Valeriano Weyler

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Valeriano Weyler y Nicolau
Valeriano Weyler bust.jpg
Data i miejsce urodzenia 17 września 1838
Palma de Mallorca
Data i miejsce śmierci 20 października 1930
Madryt
108. gubernator generalny Filipin
Okres od 1888
do 1891
Poprzednik Federico Lobaton
Następca Eulogio Despujol
Zarządca Kuby
Okres od 17 stycznia 1896
do paździetnik 1897
Poprzednik Sabas Marín
Następca Ramón Blanco y Erenas
Minister wojny w Hiszpanii
Okres od 6 marca 1901
do 6 grudnia 1902
Poprzednik Arsenio Linares y Pombo
Następca Arsenio Linares y Pombo
Minister wojny w Hiszpanii
Okres od 23 czerwca 1905
do 1 grudnia 1905
Poprzednik Vicente Martitegui
Następca Agustín de Luque y Coca
Minister wojny Hiszpanii
Okres od 4 grudnia 1906
do 25 stycznia 1907
Poprzednik Agustín de Luque y Coca
Następca Francisco de Paula Loño y Pérez

Valeriano Weyler y Nicolau, markiz Teneryfy, książę Rubí (ur. 17 września 1838, zm. 20 października 1930) – hiszpański generał, gubernator generalny Filipin w latach 1888–1891, zarządca Kuby od 1896 do 1897, wielokrotny minister wojny: od 1901 do 1902, w 1905 i od 1906 do 1907, który z powodu swej brutalności w stosunku do rebeliantów, jaką przejawiał podczas powstania kubańskiego w 1898, pośrednio przyczynił się[1] do przystąpienia Stanów Zjednoczonych do wojny z Hiszpanią, a po powrocie do kraju usiłował obalić rząd.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Działalność wojskową rozpoczął już w młodości. W 1868 uczestniczył w tłumieniu powstania kubańskiego przeprowadzanego pod wodzą Carlosa Manuela de Céspedesa del Castillo. Przebywał na Kubie do 1872. Kiedy wrócił do Hiszpanii, uczestniczył w tłumieniu kolejnego powstania, tym razem karlistów. Od 1878 do 1883 odbywał służbę na Wyspach Kanaryjskich, gdzie był gubernatorem wojskowym. Następnie był na Balearach i Filipinach, gdzie brał udział w tłumieniu jeszcze jednego powstania – było ono wymierzone przeciwko Hiszpanom.

W styczniu 1896 znalazł się ponownie na Kubie z misją zdławienia następnego buntu. Ponieważ Arsenio Martínez Campos, dowódca armii hiszpańskiej stacjonującej na Kubie, nie mógł wykonać tego zadania, Weyler zastąpił go na stanowisku, po czym przystąpił do radykalnych akcji przeciwko kubańskim rebeliantom. Organizując bezwzględne i pełne okrucieństwa operacje, siał na ogromną skalę terror, wzięci do niewoli powstańcy byli bowiem pozbawiani wolności w obozach koncentracyjnych. W ten sposób 1896 stał się rokiem powstania pierwszych obozów koncentracyjnych. Zamykano w nich także chłopów nie zaangażowanych w walkę powstańczą. Nazywano je campos de concentración[2]. Do zakładania obozów skłoniła Weylera postawa wieśniaków zachodniokubańskich, którzy wspierali Kubańską Armię Wyzwoleńczą, z powodu nastrojów niepodległościowych i okrucieństwa żołnierzy Weylera. Setki tysięcy chłopów przymusowo sprowadzano do miast, głównie do Hawany, Pinar del Rio oraz Matanzas, a także do kilku mniejszych miast w wymienionych trzech prowincjach. W obozach koncentracyjnych, podobnych do tych budowanych później przez bolszewików czy nazistów w Europie, zmarła prawie jedna trzecia mieszkańców kubańskich wsi.

Brutalne metody Weylera i jego żołnierzy okazały się skuteczne tylko w niewielkim stopniu, gdyż, wbrew jego oczekiwaniom, utworzenie obozów zachęciło wiele osób do wstąpienia do Armii Wyzwoleńczej, ponieważ woleli oni zginąć w walce niż z głodu. Przysporzyła mu natomiast niesławy, gdyż oburzona[1] opinia publiczna Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej dowiadywała się na bieżąco o tym, co działo się podczas wojny, dzięki koncernom prasowym Josepha Pulitzera i Williama Randolpha Hearsta. Konsekwencją tego było w 1898 przystąpienie Amerykanów do wojny z Hiszpanią.

W okresie przed wzięciem udziału USA w wojnie, Weyler miał za sobą wiele zwycięstw z rebelianckimi siłami, czego przykładem była śmierć Antonio Maceo Grajalesa w dniu 7 grudnia 1896. Nie uchroniło to Weylera od kłopotów, gdyż jego brutalne prześladowania wywoływały protesty także w kraju ojczystym, czego następstwem było odwołanie Weylera ze stanowiska dowódczego w październiku 1897. Mimo to generał mógł bez przeszkód rozbudowywać swoją karierę: w 1921 został nawet naczelnym dowódcą hiszpańskich sił zbrojnych. W 1926 uczestniczył w zakończonej fiaskiem próbie zniszczenia dyktatury Miguela Primo de Rivery.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Alan Axelrod, Charles Phillips: Władcy, tyrani, dyktatorzy. Leksykon. Warszawa: Świat Książki, 2000. ISBN 83-7227-478-9.
  2. Georg Pichler, Eingesperrt und Ausgeschlossen. W: Zwischenwelt, Zeitschrift. der Theodor Kramer Gesellschaft, R. 27, zesz. 1-2, sierpień 2010 r., s. 22. Por. Andrzej J. Kamiński, Koszmar niewolnictwa, Warszawa 1990.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]