Wójtostwo (Sanok)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wójtostwo
Dzielnica Sanoka
Ilustracja
Widok na dzielnicę ze wzgórza w Trepczy. Na drugim planie Śródmieście (2010)
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat sanocki
Miasto Sanok
Data założenia XIX wiek
W granicach Sanoka XIX wiek
Położenie na mapie Sanoka
Mapa konturowa Sanoka, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Wójtostwo”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Wójtostwo”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Wójtostwo”
Położenie na mapie powiatu sanockiego
Mapa konturowa powiatu sanockiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Wójtostwo”
Ziemia49°34′15″N 22°11′49″E/49,570833 22,196944
Portal Polska

Wójtostwodzielnica miasta Sanoka.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Widok na Wójtostwo z Góry Parkowej. Z lewej główna arteria dzielnicy - ulicę Jana Pawła II. W tle rzeka San i Góry Słonne (2010)
Północna część Wójtostwa. W tle obecny most na Sanie łączący z Białą Górą (2010)

W przeszłości w myśl przywileju lokacyjnego z XIV wieku władzę w mieście pełnił wójt dziedziczny. Na początku XVI wieku uposażenie wójtostwa przeniesiono w skład starostwa sanockiego. Nazwa dzielnicy pochodzi od obszaru, na którym znajdował się folwark wójtowski[1].

W XIX wieku równinna powierzchnia Wójtostwa nie nadawała się do zabudowy ze względu na zagrożenie powodziowe związane z wylewami nieopodal przepływającej rzeki San. W 1879 na Wójtostwie zamieszkiwała Kornelia Tchórznicka[2]. Pod koniec XIX wieku właścicielką tabularną dóbr Wójtostwa była Józefa Rylska[3]. W 1897 na terenie Wójtostwa miasto utworzyło nową targowicę, rzeźnię i place dla wojska[4]. Możliwość budownictwa komunalnego i mieszkaniowego pojawiła się po uregulowaniu rzeki i wykonaniu robót zabezpieczających[5]. Na przełomie XIX i XX wieku właścicielem terenów wójtostwa sanockiego był Aleksander Mniszek-Tchorznicki (posiadał tam m.in. browar i spichlerz)[6][7].

Przed 1939 przy ulicy Kiczury działała cegielnia parowa Antoniego Wilka[8].

Od 1959 istniał most wiszący (kładka) na rzece San, łączący Wójtostwo (i cały Sanok) z Białą Górą na prawym brzegu rzeki[9][10]. Od 1977, a po odbudowie od 1981 istnieje obecny Most Białogórski[11][12][13][14].

Po 1960 roku dawne tereny rolne położone w granicach dzielnicy zostały zabudowane blokami mieszkalnymi przez Sanocką Spółdzielnię Mieszkaniową i Zakłady Przemysłu Gumowego "Stomil"[15]. Na obszarze dzielnicy w latach 70. trwała budowa bloków mieszkalnych na tzw. osiedlu Traugutta[16], które wykonywało Sanockie Przedsiębiorstwo Budowlane[17]. W 1989 uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w Sanoku przemianowano nazwę dzielnicy os. Traugutta na Wójtostwo, a główną arterię dzielnicy, ulicę Długą na ulicę Jana Pawła II[18][19][20].

W przeszłości w piśmiennictwie pojawiały się formy nazwy dzielnicy „Wójtostwo”[21][22] oraz „Wójtowstwo”[23]. W późniejszych latach formy „Wójtostwo” używali m.in. historyk Adam Fastnacht[24] i znawca Sanoka Stefan Stefański[25]. W wyniku błędu w uchwale rady miasta z 25 września 1991 nazwa „Wójtostwo” została zastąpiona omyłkową formę „Wójtowstwo” i taki zapis jest stosowany w oficjalnych dokumentach, a także na tabliczkach z nazwami ulic[26][27].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Położona jest w północnej części miasta przy drodze krajowej nr 28. Od strony północno-zachodniej graniczy z wsią Trepcza, od strony wschodniej dzielnicę ogranicza rzeka San. Przy głównej ulicy im. Jana Pawła II prowadzącej centralnie przez dzielnicę położony jest m.in. kościół parafialny pw. Chrystusa Króla i Miejska Komunikacja Samochodowa w Sanoku - spółka Sanockiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej (SPGK).

Osiedla[edytuj | edytuj kod]

  • Biała Góra (w tym Skansen)
  • os. Jana Pawła II
  • os. Sierakowskiego
  • os. Sadowa
  • os. Armii Krajowej
  • os. Kiczury

(Na podstawie wydawnictw Sanok. Plan Miasta, wyd. Warszawa 1991, wyd. Sanok 1996, wyd. Sanok 2007)

Szkoły[edytuj | edytuj kod]

Na obszarze dzielnicy powstały szkoły:

  • Przy ulicy Jana Pawła II 25: Szkoła Podstawowa nr 7, otwarta 1 września 1975[28]. Roboty budowlane budynku wykonało Sanockie Przedsiębiorstwo Budowlane[29][30]. Później funkcjonowało Gimnazjum nr 4 im. 6 Pomorskiej Dywizji Piechoty w Sanoku pod numerem 25, a po reformie systemu oświaty od 2017 Szkoła Podstawowa nr 9[31].
  • Przy ulicy Sadowej: Szkoła Podstawowa nr 8, oddana do użytku w 1986[32]. Roboty budowlane szpitala wykonało także Sanockie Przedsiębiorstwo Budowlane[33].

Obiekty[edytuj | edytuj kod]

Ogród jordanowski, w kształcie prostokąta, o powierzchni ok. 2 ha, którego okalają ul. Jana Pawła II (wcześniej ul. Długa), ul. Mariana Langiewicza, ul. Romualda Traugutta i ul. Wiśniowa, tworzony w latach 70.[34][35], został zagospodarowany przez Spółdzielnię Mieszkaniową „Bieszczady” w Sanoku i oddany do użytku w 1978[36] (wcześniej był to obszar należący do rodziny Franciszka Lurskiego)[37][38].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Sanok. Materiały do dziejów miasta do XVII w., Adam Fastnacht, opracowanie Feliks Kiryk, s. 28, 45
  2. Edward Zając: VI. Okres autonomii. 4. Rzemiosło i handel w powiecie sanockim. W: Życie gospodarcze ziemi sanockiej od XVI do XX wieku. Sanok: Stowarzyszenie Inicjowania Przedsiębiorczości, 2004, s. 146. ISBN 83-914224-9-6.
  3. Tadeusz Pilat: Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z Wielkiem Ks. Krakowskiem. Lwów: 1890, s. 182.
  4. Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 383
  5. Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 394-395
  6. Alojzy Zielecki, Życie gospodarcze, s. 405, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995.
  7. Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka, Sanok 1998, s. 215.
  8. Wykaz firm handlowych, przemysłowych, rzemieślniczych i wolnych zawodów miasta Sanoka, Zagórza, Rymanowa, Mrzygłoda, Bukowska 1937/8. Informator Chrześcijański. Sanok: Krakowska Kongregacja Kupiecka. Oddział Sanok, 1938, s. 18.
  9. Najdłuższy w kraju most wiszący na Sanie oddany do użytku. „Nowiny”, s. 1, Nr 89 z 13 kwietnia 1959. 
  10. Andrzej Romaniak: Sanok. Fotografie archiwalne – Tom I. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2009, s. 236, 466, 478. ISBN 978-83-60380-26-0.
  11. Sanocka panorama 1977. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 3, Nr 36 (165) z 20-31 grudnia 1979. Sanocka Fabryka Autobusów. 
  12. Będzie znowu most na Białą Górę. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 1, Nr 12 (211) z 20-30 kwietnia 1981. Sanocka Fabryka Autobusów. 
  13. Przed zimą przejedziemy San. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 1, Nr 29 (229) z 20-31 października 1981. Sanocka Fabryka Autobusów. 
  14. Nowy most na Sanie gotowy. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 1, Nr 34 (234) z 10-20 grudnia 1981. Sanocka Fabryka Autobusów. 
  15. Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 843-844
  16. Ryszard Bilski. Intruz pod żurawiem. „Nowiny”, s. 3, Nr 106 z 18 kwietnia 1972. 
  17. Sanockie Przedsiębiorstwo Budowlane. Warszawa: 1978, s. 29.
  18. Nowe nazwy sanockich ulic. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 4, Nr 13 (484) z 1–10 maja 1989. 
  19. Nowe nazwy sanockich ulic. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 1, 2, Nr 32 (503) z 20-30 listopada 1989. 
  20. Ulice zmieniają patronów. „Nowiny”, s. 5, Nr 2 z 2 stycznia 1990. 
  21. Pierwszy karawan-samochód. „Nowości Illustrowane”. Nr 15, s. 13, 13 kwietnia 1907. 
  22. Ogłoszenie. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”. Nr 9, s. 4, 3 marca 1912. 
  23. Kronika. Szanuj cudzą własność. „Ziemia Sanocka”. 26, s. 3, 7 września 1919. 
  24. Adam Fastnacht: Sanok. Dzieła wybrane. T. I: Materiały do dziejów miasta do XVII w.. Brzozów: Muzeum Regionalne PTTK w Brzozowie, 1990, s. 43.
  25. Stefan Stefański: Sanok i okolice. Warszawa: Sport i Turystyka, 1963, s. 30.
  26. Interwencja Wójtostwo: „Jak długo mamy czekać na wymianę tabliczek z nazwami ulic?” (ZDJĘCIA), „eSanok.pl” [dostęp 2017-07-13] (pol.).
  27. Jolanta Ziobro. Dwója z ortografii. „Tygodnik Sanocki”. nr 31 (1080), s. 6, 10 sierpnia 2012. [dostęp 13 lipca 2017]. 
  28. Jan Grygiel, Edward Wisz. Rok 1975. „Nowiny”, s. 3, Nr 26 z 4 lutego 1980. 
  29. Sanockie Przedsiębiorstwo Budowlane. Warszawa: 1978, s. 24.
  30. Józef Baszak: Powstanie i rozwój Sanockie Przedsiębiorstwo Budowlanego (1950-1978). W: Budownictwo. Sanockie Przedsiębiorstwo Ceramiki Budowlanej. Sanockie Przedsiębiorstwo Budowlane. Sanok: 2014, s. 108. ISBN 978-83-934513-6-4.
  31. Uchwała Nr XLVI/398/17 Rady Miasta Sanoka z dnia 19 grudnia 2017r. w sprawie nadania statutu Szkole Podstawowej Nr 9 w Sanoku. bip.um.sanok.pl, 2017-12-29. [dostęp 2018-04-09].
  32. Andrzej Radzik: Sanockie Przedsiębiorstwo Budowlane lata 1978-1993. W: Budownictwo. Sanockie Przedsiębiorstwo Ceramiki Budowlanej. Sanockie Przedsiębiorstwo Budowlane. Sanok: 2014, s. 138. ISBN 978-83-934513-6-4.
  33. Andrzej Radzik: Sanockie Przedsiębiorstwo Budowlane lata 1978-1993. W: Budownictwo. Sanockie Przedsiębiorstwo Ceramiki Budowlanej. Sanockie Przedsiębiorstwo Budowlane. Sanok: 2014, s. 139. ISBN 978-83-934513-6-4.
  34. Marian Ziobro. Sanok – czas działania. „Nowiny”, s. 4, Nr 169 z 1-3 sierpnia 1975. 
  35. Dorośli dzieciom. Na spółdzielczych osiedlach. „Nowiny”, s. 5, Nr 179 z 11-12 sierpnia 1979. 
  36. Ryszard Nocuń. Listy. Apel. „ Podkarpacie”, s. 10, Nr 13 z 26 marca 1981. 
  37. Czcigodna 2000 ↓, s. 33.
  38. Opowieść 2000 ↓, s. 57.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]