Volkssturm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Volkssturm
Ilustracja
Opaska Volkssturmu
Państwo  III Rzesza
Historia
Sformowanie 25 września 1944
Rozformowanie maj 1945
Pierwszy dowódca Joseph Goebbels
Dane podstawowe
Wiek poboru 16 lat
Budżet wojskowy
Heinrich Himmler uroczyście ogłasza powołanie do życia Volkssturmu (Prusy Wschodnie, 1944)
Oddział Volkssturmu w ubraniach cywilnych, uzbrojony między innymi w Panzerfausty i MG 34, defilujący przed Goebbelsem w Berlinie, 1944
Żołnierze Volkssturmu ćwiczący strzelanie z Panzerfaustów
Żołnierz Volkssturmu uzbrojony w Panzerschreka, 1945
Młody członek Volkssturmu odznaczony Krzyżem Żelaznym

Volkssturm (pol. Szturm ludowy) – formacja o charakterze pospolitego ruszenia, użyta przez Niemców w ostatniej fazie II wojny światowej. Została powołana do życia dekretem podpisanym przez Adolfa Hitlera 25 września 1944 zaczynającym się od apelu[1]:

Ponieważ zawiedli nas wszyscy nasi europejscy sojusznicy, po pięciu latach najcięższej walki wróg na niektórych frontach stoi w pobliżu granic Niemiec. Wytęża swoje siły, aby pobić naszą Rzeszę, zniszczyć naród niemiecki i jego ustrój społeczny, a jego ostatecznym celem jest wytępienie niemieckiego człowieka... Znanej nam totalnej woli naszych żydowskich międzynarodowych wrogów przeciwstawimy totalną walkę wszystkich ludzi niemieckich... Dla wzmocnienia aktywnych sił naszego Wehrmachtu, a w szczególności dla prowadzenia nieubłaganej walki wszędzie tam, gdzie wróg zechce stanąć na niemieckiej ziemi, wzywam wszystkich zdolnych do noszenia broni niemieckich mężczyzn, aby stanęli do walki.

Utworzenie[edytuj | edytuj kod]

Koncepcja powołania Volkssturmu wynikała z coraz bardziej dotkliwych strat ponoszonych przez Wehrmacht, zwłaszcza na froncie wschodnim. Aby je zrównoważyć, jesienią 1944 powoływano pod broń mężczyzn w wieku od 16 do 60 lat. Potrzeby frontu były jednak znacznie większe. Znaleźli się w tej grupie wszyscy objęci obowiązkiem pracy, którzy ze względu na zatrudnienie w gospodarce pozostawali dotychczas poza wojskiem. Do jednostek trafili między innymi urzędnicy, sklepikarze, robotnicy i młodzi chłopcy z Hitlerjugend (HJ). Kadrę zamierzano uzyskać spośród dowódców różnych organizacji partyjnych: SA, SS, NSKK i HJ.

Organizację nad tworzonymi oddziałami powierzono NSDAP. Do gauleiterów okręgów partii wysłano tajną informację o podpisaniu dekretu przez Hitlera. 20 października 1944 Reichsführer-SS Heinrich Himmler uroczyście ogłosił powołanie do życia Volkssturmu.

Umundurowanie i uzbrojenie[edytuj | edytuj kod]

Członkowie Volkssturmu często nie otrzymywali umundurowania, nosili jedynie opaski z napisem „Deutsche Wehrmacht” lub „Deutscher Volkssturm – Wehrmacht”. Zostali uzbrojeni głównie w starą broń, często pamiętającą jeszcze czasy I wojny światowej lub końcówkę XIX wieku, albo broń zdobyczną, a nawet myśliwską. Do użycia przeznaczono też między innymi stare karabiny maszynowe, które wyszły z użycia w Luftwaffe, na przykład MG 15, MG 17 i MG 81.

Najnowocześniejszym rodzajem uzbrojenia oddanym masowo w ręce volkssturmistów i często bardzo groźnym, zwłaszcza w walkach miejskich, były ręczne granatniki przeciwpancerne Panzerfaust i Raketenpanzerbüchse Panzerschreck oraz miotacz ognia Einstossflammenwerfer 46. Podjęto także próby produkcji broni specjalnie dla tej formacji, między innymi pistolet maszynowy MP 3008 i karabin samopowtarzalny VG 1-5.

Koncepcje użycia[edytuj | edytuj kod]

Do Volkssturmu zamierzano powołać łącznie około sześć milionów ludzi, to jest prawie wszystkich mężczyzn z roczników 1894–1928. Przewidywano użycie Volkssturmu między innymi do: ochrony granic lub innych tyłowych pozycji, obsadzenia części umocnień, w tym twierdz i rejonów fortecznych, do lokalnej obrony terenu i zapór przeciwpancernych, zanim nadciągną jednostki Wehrmachtu.

Początkowo, czyli w roku 1944, Volkssturm był wykorzystywany jako formacja obrony terytorialnej do ochrony dróg i linii kolejowych oraz umocnień. Od stycznia 1945 bataliony Volkssturmu były wysyłane na pierwszą linię frontu.

Stopnie Volkssturmu[edytuj | edytuj kod]

Stopnie Volkssturmu
  • Volkssturmmann – szeregowy (brak oznaczeń na patkach mundurowych)
  • Gruppenführer (1) – dowódca drużyny
  • Zugführer (2) – dowódca plutonu
  • Kompanieführer (3) – dowódca kompanii
  • Bataillonsführer (4) – dowódca batalionu.

Walki[edytuj | edytuj kod]

Na froncie zachodnim volkssturmiści poddawali się często bez próby podjęcia walki. Odmienna sytuacja występowała na froncie wschodnim. Przeświadczenie, że Armia Czerwona dąży do zniszczenia narodu niemieckiego, powodowało, że Volkssturm walczył zaciekle. W dniu 20 kwietnia 1945 Hitler odznaczył młodych volkssturmistów z Hitlerjugend za zniszczenie radzieckich czołgów przy pomocy Panzerfaustów.

Żołnierze Volkssturmu wzięli udział w obronie Kostrzyna, Kołobrzegu, Wrocławia (około 15 000 osób – jedna trzecia załogi), Berlina (ponad 40 000 żołnierzy, w większości nieuzbrojonych), w walkach na zachodzie (głównie 19 Armia), między innymi w Schwarzwaldzie. Oddziały Volkssturmu nie utworzyły samodzielnych jednostek większych od batalionu, weszły jednak w skład Grup Dywizyjnych Breisach i von Witzleben oraz 1005 Brygady. Dywizje grenadierów ludowych (Volks-Grenadier-Divisionen), mimo swej nazwy, nie miały podporządkowanych zbyt wielu jednostek Volkssturmu.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kronika II wojny światowej, 1999, str. 373.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]