Volkskammer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy parlamentu Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Zobacz też: Izba Ludowa.
Izba Ludowa Niemieckiej Republiki Demokratycznej
Volkskammer der DDR
Ilustracja
Budynek Izby Ludowej
Państwo  NRD
Data utworzenia 1949
Data likwidacji 1990
Siedziba Berlin
Prezydent Sabine Bergmann-Pohl
Adres
Volkskammer der DDR

Marx-Engels-Platz
Berlin, Niemcy
brak współrzędnych
B. siedziba Izby przy Luisenstraße 58/59 (1950-1976)

(Die) Volkskammer (Izba Ludowa) – izba niższa (1949–1958), a następnie jednoizbowy parlament Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD) (1958–1990). Do pierwszych wolnych wyborów parlamentarnych 18 marca 1990 nie posiadał demokratycznej legitymacji i pełnił fasadową rolę wobec rządzącej Socjalistycznej Partii Jedności Niemiec.

Historia i kompetencje[edytuj]

Tymczasowa Izba Ludowa (Provisorische Volkskammer) została utworzona 7 października 1949 w Berlinie Wschodnim z przekształcenia II Niemieckiej Rady Ludowej (2. Deutsche Volksrat). Ukonstytuowanie się Prowizorycznej Izby Ludowej oraz powierzenie przez nią Ottonowi Grotewohlowi misji utworzenia rządu zakończyło proces powstania NRD.

Pierwsze wybory do Izby Ludowej odbyły się 15 października 1950 i podobnie jak wszystkie późniejsze wybory parlamentarne w NRD zostały zdominowane przez listę Frontu Narodowego (Nationalen Front). Kształt uchwał i przebieg głosowań zależały od politycznej woli Socjalistycznej Partii Jedności Niemiec (SED). Do 1958 obok Izby Ludowej (Volkskammer) istniała Izba Krajów Związkowych (Länderkammer der DDR) przygotowująca projekty ustaw i posiadająca prawo weta wobec uchwał Izby Ludowej.

Volkskammer wybrała w 1949 Wilhelma Piecka na prezydenta NRD (ponowny wybór w 1953, a w 1957 przedłużenie kadencji). Po jego śmierci w 1960 funkcję głowy państwa pełniła Rada Państwa, której członkowie również byli wybierani przez Izbę Ludową. Ponadto Izba Ludowa powoływała Radę Ministrów oraz szefa Rady Obrony Narodowej.

W 1976 Volkskammer została przeniesiona do specjalnie w tym celu wybudowanego Pałacu Republiki przy Marx-Engels-Platz (obecnie ponownie Schlossplatz, pl. Zamkowy).

Szerokim formalnie uprawnieniom Izby Ludowej odpowiadała w rzeczywistości funkcja „maszynki do głosowania” (Ja-Sage-Maschine). Volkskammer była fasadowym elementem demokracji ludowej maskującym dyktatorskie rządy partii komunistycznej (SED).

Skład[edytuj]

Typowy podział mandatów w latach 1981–1986[1].
Partia / Ugrupowanie
Skrót nazwy
oryginalnej
Mandaty
Zobrazowanie graficzne
ilości mandatów
Socjalistyczna Partia Jedności Niemiec SED 127 ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••
Wolne Niemieckie Związki Zawodowe FDGB 68 ••••••••••••••••••••••••••••••••••
Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna CDU 52 ••••••••••••••••••••••••••
Liberalno-Demokratyczna Partia Niemiec LDPD 52 ••••••••••••••••••••••••••
Niemiecka Demokratyczna Partia Chłopska DBD 52 ••••••••••••••••••••••••••
Narodowodemokratyczna Partia Niemiec NDPD 52 ••••••••••••••••••••••••••
Wolna Młodzież Niemiecka FDJ 40 ••••••••••••••••••••
Demokratyczna Liga Kobiet DFD 35 ••••••••••••••••••
Niemiecki Związek Kulturalny KB 22 •••••••••••

Przewodniczący[edytuj]

Przewodniczący Izby Ludowej (Präsidenten der Volkskammer):

Zakończenie działalności[edytuj]

W wolnych wyborach 18 marca 1990 zwyciężyła chadecka koalicja Sojusz dla Niemiec (Allianz für Deutschland, AD), uzyskując 192 mandaty. 88 mandatów zdobyła SPD, a postkomunistyczna Partia Demokratycznego Socjalizmu (PDS) 66.

Na pierwszym posiedzeniu 5 kwietnia podjęto uchwałę o wyborze prezydenta Izby Ludowej. Tegoż dnia wybrano Sabine Bergmann-Pohl (CDU) na przewodniczącą Rady Państwa (Staatsrat der DDR). Tym samym przeszła ona do historii jako ostatnia osoba, która pełniła formalnie funkcję głowy państwa NRD.

12 kwietnia 1990 parlament powierzył Lotharowi de Maizière (CDU) funkcję premiera pierwszego i zarazem ostatniego demokratycznie wyłonionego rządu NRD.

23 sierpnia 1990 Volkskammer podjęła uchwałę o zjednoczeniu z RFN i wraz z wejściem w życie jego postanowień przestała funkcjonować 3 października 1990.

2 grudnia 1990 odbyły się pierwsze ogólnoniemieckie wybory do Bundestagu.

Siedziba[edytuj]

Przez szereg lat Izba mieściła się w Langenbeck-Virchow-Haus z 1915 (proj. Hermann Dernburg) przy Luisenstraße 58/59 (1950-1976). W 1976 na jej potrzeby oddano wybudowany na miejscu zburzonego w 1950 zamku berlińskiego Pałac Republiki. Pełnił swoje funkcje do 1990, zaś w latach 2006-2008 został rozebrany. Obecnie, od 2013 w tym miejscu trwa rekonstrukcja zamku.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Warto jednak zwrócić uwagę, że w rzeczywistości SED dysponowała 55% mandatów – podobnie jak PZPR w Sejmie PRL, a sojusznicze partie od 10,4% do 10,8%. Na bezpartyjnych przypadało 3%. Zob. Lech Janicki, Przemiany ustrojowe, w: Niemiecka Republika Demokratyczna..., s. 108.

Bibliografia[edytuj]

  • Lech Janicki: Przemiany ustrojowe, [w:] Niemiecka Republika Demokratyczna. Rozwój społeczny i gospodarczy 1949-1969, Wydawnictwo Poznańskie Poznań 1971, s. 100-115