Vega (rakieta)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Vega
Ilustracja
Ogólny widok rakiety Vega
Producent Unia Europejska ESA, Arianespace,

Włochy ASI, Avio S.p.A.

Data pierwszego startu 13 lutego 2012
Data ostatniego startu 2 sierpnia 2017
Statystyki
Wszystkie starty 10
Udane starty 10 (100%)
Nieudane starty 0
Zdolność wynoszenia 1500 kg na LEO
Siła ciągu przy starcie 3040 kN
Wymiary
Długość 30 m
Średnica 3 m
Masa całkowita 137 000 kg
Stopnie rakiety
Stopień 1. 1 x P80
Stopień 2. 1 x Zefiro 23
Stopień 3. 1 x Zefiro 9
Stopień 4. 1 x AVUM

Vega (wł. Vettore Europeo di Generazione Avanzata[1]) – nowa rakieta nośna o niskim udźwigu użytkowana przez Europejską Agencję Kosmiczną. Ma ona stanowić konkurencję dla pozostałych rakiet o niskim udźwigu stosowanych obecnie. Wykorzystywana jest do startów komercyjnych.

Dane techniczne[edytuj]

Vega jest pierwszą europejską rakietą, która wykorzystuje jako paliwo w pierwszych trzech stopniach stały materiał pędny. Bazuje ona na amerykańskich rakietach nośnych Scout wykorzystywanych przez Włoską Agencję Kosmiczną ASI na platformie San Marco na wodach kenijskich[1]. Siła ciągu przy starcie rakiety zapewniana przez człon P80 wynosi 3040 kN. Dwa kolejne człony: Zefiro 23 i Zefiro 9 zapewniają siłę ciągu 1200 kN (Z23) i 313 kN (Z9). Ostatni człon o nazwie AVUM, wykorzystujący silnik RD-869 zasilany toksycznym ciekłym materiałem pędnym, zapewnia siłę ciągu 2450 N. W członie AVUM znajduje się również zestaw oprzyrządowania kontrolnego i awioniki[2].

Historia[edytuj]

Prace nad rakietą Vega rozpoczęły się w 1998 roku, a kontrakt na pełne jej opracowanie ESA zawarła w roku 2003. Głównym wykonawcą rakiety jest firma ELV, w której udziały mają włoska firma Avio S.p.A. (70%) i Włoska Agencja Kosmiczna ASI (30%)[3]. Prace nad przebudową kompleksu startowego ELA-1 (który znajduje się w Gujańskim Centrum Kosmicznym i używany był pierwotnie do startów rakiet Ariane 1, Ariane 2 i Ariane 3) powierzono firmie Vitrociset. Przebudowa rozpoczęła się w 2004 roku, a nowy kompleks startowy otrzymał nazwę ZLV (fr. Zone de Lancement Vega)[4]. Trzy pierwsze człony rakiety zostały zaprojektowane i zbudowane przez Avio S.p.A., a ich testy odbyły się w latach 2005–2009. W grudniu 2011 podpisano pierwsze umowy na wyniesienie komercyjnych satelitów rakietą Vega[5].

Pierwszy start miał miejsce 13 lutego 2012 i zakończył się pełnym sukcesem[6]. Na orbitę wyniesiono włoskie satelity LARES i ALMASat-1 oraz 7 satelitów typu CubeSat skonstruowanych na europejskich uniwersytetach[7]. Wśród nich znalazł się pierwszy polski satelita PW-Sat zbudowany na Politechnice Warszawskiej[8].

Starty rakiet Vega[edytuj]

No. Data/Czas
(UTC)
Numer rakiety Wyrzutnia Ładunek Orbita Rezultat Uwagi
1 13 lutego 2012
10:00
VV01 ELA-1 LARES / ALMASat-1 / e-st@r / Goliat / MaSat-1 / PW-Sat / ROBUSTA / UniCubeSat-GG / XaTcobeo Niska orbita okołoziemska start zakończony sukcesem Pierwszy start rakiety Vega
2 7 maja 2013
02:06[9]
VV02 ELA-1 Proba-V / VNREDSat 1A / ESTCube-1 Orbita heliosynchroniczna start zakończony sukcesem Pierwszy start obsługiwany przez Arianespace
3 30 kwietnia 2014

01:35

VV03 ELA-1 KazEOSat-1 Orbita heliosynchroniczna start zakończony sukcesem
4 11 lutego 2015

13:40

VV04 ELA-1 IXV Lot suborbitalny start zakończony sukcesem IXV wypuszczony na trajektorii suborbitalnej, AVUM wszedł na krótko na niską orbitę przed planowaną deorbitacją.
5 23 czerwca 2015

01:51:58

VV05 ELA-1 Sentinel 2A Orbita heliosynchroniczna start zakończony sukcesem
6 3 grudnia 2015

04:04:00

VV06 ELA-1 LISA Pathfinder Orbita Lissajous wokół punktu libracyjnego SłońceZiemia L1 start zakończony sukcesem Vega wyniosła pojazd na niską okołoziemską orbitę parkingową, skąd LISA Pathfinder przy pomocy własnego silnika odleciała do L1[10]
7 16 września 2016

01:43:35

VV07 ELA-1 PeruSat-1 Orbita heliosynchroniczna start zakończony sukcesem
8 5 grudnia 2016

13:51:44

VV08 ELA-1 Göktürk-1 Orbita heliosynchroniczna start zakończony sukcesem
9 7 marca 2017

01:49:24

VV09 ELA-1 Sentinel 2B Orbita heliosynchroniczna start zakończony sukcesem
10 2 sierpnia 2017

01:58:33

VV10 ELA-1 OPSAT 3000 / VENµS Orbita heliosynchroniczna start zakończony sukcesem

Opracowano na podstawie: Jonathan's Space Home Page[11]

Konkurencyjne konstrukcje[edytuj]

Przypisy

  1. a b Antonio Fabrizi: from "nuts and bolts" to Europe’s launchers of tomorrow (ang.). ESA, 2007-03-16. [dostęp 2017-06-21].
  2. VEGA Small Launcher (ang.). ESA. [dostęp 2012-01-29].
  3. Signature of contracts for full development of Vega small launcher and P80 (ang.). ESA, 2003-02-25. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-08-02)].
  4. The first stone for Vega at Europe's Spaceport (ang.). ESA, 2004-11-04. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-29)].
  5. Milestones (ang.). ESA, 2012-01-18. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-08-01)].
  6. ESA’s new Vega launcher scores success on maiden flight (ang.). ESA, 2012-02-13. [dostęp 2012-02-13].
  7. Vega rocket ready for first flight (ang.). ESA, 2012-01-19. [dostęp 2017-06-21].
  8. Vega: CubeSats (ang.). ESA, 2012-01-19. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-08-03)].
  9. Stephen Clark: Europe's Vega launcher succeeds on second launch (ang.). Spaceflight Now, 2013-05-07. [dostęp 2013-05-08].
  10. LISA Pathfinder takes a peek at Earth (ang.). European Space Agency, 2015-12-05. [dostęp 2015-12-06].
  11. Jonathan McDowell: Launchlog (ang.). W: Jonathan's Space Home Page [on-line]. [dostęp 2017-06-21].

Linki zewnętrzne[edytuj]

  • Gunter Krebs: Vega (ang.). W: Gunter's Space Page [on-line].