Vaud

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Vaud
niem. Kanton Waadt
fr. Canton de Vaud
wł. Cantone di Vaud
ret. Chantun Vad
kanton
ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Szwajcaria
Siedziba Lozanna
Data powstania 1803
Kod ISO 3166-2 CH-VD
Powierzchnia 3 212,03 km²
Populacja (2018)
• liczba ludności

800 162
• gęstość 249 os./km²
Języki urzędowe francuski
Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba dystryktów 10
Liczba gmin 309
Położenie na mapie Szwajcarii
Położenie na mapie
Strona internetowa

Vaud (fr.: Vaud, niem. Waadt, rom. Vad, wł.: Vaud) – kanton w zachodniej Szwajcarii. Vaud dołączył do Konfederacji Szwajcarskiej w 1803 roku. Nazwa pochodzi od łac. Pagus Valdensis. Stolicą jest Lozanna.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Południowa część kantonu leży nad Jeziorem Genewskim. Od strony północnej Vaud graniczy z kantonem Neuchâtel i jeziorem o tej samej nazwie. Po stronie zachodniej rozlega się łańcuch gór Jura, tworzący granicę z Francją. Na wschodzie Vaud graniczy z kantonami Fryburg i Berno, na południowym zachodzie z kantonem Genewa i na południowym wschodzie z kantonem Valais. Najwyższy szczyt, Sommet des Diablerets, znajduje się 3210 m n.p.m.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ziemie kantonu były zamieszkane już w czasach prehistorycznych. Później zamieszkiwało je celtyckie plemię Helwetów. W 58 r. p.n.e. zostały podbite przez Cezara. Rzymianie założyli wiele miast, m.in. Nyon (łac.: Noviodunum), Vevey (łac.: Viviscus) i Lozannę (łac.: Lausonium lub Lausonna). Między II a IV w. osiedlili się tutaj Alamanowie. W V w. zostały podbite przez Burgundów, a później przez Franków pod wodzą Merowingów. Do 888 w imperium Karolingów. W latach 1032–1218 pod panowaniem niemieckiej dynastii Zähringen. Po niej ziemie te weszły w skład księstwa Sabaudii. Na początku XV w. były okupowane przez wojska berneńskie, a od 1536 r. włączone do Berna. Reformacja zawitała tu za sprawą Piotra Vireta, współpracownika Kalwina. Przez wiele lat próbowano zrzucić zwierzchnictwo Berna. Udało się to dopiero podczas rewolucji francuskiej. W 1803 kanton stał się częścią Szwajcarii.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Językiem urzędowym kantonu jest język francuski. Językami z najwyższym odsetkiem użytkowników są:

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W dniu ustanowienia Republiki Helweckiej, tj. 17 czerwca 1798 r., ówczesny kanton Lemanu (fr. canton du Léman) liczył 17 dystryktów (fr.: district). W 1803 r., gdy Napoleon narzucił Szwajcarii nową konstytucję, utworzony kanton Vaud został podzielony na 19 dystryktów.

Obecnie (tj. od 1 stycznia 2008 r.) kanton dzieli się na 10 dystryktów, obejmujących aktualnie (tj. na dzień 1 stycznia 2017 r.) 309 gmin z 800 162 mieszkańcami. Są to dystrykty (wszystkie liczby ludności aktualne na grudzień 2018 r.):

Kanton obejmuje również jezioro Joux (8,77 km²) oraz części powierzchni jezior Murten (8,35 km²), Neuchâtel (74,14 km²) i Genewskiego (298,10 km²), które formalnie nie należą do żadnego dystryktu ani gminy. Po uwzględnieniu tych areałów wodnych daje to powierzchnię kantonu równą 3 212,03 km².

Polityka[edytuj | edytuj kod]

W kantonie działa Ligue vaudoise [1], wydająca dwutygodnik La Nation.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]