Wideo na życzenie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z VOD)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wideo na życzenie na pokładzie samolotu pasażerskiego

Wideo na życzenie (skrót VoD lub VOD; ang. Video on Demand – wideo na żądanie), pot. także oglądanie na żądanieusługa zezwalająca na oglądanie nadawanego materiału filmowego lub słuchanie nadawanego nagrania dźwiękowego w wybranym przez kogoś czasie, późniejszym niż czas emisji. Nadawana (także „na żywo”) audycja może być dzięki temu przesunięta w odbiorze dla pojedynczego widza i słuchacza.

Oglądanie na żądanie jest możliwe od czasu pojawienia się magnetowidów, jednak wymagają one użycia wielu kaset wideo, a sam proces przewinięcia i wymiany kasety trwa wymierną ilość czasu i może być uznany za niewygodny. Popularność wideo na życzenie stała się możliwa dopiero w erze cyfryzacji sygnału audiowizualnego, gdyż dopiero to przyspieszyło przekaz, archiwizację i dostęp do danych. Prawdziwy boom na VoD rozpoczął się wraz z rozwojem szerokopasmowego dostępu do internetu oraz telefonii trzeciej generacji.

Dzięki rozwojowi technologicznemu pojawiły się cyfrowe odpowiedniki magnetowidu w postaci stacjonarnych nagrywarek wideo z dyskiem twardym (tzw. Personal Video Recorder). Urządzenia te mogą tworzyć prywatną bibliotekę wideo dzięki znacznie dłuższym maksymalnym czasom nagrywania, sięgającym obecnie setek godzin. Bieżące nagrywanie wszystkich audycji telewizyjnych przez urządzenia PVR (np. w ciągu jednej doby) umożliwia późniejsze odtworzenie tylko wybranych nagrań, o dowolnej porze, po upływie dowolnego czasu. Możliwe jest też jednoczesne nagrywanie tej samej audycji z opóźnionym odtwarzaniem (time shift).

Wideo na życzenie prawdopodobnie będzie standardową usługą udostępnianą przez samych dostawców sygnału telewizyjnego, gdyż przenosi tradycyjne wypożyczalnie kaset VHS i płyt DVD do prywatnych mieszkań, tak jak kino domowe stara się „konkurować” z kinem tradycyjnym.

VOD może dotyczyć wszystkich audycji nadawanych publicznie (bezpłatnie). Najczęściej operatorzy VOD dają możliwość zamówienia pojedynczej pozycji za pojedynczą opłatą (nVOD) lub oferują nieograniczony dostęp do określonej zawartości wideo całej kolekcji w ramach subskrypcji (sVOD) po wykupieniu abonamentu.

Ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2020 r. poz. 805) zawiera regulacje prawne dotyczące audiowizualnych usług medialnych na żądanie.

Dostępność usług VOD[edytuj | edytuj kod]

Obecnie usługi VOD świadczone są poprzez różne kanały dystrybucji:

Rodzaje usług VOD[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniamy następujące rodzaje usług VOD (w tabeli). Najpopularniejsza z nich to sVOD. W Polsce popularny jest także model aVOD
Usługa Opis
sVOD (Subscription Video on Demand) subskrypcja wideo na żądanie. Zapewnia swobodny dostęp przez określony czas do pełnej oferty wideo danego dostawcy po opłaceniu regularnej opłaty subskrypcyjnej (np. miesięcznej). Na tej zasadzie funkcjonują m.in. dwaj światowi giganci: Netflix i HBO (ze swoją usługą HBO GO lub HBO MAX)
tVOD (Transactional Video on Demand) w tej opcji wybraną pozycję możemy oglądać przez określony czas za jednorazową opłatą. Na tej zasadzie można obejrzeć filmy m.in. w Orange VOD (dostępne w ramach pakietów telewizyjnych Orange)
tVOD–EST (Transactional Video on Demand – Electronic-Sell-Through) ta opcja umożliwia zakup profesjonalnych treści sprzedawanych w katalogu indywidualnie
tVOD–DTR (Transactional Video on Demand – Download-to-Rent) ta opcja umożliwia wypożyczanie przez jednostkę profesjonalnych treści sprzedawanych w katalogu. Wyróżniamy tu dwie opcje:
  1. DTO – Download to Own – pobranie na własność,
  2. DTB – Download to Burn – pobranie, by nagrać
aVOD (Advertised Video on Demand) w tej opcji można oglądać filmy bezpłatnie, jeśli godzimy się na przerywanie emisji reklamami. Tak oferuje swoje treści np. YouTube
asVOD (Ad-Supported Video on Demand) ta opcja odnosi się do usług wideo, które zapewniają bezpłatne treści obsługiwane przez reklamy
eVOD (Exclusive Video on Demand) w tej opcji można kupić pojedyncze materiały na określony temat, np. zapis konkretnego szkolenia
fVOD (Free Video on Demand) bezpłatne wideo na żądanie: program VOD oferowany przez operatora sieci bezpłatnie
qVOD (Quasi Video on Demand) usługa jest taka sama jak Near Video on Demand, z wyjątkiem tego, że program jest udostępniany subskrybentom tylko wtedy, gdy zarejestruje się minimalna liczba subskrybentów. (Termin może być przestarzały)
iVOD (Interactive Video on Demand lub Impulse Video on Demand) sposób dostarczania wideo na żądanie, w którym odbiorca może wpływać na sposób emisji wykorzystując następujące cechy:
  1. Play/Resume – Uruchomienie program od początku albo wznowienie emisji po zatrzymaniu przekazu,
  2. Stop – przerwanie na stałe lub czasowe emisji pokazu,
  3. Pauza – zatrzymanie obrazu,
  4. Skocz do przodu – przełączenie do danej chwili w prezentacji filmu w kierunku do przodu,
  5. Skocz w tył – przesunięcie do danej chwili w prezentacji filmu w kierunku wstecznym,
  6. Inne interaktywne funkcje, np. obejmujące możliwość unikania lub wybrania obejrzenia reklamy, udziału w badaniach dodatkowych, przeglądania, wyboru i zakupu towarów (te funkcje dostępne są m.in. w usługach wideo na żądanie dostępnych w telewizji hybrydowej)
pVOD (Push Video on Demand) jest to domowa wypożyczalnia filmów i programów, które widz może obejrzeć o dowolnej porze. Wykorzystuje on funkcję Personal Video Recorder umożliwiającą selekcjonowanie oraz nagrywanie wybranych programów na twardy dysk zainstalowany w dekoderze. Materiał oferowany w ramach Push VOD zapisany jest na specjalnie wydzielonej powierzchni dysku, a nie np. na centralnym serwerze. Po określonym czasie dane zostają wymienione (usunięte również z dysku po określonym czasie od wypożyczenia), a widz otrzymuje na dekoder nowy pakiet programowy[1]
nVOD (Near Video on Demand, inna nazwa Pay-per-view, skrót PPV) dosłowne tłumaczenie: "niemal na życzenie". W usłudze nVOD płaci się za obejrzenie konkretnej treści. Użytkownik otrzymuje uprawnienia do obejrzenia filmu dopiero po dokonaniu opłaty za pojedyncze wyświetlenie (np. sms, przelew itp.) lub doliczenie zamówionej pozycji do faktury. Najczęściej ten system emisji wykorzystuje metodę polegającą na transmisji tego samego filmu o różnych porach rozpoczęcia emisji na kilku kanałach telewizyjnych, dystrybuowanych przez telewizję kablową lub satelitę. Na poszczególnych kanałach filmy rozpoczynają się o różnych godzinach emisji, a niektóre zaczynają się nawet z różnicą co 10, 15 lub 30 min na różnych kanałach. Często poszczególne widowiska emitowane są w tym systemie okazjonalnie na specjalnie przygotowanym kanale o określonej porze emisji (np. gale sportowe). W odróżnieniu do Near VOD (PPV), gdzie operatorzy dają możliwość zamówienia pojedynczej pozycji za pojedynczą opłatą
DtO (Download-to-Own) w tej opcji użytkownik uzyskuje prawo do korzystania z treści przez nieograniczony czas i może je archiwizować, zwykle jako plik zabezpieczony przed kopiowaniem, na osobnym dysku, a następnie odtwarzać tak często jak sobie tego życzy
Kino-on-Demand ta opcja to modyfikacja znanego systemu wideo na żądanie. Z jedną zasadniczą różnicą: w przyszłości kina będą mogły również zarabiać na sprzedaży cyfrowej. W ten sposób generują dodatkowe dochody, aby przeciwdziałać spadkowi rozwoju kin
Catch UP TV (inaczej Replay TV) jest formą wideo na żądanie, która pozwala ona na oglądanie wybranych programów wyemitowanych już przez stacje telewizyjne. Programy te są dostępne przez okres kilkunastu dni po ich pierwotnej emisji. Usługa ta może być udostępniana odbiorcy zarówno poprzez STB lub na stronie internetowej danego operatora. Po raz pierwszy usługa ta pojawiła się w Polsce 20 września 2010 r. w ofercie Telekomunikacji Polskiej (Orange)[2]. Obecnie oferuje ją m.in. Cyfrowy Polsat[3] i sieć Toya

Podobne określenia[edytuj | edytuj kod]

Terminu "wideo na życzenie" (VOD) nie należy mylić z podobnymi określeniami:

Internetowe platformy i usługi VOD[edytuj | edytuj kod]

Internetowe serwisy Over-the-top (OTT, pol. więcej niż zwykle), niepodpięte pod żadnych operatorów płatnej telewizji, oferują dostęp do usług typu wideo na życzenie, najczęściej jako Catch Up TV (powtórki programów po emisji w telewizji). Tak rozumiana telewizja internetowa pozwala użytkownikom na wybór treści programu, filmu lub serialu, w każdym czasie z archiwum treści lub z katalogu kanałów. Obie formy oglądania telewizji internetowej pozwalają na strumieniowe oglądanie treści bezpośrednio z odtwarzacza multimedialnego lub na pobieranie nośnika do komputera użytkownika.

Platformy internetowe pozwalają na odbieranie treści na wszystkich urządzeniach, które pozwalają na korzystanie z Internetu, za pomocą prostych urządzeń terminalowych bez potrzeby instalowania specjalistycznego oprogramowania (np. telefony komórkowe, smartfony, tablety, palmtopy, laptopy z przystosowanym system operacyjnym, telewizory wyposażone w moduł Internetowy, konsole do gier) najczęściej za pomocą przygotowanych w tym celu aplikacji internetowych[4]. Korzystanie z telewizji internetowej za pomocą usług informatycznych na urządzeniach mobilnych oparte jest o system cloud computing.

Zwykle są to serwisy oparte na stronach internetowych lub aplikacje mobilne oparte na systemie Windows, Mac, Linux, iOS, Android, aplikacje na konsolę, aplikacje telewizyjna, aplikacja na Set-top-boxa. Dostęp do nich dla użytkowników jest darmowy lub odpłatny.

Aplikacje i serwisy VOD w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Nazwa serwisu Logo Data startu Operator Typ Dostępność Odpłatność Strona
35mm.online 2021 Polski Instytut Sztuki Filmowej oraz WFDiF, SFR sVOD strona www Nie (do 31.10.2021) [1]
Canal+ VOD 2020 Canal+ Polska sVOD Aplikacja STB Tak [2]
seriale+ ? Canal+ Polska sVOD Aplikacja STB Tak [3]
PictureBox ? SPI International Polska sVOD Aplikacja STB Tak brak
Cineman grudzień 2007 Cineman Sp. z o.o. sVOD strona www,
Aplikacja Smart TV
Tak [4]
HBO On Demand 21 stycznia 2008/
1 kwietnia 2010
HBO Central Europe sVOD Aplikacja STB Tak[5] n/d
VOD.pl 21 września 2012 Ringier Axel Springer Polska aVOD, sVOD strona www,
Aplikacja Windows,
Aplikacja iOS/android,
Aplikacja Smart TV/STB
Częściowo[6] [5]
arte.tv listopad 2016 ARTE fVOD strona www,

Aplikacja iOS/android

Aplikacja Smart TV

Nie [6]
Polsat Box Go Polsat Box Go.svg 26 września 2008/1 września 2021 Cyfrowy Polsat sVOD strona www,
Aplikacja Windows/Mac,
Aplikacja iOS/android,
Aplikacja Smart TV/STB/konsola
Częściowo [7]
Polsat Go Polsat Go.svg 14 sierpnia 2021 Telewizja Polsat aVOD strona www,
Aplikacja Windows/Mac,
Aplikacja iOS/android,
Aplikacja Smart TV/STB/konsola
Nie [8]
HBO GO HBOGO.svg 16 grudnia 2010 HBO Central Europe sVOD strona www,
Aplikacja Windows/Mac,
Aplikacja iOS/android,
Aplikacja Smart TV/STB/konsola
Tak[5] [9]
Player Player (TVN).svg 26 sierpnia 2011/
24 lutego 2014
Grupa TVN aVOD, sVOD strona www,
Aplikacja Windows/Mac,
Aplikacja iOS/android,
Aplikacja Smart TV/STB/konsola
Tak[7] [10]
Telewizja Tu i Tam ? Orange Polska sVOD strona www,
Aplikacja iOS/android,
Aplikacja STB
Tak[8] [11]
FilmBox Live 26 lipca 2012 SPI International Polska sVOD strona www,
Aplikacja Smart TV/STB
Tak [12]
TVP VOD Logo TVP VOD.png czerwiec 2010[9] TVP aVOD strona www,

Aplikacja iOS/android,
Aplikacja Smart TV/STB

Częściowo [13]
AXN Now ? Sony Pictures Entertainment sVOD Aplikacja STB Tak [14]
Nat Geo Play 2018 Fox International Channels Polska sVOD Aplikacja STB Tak[10]
PlayPuls 7 sierpnia 2014 TV Puls aVOD strona www Nie [15]
Chili.tv styczeń 2015 Chili Spa sVOD strona www,
Aplikacja iOS/android,
Aplikacja Smart TV/konsola
Tak [16]
Fox Play 2018 Fox International Channels Polska sVOD Aplikacja STB Tak[11]
Netflix Netflix 2014 logo.svg 6 stycznia 2016 (w Polsce) Netflix sVOD strona www,
Aplikacja Windows/Mac,
Aplikacja iOS/android,
Aplikacja Smart TV/STB/konsola
Tak [17]
Showmax Showmax logo.png 15 lutego 2017 (w Polsce)[12] Naspers sVOD strona www,
Aplikacja Windows,
Aplikacja iOS/android,
Aplikacja Smart TV/STB
Tak [18]
Prime Video Amazon Prime Video logo.svg 14 grudnia 2016 (w Polsce) Amazon sVOD strona www,
Aplikacja iOS/android,
Aplikacja Smart TV
Tak [19]
Paramount Play 2018 Viacom International Media Networks sVOD Aplikacja STB Tak
KATOFLIX 2020 Studio Katolik sVOD strona www,
Aplikacja iOS/android
Tak [20]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. http://www.portalmedialny.pl/art/4147/vod-w-polsce.html
  2. https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/tvp-1-i-tvp-2-na-zyczenie-w-telewizji-tp
  3. https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/cyfrowy-polsat-wprowadza-usluge-catchup-tv
  4. II Faza rewolucji cyfrowej [cz. 4] – OTT – blog Informator TV-Sat CCTV WLAN
  5. a b Serwis dostępny w ofertach dodatkowo płatnej lub jako część Pakietu HBO
  6. w 2016 operator planuje rezygnację z ofert płatnej
  7. płatne wybrane treści w Pakietach: Plus, Kids, Sport, Live, strefie t-mobile, Samsung
  8. Serwis nieodpłatny dla Abonentów Orange
  9. VOD - Telewizja Polska SA, vod.tvp.pl [dostęp 2010-06-30] [zarchiwizowane z adresu 2010-06-30].
  10. dostęp do serwisu dla Abonentów wybranych sieci kablowych i satelitarnych
  11. dostęp do serwisu dla Abonentów sieci kablowych i satelitarnych
  12. Serwis zakończył działalność w Polsce 31 stycznia 2019, a na terytorium Europy 31 grudnia 2019.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]