Vaira Vīķe-Freiberga

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Vaira Vīķe-Freiberga
Ministru prezidenta tikšanās ar eksprezidenti (4108711953).jpg
Data i miejsce urodzenia 1 grudnia 1937
Ryga
Prezydent Łotwy
Okres od 8 lipca 1999
do 7 lipca 2007
Poprzednik Guntis Ulmanis
Następca Valdis Zatlers
Dyrektor Instytutu Łotewskiego
Okres od 1998
do 1999
Następca Ojārs Kalniņš
Vaira Vike Freiberga signature.svg
Odznaczenia
Order Trzech Gwiazd I klasy (Łotwa) Order Westharda I klasy (Łotwa) Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia) Order Stara Płanina (Bułgaria) Wielka Kollana Orderu Makariosa III (Cypr) Order Gwiazdy Białej I Klasy (Estonia) Order Krzyża Ziemi Maryjnej I Klasy (Estonia) Krzyż Wielki Orderu Białej Róży Finlandii Krzyż Wielki Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja) Łańcuch Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia) Order Chryzantemy (Japonia) Oficer Narodowego Orderu Quebecu (Kanada) Wielki Krzyż ze Złotym Łańcuchem Orderu Witolda Wielkiego (Litwa) Krzyż Wielki Orderu Zasługi Adolfa de Nassau Wielka Wstęga Narodowego Orderu Zasługi (Malta) Krzyż Wielki Klasy Specjalnej Orderu Zasługi RFN Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Order Orła Białego Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP Krzyż Wielki Orderu Infanta Henryka (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Rumunii (republ.) Order Podwójnego Białego Krzyża I Klasy (Słowacja) Złoty Order Wolności Republiki Słowenii Order Królewski Serafinów (Szwecja) Order Księcia Jarosława Mądrego I klasy Krzyż Wielki z Łańcuchem Węgierskiego Orderu Zasługi (cywilny) Krzyż Wielki Orderu Łaźni (Wielka Brytania) Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy z Wielkim Łańcuchem
Vaira Vīķe-Freiberga i prezydent RP Aleksander Kwaśniewski (2005)

Vaira Vīķe-Freiberga[1] (ur. 1 grudnia 1937 w Rydze) – łotewska polityk, psycholog i nauczyciel akademicki, w latach 1999–2007 prezydent Łotwy.

Życiorys[edytuj]

Urodzona w Rydze jako Vaira Vīķe. Jej ojciec Kārlis Vīķis był marynarzem, zginął kilka tygodni po narodzinach córki. Matka Annemarija Vīķe (z domu Raņķe) związała się z Edgarsem Hermanovičsem. Pod koniec II wojny światowej rodzina uciekła przed sowietami drogą morską do Niemiec[2]. Vaira Vīķe wychowywała się w obozie dla uchodźców w Niemczech, następnie zaś uczęszczała do francuskiej szkoły w Maroku. Studiowała w Kanadzie na University of Toronto. Studia z psychologii kończyła w 1958, dwa lata temu uzyskała magisterium w tej samej dziedzinie. Doktoryzowała się w zakresie psychologii eksperymentalnej w 1965 na McGill University. Jeszcze w trakcie studiów pracowała jako nauczycielka w szkole średniej i tłumaczka. Na początku lat 60. była zatrudniona jako psycholog w szpitalu psychiatrycznym w Toronto.

W 1965 została zatrudniona na Uniwersytecie Montrealskim, została profesorem psychologii na tej uczelni, odchodząc z niej w 1998 na emeryturę. Publikowała prace naukowe poświęcone swojej dziedzinie, zajmowała się również folklorem oraz poezją i semiotyką łotewskich pieśni. Działała w różnych organizacjach społecznych i naukowych. Była m.in. prezesem Canadian Psychological Association (1980–1981), członkiem rzeczywistym Royal Society of Canada oraz członkinią Science Council of Canada, rządowej rady naukowej. W 1990 została członkiem zagranicznym Łotewskiej Akademii Nauk, w 1999 uzyskała status członka tej instytucji. Pod koniec lat 90. powróciła na stałe na Łotwę. Jesienią 1998 została mianowana przez premiera dyrektorem nowo utworzonego Instytutu Łotewskiego w Rydze.

17 czerwca 1999 została wybrana przez Sejm na urząd prezydenta Łotwy. W decydującym głosowaniu poparło ją 53 deputowanych[3]. Została pierwszą kobietą pełniącą funkcję prezydenta w państwach Europy Wschodniej, a także drugim prezydentem państw bałtyckich wywodzącym się ze środowisk emigracyjnych. 20 czerwca 2003 parlament wybrał ją na kolejną czteroletnią kadencję – otrzymała wówczas 88 głosów spośród 96 oddanych. Urząd prezydenta sprawowała do 7 lipca 2007.

Po zakończeniu drugiej kadencji pozostała aktywna w życiu publicznym. Wraz z mężem założyła firmę VVF Consulting zajmującą się doradztwem w dziedzinie stosunków międzynarodowych, dyplomacji oraz nauk politycznych[4]. Została m.in. członkinią Council of Women World Leaders[5], prezesem Klubu Madryckiego[6], wiceprzewodniczącą tzw. grupy mędrców, think tanku doradzającego Unii Europejskiej[7]. W 2005 została specjalnym wysłannikiem sekretarza generalnego Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw reform[8]. W następnym roku była oficjalnym kandydatem krajów bałtyckich na urząd sekretarza generalnego ONZ.

Od 1960 zamężna z Imantsem Freibergsem, profesorem informatyki na Université du Québec à Montréal. Ma dorosłych dzieci: syna Kārlisa Robertsa (ur. 1963) i córkę Indrę Karolīne (ur. 1967).

Odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. W mediach zwana czasem VVF (por. Kurš svētāks – VVF vai Ulmanis? (łot.). diena.lv, 25 listopada 2010. [dostęp 2017-09-08]., VVF frizūra Latvijai izmaksājusi 41 000 latu (łot.). nra.lv, 5 lutego 2010. [dostęp 2017-09-08].).
  2. Vaira Vīķe-Freiberga (łot.). vietas.lv, 27 lutego 2006. [dostęp 2017-09-08].
  3. Latvijas Republikas 7. Saeimas pavasara sesijas četrpadsmitā (ārkārtas) sēde (łot.). saeima.lv, 17 czerwca 1999. [dostęp 2017-09-08].
  4. Vīķe-Freiberga un dzīvesbiedrs nodibinājuši uzņēmumu 'VVF Consulting' (łot.). delfi.lv, 25 lipca 2007. [dostęp 2017-09-08].
  5. Council on Women World Leaders: Members (ang.). unfoundation.org. [dostęp 2017-09-08].
  6. Board of Directors (ang.). clubmadrid.org. [dostęp 2017-09-08].
  7. Members (ang.). reflectiongroup.eu. [dostęp 2017-09-08].
  8. Vaira Vīķe-Freiberga izvēlēta par ANO īpašo sūtni (łot.). tvnet.lv, 12 kwietnia 2005. [dostęp 2017-09-08].
  9. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 19 lutego 2003 r. o nadaniu orderu (M.P. z 2003 r. Nr 35, poz. 481).
  10. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2005 r. o nadaniu orderów (M.P. z 2005 r. Nr 73, poz. 985).
  11. A Magyar Köztársasági Érdemrend Nagykeresztje a Lánccal kitüntetettjei (węg.). solyomlaszlo.hu. [dostęp 2017-09-08].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]