Vilhelm Thomsen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Vilhelm Thomsen
Vilhelm Thomsen
Data i miejsce urodzenia 1842
Kopenhaga
Data i miejsce śmierci 1927
Kopenhaga
Profesor językoznawstwa porównawczego
Alma Mater Uniwersytet Kopenhaski
Doktorat 1869
Uniwersytet Kopenhaski
Profesura 1887
Nauczyciel akademicki
Uczelnia Uniwersytet Kopenhaski
Okres zatrudn. 1870-1913
Odznaczenia
Order Słonia (Dania) Krzyż Wielki Orderu Danebroga (Dania) Komandor Orderu Danebroga (Dania) Odznaka Honorowa Orderu Danebroga (Dania) Złoty Medal Zasługi Pour le Mérite Wielki Oficer Orderu Orła Czerwonego (Prusy) Krzyż Wielki Orderu Białej Róży (Finlandia)

Vilhelm Ludwig Peter Thomsen (ur. 1842, zm. 1927) – językoznawca duński, który specjalizował się w językach indoeuropejskich i bałtyckofińskich, lecz największego odkrycia dokonał w zakresie turkologii.

W 1869 r. uzyskał tytuł doktora na podstawie napisanej po duńsku rozprawy o wpływie gockim na języki fińskie. Od 1870 r. zatrudniony na pół etatu na Uniwersytecie Kopenhaskim jako wykładowca językoznawstwa porównawczego. Uniwersytetowi temu pozostał wierny aż do emerytury w 1913 roku[1].

W 1893 r. odcyfrował tzw. staroturkijski (= staroturecki, orchońsko-jenisejski) alfabet runiczny. Napisy nagrobne zapisane tym alfabetem były znane już wcześniej, ale nie wiedziano, w jakim są sporządzone języku, ani nie umiano odczytać pisma. Thomsen list o swoim odkryciu wysłał do Helsinek w końcu listopada 1893 r., ale z prośbą, aby odczytano go dopiero po 15 grudnia, ponieważ w tym właśnie dniu miał mieć wykład w Duńskiej Akademii Nauk i pragnął, by jego rodacy byli pierwszymi, którzy poznają treść jego odkrycia. Toteż na posiedzeniu fińskiego Towarzystwa Ugro-Fińskiego (Société Finno-Ougrienne) w dn. 2 grudnia 1893 jedynie zapowiedziano, że list Thomsena zostanie odczytany w drugiej połowie miesiąca[1].

Wykład swój Thomsen opublikował po francusku w Helsinkach dopiero trzy lata później (Inscriptions de l'Orkhon déchifrées, Helsinki 1896), ponieważ rozszerzył go o transkrypcję i przekład fragmentów tekstów orchońskich. W latach późniejszych opublikował jeszcze jedną rozprawkę turkologiczną (Turcica, Helsinki 1916)[1].

Cała pozostała działalność Thomsena wiąże się z badaniami nad językami indoeuropejskimi – albo jako takimi (np. napisane po francusku studium o pokrewieństwie języka etruskiego, 1899) albo o ich powiązaniach z językami bałtyckimi i bałtofińskimi[1].

Odznaczenia[edytuj]

W 1892 został odznaczony Odznaką Honorową Orderu Danebroga[2], w 1896 nagrodzony Złotym Medalem Zasługi, w 1901 Komandorią Orderu Danebroga[3], a w kilka lat później Krzyżem Wielkim Orderu Dannebroga[4]. W 1912 otrzymał najwyższe duńskie odznaczenieOrder Słonia, jako pierwszy z nieposiadających tytułu szlacheckiego Duńczyków w historii[5]. Posiadał też odznaczenia pruskie: Order Pour le Mérite za Naukę i Sztukę otrzymany w 1911[6] oraz Order Orła Czerwonego II klasy, a także fińskie: Krzyż Wielki Orderu Białej Róży i Order Krzyża Wolności I klasy[4].

Przypisy

  1. a b c d A. Dilaçar: Thomsen, Ankara 1963
  2. H. F. Grandjean: De Kgl. Danske Ridderordener. Personalhistorisk festskrift. Kopenhaga, 1903, s. 235
  3. Carl Frederik Bricka: Dansk Biografisk Lexikon. T. XVII (duń.). runeberg.org, 1887-1905. [dostęp 2015-11-24]. s. 239.
  4. a b Det Kongelige Danske Videnskabens Selskabs Skrifter. Kopenhaga: 1926, s. VII. (duń.)
  5. Elefantordenen (duń.). W: Den Store Danske Encyklopædi [on-line]. denstoredanske.dk. [dostęp 2015-11-24].
  6. The Typology of the Pour le Mérite (ang.). medalnet.net. [dostęp 2015-11-24].