Vozka (Wysoki Jesionik)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Vozka)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Vozka
Ilustracja
Szczyt góry Vozka widoczny z góry Červená hora (Vřesová studánka)
Państwo  Czechy
Położenie Loučná nad Desnou
Pasmo Wysoki Jesionik
(czes. Hrubý Jeseník)
(Sudety)
Wysokość 1377 m n.p.m.
Położenie na mapie Sudetów
Mapa lokalizacyjna Sudetów
Vozka
Vozka
Ziemia50°09′11,0″N 17°06′30,8″E/50,153056 17,108556

Vozka (niem. Fuhrmannstein[1]) – szczyt (góra) o wysokości 1377 m n.p.m. w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (czes. Hrubý Jeseník), w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, na Morawach, w obrębie gminy Loučná nad Desnou, oddalony o około 2 km na południowy zachód od szczytu góry Keprník[2][3].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Jest ósmym co do wysokości (po szczytach: Pradziad (czes. Praděd), Vysoká hole, Petrovy kameny, Keprník, Kamzičník, Velký Děd i Velký Máj) szczytem Wysokiego Jesionika i drugim w Masywie Keprníka (czes. Keprnická hornatina), leżącym na jego bocznym odgałęzieniu (grzbiecie). To góra z charakterystycznym mierzącym około 7 m wysokości skaliskiem na szczycie, z tego względu jest dobrze rozpoznawalna w tej części Wysokiego Jesionika[4].

Vozka jest górą bardzo rozległą. Z północy ograniczona dolinami potoków Jeleniego i Klepáčskiego oraz przełęczą w kierunku góry Keprník położoną na wysokości 1301 m n.p.m., od wschodu doliną potoku Hučivá Desná o nazwie Japonská zahrada[5] i od południa trzema przełęczami: w kierunku góry Spálený vrch-SV, Sedlem pod Polomem i Volską louką[6] oraz północną częścią potoku Poniklý p[2].

Około 2 km na północny zachód od szczytu, przy ścieżce, znajduje się niewielki kamienny pomnik upamiętniający pobyt w tym rejonie cesarzowej Austrii Elżbiety Bawarskiej (Sisi), która przebywała i nocowała w pobliskiej chacie Jelení bouda[7], leżącej na stoku góry Keprník[8].

Szczyt[edytuj | edytuj kod]

Legendarne skalisko na szczycie góry Vozka

Ze skaliskiem szczytowym związana jest legenda nawiązująca do nazwy góry Vozka, czyli w polskim tłumaczeniu: Woźnica. Według tej legendy skalisko to przypomina kształtem powóz z zaprzęgiem i woźnicą. Otóż w czasach głodu woźnica ten wiózł bochenki chleba. Kiedy rozpętała się burza, a powóz ugrzązł w błocie, zły duch podpowiedział mu, aby rzucał on bochenki pod koła, aby powóz mógł po nich jechać. Tak też zrobił, a karą za ten czyn było to, że skamieniał wraz z powozem[8]. Poza tym legendarnym, szczytowym skaliskiem, w odległości około 250 m na zachód od szczytu występują jeszcze dwa inne odosobnione skaliska[2].

Na szczycie góry znajduje się punkt geodezyjny o wysokości 1377,1 m n.p.m. Szczególny punkt widokowy na otaczające szczyty gór i pasma górskie. Przy korzystnych warunkach pogodowych rozciągają się dalekie perspektywy m.in. w kierunku gór: Śnieżka (czes. Sněžka)[9], Śnieżnik (czes. Králický Sněžník)[10] czy Ślęża.

Geologia[edytuj | edytuj kod]

Góra podobnie jak cały Masyw Keprníka zbudowana jest ze skał metamorficznych: ciemnych gnejsów i łupków łyszczykowych o niejednolitej strukturze, czasami zawierających brązowe fenokryształy staurolitu, sterczące z nadwietrzałej powierzchni skał. W niektórych miejscach pojawiają się żyły i soczewki wypełnione białym kwarcem i różowym andaluzytem.

Występują tu terasy krioplanacyjne oraz progi skalne: klify mrozowe, powstałe w plejstocenie, w mroźnym klimacie peryglacjalnym[11].

W partiach szczytowych wierzchnia warstwa skał jest dość rozluźniona, aby u podnóża przekształcić się w skalne rumowisko.

Wody[edytuj | edytuj kod]

Na stoku zachodnim góry mają swoje źródła potoki: Hučava[12] i Jelení p. oraz Hučivá Desná na stoku wschodnim. Ponadto w odległości około 1,1 km na zachód od szczytu na wysokości około 1175 m n.p.m. występuje źródło o nazwie Studánka U Hášovy chaty[13].

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Część zachodnia i północna góry znajduje się w obrębie Narodowego rezerwatu przyrody Šerák-Keprník (czes. Národní přírodní rezervace Šerák-Keprník), będącego częścią wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (czes. Chráněná krajinná oblast (CHKO) Jeseníky), w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt[14][15][16].

Narodowy rezerwat przyrody Šerák-Keprník[edytuj | edytuj kod]

Narodowy rezerwat przyrody Šerák-Keprník położony jest na wysokościach (950–1423) m n.p.m.[17], ma powierzchnię 794,19 ha[18] (z ochronną strefą buforową nawet 1169,83 ha) oraz został utworzony 31 grudnia 1933 roku[18] w celu ochrony szeregu zachowanych formacji skalnych i glebowych, powstałych w wyniku surowego klimatu epoki lodowcowej, jakimi są: terasy krioplanacyjne, zręby mrozowe i tzw. tufury[19] oraz znajdującej się na ich obszarze flory i fauny[18][20]. Rezerwat jest udostępniony dla turystów[2]. Biegną w jego obrębie szlaki zarówno turystyczne jak i szlak rowerowy oraz ścieżka dydaktyczna[2]. Z uwagi jednak na ochronę cennego ekosystemu głębsze penetrowanie rezerwatu nie jest zalecane.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

W obrębie góry nie ma żadnego schroniska lub hotelu górskiego, ze szczytu do miejscowości Branná jest około 6,5 km, do schroniska Chata Jiřího na stoku góry Šerák około 4 km a do bazy turystycznej na przełęczy Červenohorské sedlo około 4,5 km[2].

Chaty łowieckie[edytuj | edytuj kod]

Chata Furmanka na stoku góry Vozka

Wokół góry na stokach przy ścieżkach, rozsiane są trzy chaty, ale nie mają one charakteru typowych schronisk turystycznych. Dojście do nich jest trudne, wymaga posłużenia się szczegółowymi mapami[2].

Home font awesome.svg Chaty na stokach góry Vozka
L.p. Chata Odległość od szczytu
m
Lokalizacja Współrzędne geograficzne
1 Furmanka[21] 550 na południowy wschód stok południowy Pod Vozkou 50°08′53,5″N 17°06′38,2″E/50,148194 17,110611
2 Hašova chata[22][23] 1100 na zachód stok zachodni, blisko zielonego szlaku turystycznego Szlak zielony 50°09′11,1″N 17°05′34,4″E/50,153083 17,092889
3 Knížecí chata[24] 950 na północny zachód stok północno-zachodni 50°09′38,4″N 17°06′06,8″E/50,160667 17,101889

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Bezpośrednio na sam szczyt prowadzi jeden szlak turystyczny na trasie[25]:

Szlak zielony Branná – Zadní Alojzov – góra Troják-JZ – dolina potoku Hučava – góra Troják – szczyt Vozka – przełęcz Sedlo pod Vřesovkou,

oraz przez górę przechodzi szlak na trasie[2]:

Szlak żółty Branná – góra Troják-Z – góra Troják – przełęcz Volská louka – góra Vozka – Trojmezí.

Szlaki rowerowe i trasy narciarskie[edytuj | edytuj kod]

Przez górę nie przechodzi żaden szlak rowerowy. W obrębie góry nie poprowadzono również żadnej trasy narciarskiej.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Vozka (1377 m) (Fuhrmans Stein) (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2016-12-23].
  2. a b c d e f g h Vozka (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). Mapy.cz. [dostęp 2015-08-11].
  3. Vozka (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-08-11].
  4. Vozka (pol.). Sudeckiedrogi.wordpress.com. [dostęp 2015-08-11].
  5. Japonská zahrada (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-08-11].
  6. Volská louka (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-08-11].
  7. Zdeňka Jordanová: Lovecké chaty v Jeseníkách. Jeleni bouda (cz.). Lovecke-chaty-v-jesenikach.webnode.cz. [dostęp 2015-08-11].
  8. a b Martin Janoška: Vozka: pověstmi opředená hora v Jeseníkách (cz.). Cestovani.idnes.cz. [dostęp 2015-08-11].
  9. Vozka. Miraż Karkonoszy widziany z Vozki (cz.). W: Dalekie Obserwacje [on-line]. dalekieobserwacje.eu. [dostęp 2017-06-04].
  10. Otakar Brandos: Vozka (cz.). treking.cz, 2015-01-17. [dostęp 2017-06-04].
  11. Vozka (pol.). Taggmanager.cz. [dostęp 2015-08-11].
  12. Potok Hučava (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-08-11].
  13. Petr Vomáčka: Studánka U Hášovy chaty (6077) (cz.). Estudanky.eu, 2012-10-07. [dostęp 2015-08-11].
  14. Národní přírodní rezervace Šerák-Keprník (cz.). turistika.cz. [dostęp 2018-05-17].
  15. Národní přírodní rezervace Šerák - Keprník (cz.). Rymarovsko.cz. [dostęp 2016-01-26].
  16. Vozka (cz.). Jeseniky.net. [dostęp 2015-08-11].
  17. Przegląd Rezerwatów przyrody. (PDF). powiat.nysa.pl ↓, s. 114.
  18. a b c Národní přírodní rezervace Šerák-Keprník (cz.). W: Agentura Ochrany Přírody a Krajiny České Republiky [on-line]. ochranaprirody.cz. [dostęp 2018-05-17].
  19. Rezerwaty przyrody. (NPR Šerák - Keprník) (pol.). W: Agentura ochrany přírody a krajiny České Republiki [on-line]. Jeseniky.ochranaprirody.cz. [dostęp 2018-05-17].
  20. Tomáš Urfus: Botanické poklady Hrubeho Jeseníku (cz.). Prirodovedci.cz, 2015-06-09. [dostęp 2018-05-17].
  21. Zdeňka Jordanová: Lovecké chaty v Jeseníkách. Furmanka (cz.). Lovecke-chaty-v-jesenikach.webnode.cz. [dostęp 2015-08-11].
  22. Hášova lovecká chata (cz.). Turistika.cz. [dostęp 2015-08-11].
  23. Zdeňka Jordanová: Lovecké chaty v Jeseníkách. Hašova chata (cz.). Lovecke-chaty-v-jesenikach.webnode.cz. [dostęp 2015-08-11].
  24. Zdeňka Jordanová: Lovecké chaty v Jeseníkách. Knížecí chata (cz.). Lovecke-chaty-v-jesenikach.webnode.cz. [dostęp 2015-08-11].
  25. Góry bliskie sercu. Do tajemniczych skał Pasaku (pol.). Sudeckiedrogi.wordpress.com, 2013-07-21. [dostęp 2015-01-10].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]