Vlkolínec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Vlkolínec[a]
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Ilustracja
Wieś Vlkolínec z widokiem na górę Sidorovo
Państwo  Słowacja
Typ kulturowy
Spełniane kryterium IV, V
Numer ref. 622
Region[b] Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1993
na 17. sesji
Położenie na mapie kraju żylińskiego
Mapa lokalizacyjna kraju żylińskiego
Vlkolínec
Vlkolínec
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Vlkolínec
Vlkolínec
Ziemia49°02′20,0″N 19°16′42,0″E/49,038889 19,278333

Vlkolínec – wieś położona na słowackim Liptowie, administracyjnie wchodzi w skład miasta Rużomberk, w kraju żylińskim. Znajduje się w Trlenskiej dolinie (Trlenská dolina) w Wielkiej Fatrze. Zabudowania wsi ciągną się na dnie głównego ciągu tej doliny oraz w jej bocznych odgałęzieniach, wzdłuż Trlenskiego potoku i dwóch jego dopływów[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W źródłach historycznych z 1376 roku miejscowość jest wymieniona jako jedna z ulic Rużomberku, i jest to najstarsza znana wzmianka. W 1625 było 9 domów, w 1828 – 51. Podczas II wojny światowej w odwecie za działalność partyzancką Niemcy spalili część miejscowości. Spalona przez Niemców część wsi nie została odtworzona[2].

We wsi zachowało się typowe dla górskich obszarów Słowacji budownictwo wiejskie tworzące odizolowaną osadę w lewym odgałęzieniu doliny, na południowych stokach szczytu Sidorovo. W 1993 osada ta została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO[2]. W prawym odgałęzieniu doliny wybudowano nową drewnianą kaplicę (prowadzi do niej odgałęzienie ścieżki edukacyjnej)[1].

Osada Vlkolínec[edytuj | edytuj kod]

Jest to położona na południowych zboczach Sidorova grupa wyjątkowo dobrze zachowanych domów, typowych dla słowackiej architektury ludowej. Tworzą one żywy, częściowo zamieszkały skansen. Są to oryginalne, pochodzące przeważnie z XIX wieku domy chłopskie z kamiennymi fundamentami, o ścianach pomazanych gliną. Usytuowane na wąskich działkach domy zbudowane są z bali. Oprócz domów mieszkalnych są stajnie, stodoły i inne budynki gospodarcze. Łącznie są 43 zabudowania mieszkalne i gospodarcze, ponadto kościół pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny, drewniana dzwonnica i szkoła. Przez środek wioski przepływa mający postać kanału strumyk. Dachy kryte były słomianą strzechą, później gontami. Jest to oryginalna zabudowa o niezmienionym układzie architektonicznym. Pola otaczające wioskę tworzą strefę buforową i widokową[2].

W niektórych domach znajdują się udostępnione do zwiedzania ekspozycje. W domu o nazwie Rolnický dom jest ekspozycja obejmująca wyposażenie domu i sprzęty gospodarcze. W drugim domu (Dom UNESCO) jest ekspozycja obrazująca historię wsi. Jest też galeria obrazów[2].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Przez osadę prowadzi szlak pieszy, ścieżka dydaktyczna i szlak rowerowy. Można do skansenu dojechać samochodem. Przy skansenie znajdują się dwa płatne parkingi; jeden przy osadzie, drugi niżej, na rozgałęzieniu doliny[3]. Wstęp do skansenu jest płatny.

Szlak żółty Biely Potok (Rużomberk) – Vlkolínec. Odległość 1,8 km, suma podejść 250 m, suma zejść 45 m, czas przejścia 50 min (z powrotem 40 min)[3]
Szlak żółty Vlkolínec – Pod SidorovomVlkolínské ľuky. Odległość 1,5 km, suma podejść 140 m, suma zejść 45 m, czas przejścia 35 min (z powrotem 30 min)[3]
Ścieżka edukacyjna zielona.svg Trlenská dolina – dolny parking – osada Vlkolínec – Borovník – dolny parking[1]
szlak rowerowy czerwony odcinek: RużomberkKrkavá skala – Vlkolínec – Trlenská dolina – GrúňPulčíkovoJazierskie travertínyJazierský vodopád – Trlenská dolina[1] (przez osadę Vlkolínec rowery należy przeprowadzić)[4]
Panorama widokowa z parkingu pod osadą Vlkolínec
Panorama widokowa z parkingu pod osadą Vlkolínec

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Veľká Fatra. Turistická mapa 1:50 000, Banská Bystrica: Tatraplan, 2017, ​ISBN 978-80-89134-33-5
  2. a b c d UNESCO. Vlkolínec [dostęp 2019-08-28].
  3. a b c Turystyczna mapa Słowacji. [dostęp 2019-06-16].
  4. Na podstawie tabliczek informacyjnych zamontowanych w osadzie

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]