Vladimir Nabokov

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy pisarza. Zobacz też: Władimir Nabokow - polityk, ojciec pisarza.
Vladimir Nabokov
Podpis Vladimir Nabokov
Imiona i nazwisko Władimir Władimirowicz Nabokow
(Владимир Владимирович Набоков)
Pseudonim Syrin
Data i miejsce urodzenia 22 kwietnia 1899 Petersburg
Data i miejsce śmierci 2 lipca 1977 Montreux
Zawód pisarz, tłumacz
Narodowość rosyjska
Język rosyjski, angielski, francuski
Obywatelstwo rosyjskie, amerykańskie
Alma Mater University of Cambridge
Okres 1921–1977
Gatunki proza, liryka, dramat
Ważne dzieła Lolita, Obrona Łużyna, Dar
Muzeum artysty Dom Nabokova w Petersburgu
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Źródła Vladimir Nabokov w Wikiźródłach
Wikicytaty Vladimir Nabokov w Wikicytatach

Vladimir Nabokov[1] (właś. Władimir Władimirowicz Nabokow (ros. Владимир Владимирович Набоков); ur. 10 kwietnia?/22 kwietnia 1899 w Petersburgu, Imperium Rosyjskie - zm. 2 lipca 1977 w Montreux, Szwajcaria) - pisarz rosyjski i amerykański, tworzący do mniej więcej 1938 roku głównie w języku ojczystym, potem głównie w języku angielskim, autor kilku tekstów w języku francuskim. Z wykształcenia filolog (romanista i rusycysta), krótko studiował zoologię, przez całe życie zajmował się lepidopterologią (liczne artykuły w czasopismach specjalistycznych, praca w harwardzkim muzeum), hobbystycznie układał zadania szachowe, w latach 1941-1959 był wykładowcą literatury na uczelniach amerykańskich.

Szeroką sławę przyniosła mu powieść "Lolita" (opublikowana w Paryżu, 1955).

Dom, w którym Nabokov urodził się i spędził dzieciństwo

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 10 kwietnia 1899 według stosowanego wówczas w Rosji kalendarza juliańskiego. Odpowiednikiem tego dnia w kalendarzu gregoriańskim jest 22 kwietnia, co można obliczyć dodając 12 dni do daty według kalendarza juliańskiego. Niektóre źródła podają błędnie wyliczoną datę 23 kwietnia uzyskaną poprzez nieprawidłowe zastosowanie 13-dniowej różnicy między dwoma kalendarzami, która jednak mogła być używana tylko po 28 lutego 1900. We wspomnieniowej książce Speak, Memory Nabokov wyjaśnił powód pomyłki i potwierdził, że właściwą datą jest 22 kwietnia.

Życie Vladimira Nabokova można podzielić na cztery etapy:

Nabokov pochodził z szlacheckiej rodziny rosyjskiej. Po utracie majątku w wyniku rewolucji październikowej w Rosji jego rodzina wyjechała do zachodniej Europy. Na początku lat dwudziestych Nabokov studiował romanistykę i slawistykę w Cambridge, po ukończeniu studiów w 1923 zamieszkał w Berlinie (Niemcy oraz środowisko emigrantów rosyjskich w Niemczech nierzadko występują w utworach Nabokova z tamtego okresu).

Vladimir Nabokov, pomnik w Montreux

15 kwietnia 1925 Nabokov ożenił się z Verą Slonim, 10 maja 1936 urodził im się syn Dimitri. W 1937 przenieśli się do Paryża, a w 1940 popłynęli transatlantykiem do USA, gdzie Nabokov między innymi pracował w muzeum oraz jako profesor literatury na uczelni. Po sukcesie finansowym "Lolity", w 1961 Nabokov z rodziną przeprowadził się do Montreux w Szwajcarii. Od 1964 aż do śmierci mieszkał w hotelu Montreux-Palace w Montreux.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Utwory Vladimira Nabokova.

Twórczość Nabokova należy do najwybitniejszych osiągnięć w zakresie obu literatur, do których należy, zarówno rosyjskiej, jak i angielskiej.

Powieści Nabokova eksplorują w artystycznej formie tematykę filozoficzną (tematy takie jak estetyka, życie po śmierci, rozważania nad charakterem rzeczywistości i świadomości). Przez niektórych uznawany również czasem za kpiarza literatury, Nabokov uważany jest słusznie za pisarza, który potrafi daleko bardziej niż inni twórcy połączyć żar artysty z dyscypliną i chłodem naukowca.

Poza powieściami, trzy wersje autobiografii ("Tamte brzegi", "Conclusive evidence", oraz "Pamięci, mów!"), kilka zbiorów opowiadań (m.in. "Feralna trzynastka", "Szczegółowy opis zachodu słońca i inne opowiadania"), dramaty, nieliczne poezje, trzy tomy wykładów o literaturze europejskiej i rosyjskiej, tłumaczenia z angielskiego na rosyjski (m.in. tłumaczenie "Alicji w krainie czarów" Lewisa Carrolla) i z rosyjskiego na angielski (m.in. erudycyjny przekład "Eugeniusza Oniegina" Aleksandra Puszkina), zadania szachowe i profesjonalne prace z zakresu microlepidoptera.

Jedne z najważniejszych powieści Nabokova to:

Dar[edytuj | edytuj kod]

Powieść odzwierciedlająca pewien okres życia młodego i genialnego pisarza rosyjskiego, mieszkającego w Berlinie na początku lat dwudziestych ubiegłego wieku – Fiodora Godunowa Czerdyncewa. Opis jego życia przesycony jest żywymi i barwnymi wspomnieniami z Rosji oraz spojrzeniem młodego geniusza na własną pracę twórczą.

Zaproszenie na egzekucję[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Zaproszenie na egzekucję.

Artystyczna opowieść dziejąca się w nieokreślonej przyszłości, w świecie noszącym subtelne piętno sztuczności, zamieszkanym przez sztuczne postaci, pośród których żywy, prawdziwy i czujący istnienie jakiegoś innego lepszego świata, bohater, Cyncynat C., zostaje skazany na śmierć przez ścięcie (jego winą jest bycie nieprzezroczystym w świecie przezroczystych ludzi). Powieść opisuje dni oczekiwania Cyncynata na egzekucję.

Blady ogień[edytuj | edytuj kod]

Napisany tuż po Lolicie tekst, którego natura i przesłanie są wysoce kontrowersyjne. Jest prawdopodobnie zakamuflowanym traktatem filozoficznym, grą literacka i szaradą eksplorująca tematykę życia po śmierci.

Książka składa się z 999-wersowego poematu „Blady ogień”, napisanego przez amerykańskiego poetę Johna Shade'a oraz z serii przypisów do poematu (wyraźnie odbiegających od tematu i kilkakrotnie przekraczających objętościowo długość samego poematu) napisanych przez sąsiada i przyjaciela Shade'a – Charlesa Kinbote'a, który utrzymuje, że jest zdetronizowanym królem fikcyjnego państwa – Zembli.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia rosyjskojęzyczna[edytuj | edytuj kod]

powieści:

opowieści:

utwory dramatyczne:

Bibliografia anglojęzyczna[edytuj | edytuj kod]

powieści:

zbiory opowiadań:

  • Feralna trzynastka (1958, zbiór zawiera opowiadania powstałe na przestrzeni wielu lat, w tym opowiadania napisane w języku rosyjskim).

Ekranizacje[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów Vladimira Nabokova.

Przypisy

  1. We wszystkich polskich wydaniach twórczości Nabokova (zob. katalog Nukat) konsekwentnie stosowano pisownię angielską imienia i nazwiska. Leszek Engelking wyjaśnia tę kwestię następująco: "W niniejszej książce konsekwentnie stosowana będzie pisownia "Vladimir Nabokov", a nie "Władimir Nabokow". Decyzję taką uzasadnia fakt, że Nabokov lepiej jest znany, także u nas, jako twórca amerykański niż rosyjski. Poza tym przyjęcie pisowni angielskiej zgodne jest z wolą wdowy po pisarzu, wyrażoną w liście do autora tych słów." (cyt. za: L. Engelking, Vladimir Nabokov. Warszawa 1989, s. 101). Encyklopedia PWN [http://encyklopedia.pwn.pl/haslo.php?id=3945050 rejestruje pisarza pod spolszczonym imieniem i nazwiskiem Władimir Nabokow.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Vladimira Nabokova
Wikimedia Commons