Vilhelm Thomsen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Vilhelm Thomsen
Vilhelm Thomsen
Data i miejsce urodzenia 1842
Kopenhaga
Data i miejsce śmierci 1927
Kopenhaga
Profesor językoznawstwa porównawczego
Alma Mater Uniwersytet Kopenhaski
Doktorat 1869
Uniwersytet Kopenhaski
Profesura 1887
Nauczyciel akademicki
Uczelnia Uniwersytet Kopenhaski
Okres zatrudn. 1870-1913
Odznaczenia
Order Słonia (Dania) Krzyż Wielki Orderu Danebroga (Dania) Komandor Orderu Danebroga (Dania) Odznaka Honorowa Orderu Danebroga (Dania) Złoty Medal Zasługi Pour le Mérite I Klasa Orderu Orła Czerwonego (Prusy) Krzyż Wielki Orderu Białej Róży Finlandii

Vilhelm Ludwig Peter Thomsen (ur. 1842, zm. 1927) – językoznawca duński, który specjalizował się w językach indoeuropejskich i bałtyckofińskich, lecz największego odkrycia dokonał w zakresie turkologii.

W 1869 r. uzyskał tytuł doktora na podstawie napisanej po duńsku rozprawy o wpływie gockim na języki fińskie. Od 1870 r. zatrudniony na pół etatu na Uniwersytecie Kopenhaskim jako wykładowca językoznawstwa porównawczego. Uniwersytetowi temu pozostał wierny aż do emerytury w 1913 roku[1].

W 1893 r. odcyfrował tzw. staroturkijski (= staroturecki, orchońsko-jenisejski) alfabet runiczny. Napisy nagrobne zapisane tym alfabetem były znane już wcześniej, ale nie wiedziano, w jakim są sporządzone języku, ani nie umiano odczytać pisma. Thomsen list o swoim odkryciu wysłał do Helsinek w końcu listopada 1893 r., ale z prośbą, aby odczytano go dopiero po 15 grudnia, ponieważ w tym właśnie dniu miał mieć wykład w Duńskiej Akademii Nauk i pragnął, by jego rodacy byli pierwszymi, którzy poznają treść jego odkrycia. Toteż na posiedzeniu fińskiego Towarzystwa Ugro-Fińskiego (Société Finno-Ougrienne) w dn. 2 grudnia 1893 jedynie zapowiedziano, że list Thomsena zostanie odczytany w drugiej połowie miesiąca[1].

Wykład swój Thomsen opublikował po francusku w Helsinkach dopiero trzy lata później (Inscriptions de l'Orkhon déchifrées, Helsinki 1896), ponieważ rozszerzył go o transkrypcję i przekład fragmentów tekstów orchońskich. W latach późniejszych opublikował jeszcze jedną rozprawkę turkologiczną (Turcica, Helsinki 1916)[1].

Cała pozostała działalność Thomsena wiąże się z badaniami nad językami indoeuropejskimi – albo jako takimi (np. napisane po francusku studium o pokrewieństwie języka etruskiego, 1899) albo o ich powiązaniach z językami bałtyckimi i bałtofińskimi[1].

Odznaczenia[edytuj]

W 1892 został odznaczony Odznaką Honorową Orderu Danebroga[2], w 1896 nagrodzony Złotym Medalem Zasługi, w 1901 Komandorią Orderu Danebroga[3], a w kilka lat później Krzyżem Wielkim Orderu Dannebroga[4]. W 1912 otrzymał najwyższe duńskie odznaczenieOrder Słonia, jako pierwszy z nieposiadających tytułu szlacheckiego Duńczyków w historii[5]. Posiadał też odznaczenia pruskie: Order Pour le Mérite za Naukę i Sztukę otrzymany w 1911[6] oraz Order Orła Czerwonego II klasy, a także fińskie: Krzyż Wielki Orderu Białej Róży i Order Krzyża Wolności I klasy[4].

Przypisy

  1. a b c d A. Dilaçar: Thomsen, Ankara 1963
  2. H. F. Grandjean: De Kgl. Danske Ridderordener. Personalhistorisk festskrift. Kopenhaga, 1903, s. 235
  3. Carl Frederik Bricka: Dansk Biografisk Lexikon. T. XVII (duń.). runeberg.org, 1887-1905. [dostęp 2015-11-24]. s. 239.
  4. a b Det Kongelige Danske Videnskabens Selskabs Skrifter. Kopenhaga: 1926, s. VII. (duń.)
  5. Elefantordenen (duń.). W: Den Store Danske Encyklopædi [on-line]. denstoredanske.dk. [dostęp 2015-11-24].
  6. The Typology of the Pour le Mérite (ang.). medalnet.net. [dostęp 2015-11-24].