył się w sierpniu 2016 podczas meczu United Soccer League, pomiędzy New York Red Bulls II, a Orlando City B (doszło do wykorzystania powtórek VAR). 1 września 2016 wypróbowano go w trakcie towarzyskiego spotkania WłochyFrancja w Bari.

7 kwietnia 2017 nastąpiła premiera wideoweryfikacji podczas meczu o stawkę. Zastosowano go bowiem w ligowym spotkaniu australijskiej A-League, pomiędzy Melbourne City FC i Adelaide United (nie zaszła konieczność korzystania z systemu). Pierwsza interwencja VAR w profesjonalnym meczu ligowym miała miejsce 8 kwietnia 2017 (Wellington PhoenixSydney FC).

Amerykańska Major League Soccer wprowadziła VAR w trakcie sezonu 2017, po rozegranym 2 sierpnia 2017 Meczu Gwiazd. Jego pierwsze oficjalne użycie nastąpiło podczas spotkania Philadelphia UnionFC Dallas.

W sierpniu 2017 system VAR do rozgrywek ligowych najwyższego szczebla wprowadziły również: niemiecka Bundesliga (od sezonu 2017/18), włoska Serie A (od sezonu 2017/18) i portugalska Primeira Liga (od sezonu 2017/18)[6].

Pierwszymi rozgrywkami pucharowymi, w których zastosowano system wideoweryfikacji były: finałowe spotkanie Pucharu Portugalii sezonu 2016/17, mecz Superpucharu Portugalii 2017, Puchar Anglii sezonu 2017/18 (pojedyncze spotkania, od III rundy) i Puchar Ligi Francuskiej sezonu 2017/18 (ćwierćfinał OGC NiceAS Monaco).

VAR-u używano również podczas: Klubowych Mistrzostw Świata 2016, Mistrzostw Świat U-20 w 2017, Pucharu Konfederacji 2017 i częściowo Copa Libertadores 2017 (od półfinałów)[6]. Był on stosowany podczas Mistrzostw Świata 2018[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. VAR wkroczył do piłki. "To rewolucja. Dobrze się stało", sport.tvn24.pl [dostęp 2016-12-15].
  2. a b c By sędzia też mógł zobaczyć, czyli system VAR w Polsce, polskatimes.pl [dostęp 2017-07-07] (pol.).
  3. Ekstraklasa. Technologia VAR szybko wkracza do Polski. Pierwsze testy już w niedzielę, sport.pl [dostęp 2017-05-25] (pol.).
  4. W poniedziałek debiut systemu VAR w Ekstraklasie!, przegladsportowy.pl [dostęp 2017-07-13] (pol.).
  5. VAR? Dajmy spokój sędziom i weźmy się za siebie, sportowefakty.wp.pl [dostęp 2018-01-18] (pol.).
  6. a b c Pół roku VAR w Polsce. Boniek: Kontrowersje zawsze będą, ale system to krok do przodu, polskatimes.pl [dostęp 2018-01-17] (pol.).
  7. Zbigniew Boniek zadowolony z VAR-u. „Będzie zastosowany na mundialu”, eurosport.interia.pl [dostęp 2018-01-17] (pol.).
  8. 30. KOLEJKA EKSTRAKLASY BEZ VAR-U!, przegladsportowy.pl [dostęp 2018-04-05] (pol.).
  9. Oficjalnie: VAR zatwierdzony na mistrzostwa świata w Rosji. sport.pl. [dostęp 2018-03-17].