Vexilla regis prodeunt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Vexilla regis prodeunt

Vexilla regis prodeunt to hymn łaciński utrzymany w metrum dymetru jambicznego[1]. Autorem słów dzieła jest wczesnośredniowieczny biskup katolicki i poeta łaciński Wenancjusz Fortunat, biskup Poitiers. Hymn został wykonany po raz pierwszy w procesji w dniu 19 listopada 569 roku, gdy relikwia Prawdziwego Krzyża została wysłana przez bizantyjskiego cesarza Justyna II na prośbę królowej Franków św. Radegundy (żony Chlotara I) do ufundowanego przez nią klasztoru Świętego Krzyża w Poitiers.

Pierwotnie w liturgii rzymskiej hymn ten śpiewano w Wielki Piątek w uroczystej procesji przeniesienia Najświętszego Sakramentu z ołtarza wystawienia do ołtarza głównego. Aktualnie w zreformowanej liturgii jest używany głównie w nieszporach liturgii godzin codziennie od soboty przed V Niedzielą Wielkiego Postu do Wielkiego Czwartku oraz podczas nieszporów Podwyższenia Krzyża Świętego. Przed Soborem watykańskim II hymn znajdował się również w brewiarzu na nieistniejące już święto Znalezienia Krzyża Pańskiego. Pierwotnie hymn składał się z 8 strof. W X wieku strofy 7 i 8 były stopniowo zastępowane przez nowe („O crux ave, spes unica”), ponadto dodana została doksologia „Te summa Deus Trinitas”.

Vexilla, o których mowa w hymnie, to oznaki (narzędzia) Męki Pańskiej wśród nich przede wszystkim Krzyż Święty. Według późniejszej interpretacji symbolicznej miały reprezentować chrzest, eucharystię i inne sakramenty. Clichtoveus Jodocus (XIV-wieczny flamandzki humanista i teolog) wyjaśnia, że tak jak vexilla (łac. vexillum – sztandar, chorągiew, oddział) jest wojskowym insygnium królów i książąt, tak dla Chrystusa jest to krzyż, włócznia i inne narzędzia Pasji, którymi „on walczył przeciw prastarym wrogom i odrzucił księcia tego świata”.

Tekst Hymnu[2][edytuj | edytuj kod]

1. Vexilla Regis prodeunt:
Fulget Crucis mysterium,
Qua Vita mortem pertulit,
Et morte vitam protulit.

2. Quæ, vulnerata lanceæ
Mucrone diro, criminum
Ut nos lavaret sordibus,
Manavit unda et sanguine.

3. Impleta sunt quæ concinit
David fideli carmine,
Dicendo nationibus:
Regnavit a ligno Deus.

4. Arbor decora et fulgida,
Ornata Regis purpura,
Electa digno stipite
Tam sancta membra tangere.

5. Beata, cuius bracchiis
Pretium pependit sæculi,
Statera facta corporis,
Tulitque prædam tartari.

6. O Crux, ave, spes unica
In hac triumphi gloria,
Piis adauge gratiam,
Reisque dele crimina.

7. Te, fons salutis, Trinitas,
Collaudet omnis spiritus:
Quibus Crucis victoriam
Largiris, adde præmium. Amen.

1. Sztandary Króla się wznoszą,
Już krzyż chwalebny jaśnieje,
Na którym Stwórca człowieka
W człowieczym ciele zawisnął.
 
2. To na nim Jezus, zraniony
Okrutnej włóczni żelazem,
Oczyścił z winy grzeszników
Strumieniem krwi oraz wody.
 
3. Wspaniałe drzewo, ozdobne
Purpurą krwi Chrystusowej,
Wybrane, aby na sobie
Unosić ciało najświętsze.
 
4. Ramiona drzewa szczęśliwe
Dźwigają okup wszechświata;
Szalami wagi się stając,
Wydarły zdobycz Otchłani.
 
5. Oddajmy pokłon krzyżowi,
Co był ołtarzem ofiary,
Bo na nim Życie umarło,
By śmiercią życie przywrócić.
 
6. O krzyżu, bądź pozdrowiony,
Jedyna nasza nadziejo!
Zachowaj wiernych od złego
I zniwecz zbrodnie ludzkości.
 
7. O Trójco, źródło zbawienia,
Niech każdy duch Cię wysławia,
A Ty, przez krzyż odkupionych
Umacniaj łaską na wieki. Amen.

Nawiązania[edytuj | edytuj kod]

W Boskiej komedii Dantego (Piekło XXXIV, 1) można odnaleźć parafrazę pierwszych słów hymnu: Vexilla regis prodeunt inferni (pol. Ukazują się sztandary króla piekieł)[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Muza łacińska. Antologia poezji wczesnochrześcijańskiej i średniowiecznej (III-XIV/XV w.), opr. ks. M. Starowieyski, Wrocław 2007, s. 156.
  2. SANCTUS + PORTAL TRADYCYJNY + Kościół Katolicki, Tradycja, Łacińska, Modlitwy + SANCTUS.pl, sanctus.pl [dostęp 2021-04-14].
  3. Divina Commedia - Inferno - Canto XXXIV