Wólka Grodziska (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wólka Grodziska
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat leżajski
Gmina Grodzisko Dolne
Liczba ludności (2011) 741[1][2]
Strefa numeracyjna 17
Kod pocztowy 37-306[3]
Tablice rejestracyjne RLE
SIMC 0650844
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Wólka Grodziska
Wólka Grodziska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wólka Grodziska
Wólka Grodziska
Ziemia50°11′26″N 22°23′39″E/50,190556 22,394167

Wólka Grodziskawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leżajskim, w gminie Grodzisko Dolne[4].

Integralne części wsi Wólka Grodziska[5][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0650850 Koło Szkoły część wsi
0650867 Na Rybakach część wsi
0650873 Zagrody przysiółek

Powstała pod koniec XVI wieku[6]. Od marca 1870 roku wieś posiadała połączenie pocztowe w ramach urzędu pocztowego w Grodzisku[7].

W okresie międzywojennym, do roku 1930 miejscowość posiadała status gminy wiejskiej[8].

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa rzeszowskiego.

Mieszkańcy wsi żywo kultywują zwyczaje wielkanocnych straży grobowych, zwanych także turkami.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o istnieniu wsi wyodrębnionej z Grodziska pojawiły się w regestrach poborowych, które zapisali poborcy podatkowi ziemi przemyskiej z 1589 roku. Wieś wraz z Grodziskiem należała do "klucza przeworskiego" i posiadała 2 łanów kmiecych, 17 ogrodników i 4 komorników biednych[a][9]. W 1621 roku wieś została nazwana Zimny Potok - Grodziska Wola seu alias Zimni Potok[10].

W 1651 i 1658 roku wieś była wzmiankowana jako Grodziska Wola i należała do "klucza przeworskiego" (własność szlachecka Jerzego Sebastiana Lubomirskiego)[b][11].

W 1674 roku wieś była wzmiankowana jako Grocziska Wola, która posiadała 39 domów[c][12].

3 maja 2001 roku na zebraniu założycielskim powstało Stowarzyszenie Rozwoju Wsi Wólka Grodziska. Powstanie stowarzyszenia było wynikiem zrywu rodziców, którzy sprzeciwili się likwidacji szkoły 6-klasowej i przekształceniu jej w szkołę 3-letnią. Rodzice mając na względzie bezpieczny rozwój swoich dzieci założyli stowarzyszenie. Początki działalności stowarzyszenia były bardzo trudne, mimo wielu problemów z uzyskaniem pozwoleń na prowadzenie szkoły, rodzice się nie poddali[13].


Kościół[edytuj | edytuj kod]

W 1893 roku w Wólce Grodziskiej zbudowano dwie murowane kapliczki, wokół których koncentrowało się miejscowe życie religijne. Wieś należała do parafii w Grodzisku Dolnym. W 1968 roku podjęto decyzję o budowie kościoła. 19 czerwca 1971 dekretem bp Ignacego Tokarczuka została erygowana parafia w Wólce Grodziskiej, a jej pierwszym proboszczem został ks.Józef Hader, który początkowo msze święte odprawiał po kapliczkach i domach prywatnych. Jesienią 1971 roku pomimo trudności ze strony władz państwowych, przystąpiono do budowy murowanego kościoła, który został poświęcony 14 listopada 1971, przez bp Tadeusza Błaszkiewicza. 14 sierpnia 2011, abp Józef Michalik dokonał konsekracji kościoła[14][15].

Proboszczowie parafii.
1971–1976. ks. Józef Hader.
1976–2004. ks. Stefan Piórek.
2004– nadal ks. Stanisław Królikowski.

Parafia przynależy do Dekanatu Żołynia w archidiecezji przemyskiej[16].

Oświata[edytuj | edytuj kod]

W 1906 roku w Wólce Grodziskiej powstała szkoła ludowa 1-klasowa. Przydatnym źródłem archiwalnym do poznawania historii początków szkolnictwa w Galicji, są Austriackie Szematyzmy Galicji i Lodomerii, które podają wykaz szkół ludowych, wraz z nazwiskami ich nauczycieli.

Nauczyciele kierujący.
1906–1912. Posada nieobsadzona[17].
1912–1913. Kazimierz Dzrewicki[18].
1913–1914. Posada opróżniona[19].

1 września 2001 roku rozpoczęła działalność Społeczna Szkoła Podstawowa w Wólce Grodziskiej, z klasami IV-VI. Klasy młodsze były dalej prowadzone przez władze samorządowe. Dalsze starania rodziców i ludzi dobrej woli przyczyniły się do przejęcia całej szkoły 6-klasowej z przedszkolem[13].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W regestrze poborowym ziemi przemyskiej z 1589 roku zapisano - Grodziska Wola, lan. 2, hort. c. agr. 17, inq. paup. 4.'
  2. W rejestrze poborowym ziemi przemyskiej z 1651 i 1658 roku zapisano - Grodziska Wola: de laneis 2 per gr 30, hortulani in agribus 10 per gr 6, inquilini pauperes 4 per gr 2.................4/8/0.
  3. W rejestrze pogłównego ziemi przemyskiej z 1674 roku zapisano - Grocziska Wola: a personis subditorum n[umer]o 39 facit summa........39/0.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-03-18].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2014–03–09]. s. według wyboru.
  4. a b TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  5. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Wokół Leżajska, www.citik.kultura.lezajsk.pl [dostęp 2017-11-27] (pol.).
  7. Obwieszczenie c.k. Dyrekcji Poczty nr 2590 z dnia 16 lutego 1870 r.
  8. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 15 marca 1930 r. o zniesieniu gmin wiejskich Grodzisko Miasteczko i Wulka Grodziska w powiecie łańcuckim, województwie lwowskim (Dz.U. Nr 22 poz. 197 z 1930 r.)
  9. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa. Aleksander Jabłonowski. Źródła dziejowe. Tom XVIII, część I. „Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. Tom VII, część 1. Ziemie Ruskie, Ruś Czerwona” Warszawa 1902. (str. 6) [dostęp 2018-08-10]
  10. Plan Odnowy Miejscowości Wólka Grodziska na lata 2010-2016 Historia powstania bip.grodziskodolne.pl
  11. Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe tom I, część 2. Rejestr poborowy ziemi przemyskiej 1651. Wydawnictwo WSP Rzeszów 1997 ​ISBN 83-87288-55-1​ (str. 42)
  12. Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe tom I, część 4. Rejestr pogłównego ziemi przemyskiej 1674. Wydawnictwo WSP Rzeszów 2000 ​ISBN 83-87288-55-1​ (str. 19)
  13. a b Zespół Szkolno-Przedszkolny. Społeczna Szkoła Podstawowa w Wólce Grodziskiej - Główna, www.spwolka.grodziskodolne.pl [dostęp 2017-04-29] (pol.).
  14. Plan Odnowy Miejscowości Wólka Grodziska na lata 2010-2016 Parafia w Wólce Grodziskiej pw. św. Maksymiliana Kolbego bip.grodziskodolne.pl
  15. Gazeta Grodziska i okolic 7-8/2008 (88). Biuletyn informacyjny mieszkańców gminy. Kościół parafialny w Wólce Grodziskiej - dzieło rąk naszych dziadków
  16. Opis dekanatu na stronie archidiecezji
  17. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1907 (str. 618) [dostęp 2018-03-12]
  18. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1913 (str. 798) [dostęp 2018-03-12]
  19. Szematyzm Krolestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1914 (str.809) [dostęp 2018-03-12]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]