Wągrowiec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Wągrowiec
Wągrowiec z lotu ptaka
Wągrowiec z lotu ptaka
Herb Flaga
Herb Wągrowca Flaga Wągrowca
Dewiza: Wągrowiec wyzwala energię
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat wągrowiecki
Gmina gmina miejska
Data założenia 1300
Prawa miejskie 1381
Burmistrz Krzysztof Poszwa
Powierzchnia 17,83 km²
Wysokość 100 m. m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

25 313[1]
1406 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 67
Kod pocztowy 62-100
Tablice rejestracyjne PWA
Położenie na mapie powiatu wągrowieckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wągrowieckiego
Wągrowiec
Wągrowiec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wągrowiec
Wągrowiec
Ziemia 52°48′25″N 17°12′25″E/52,806944 17,206944
TERC
(TERYT)
4303828011
Urząd miejski
ul. Kościuszki 15A
62-100 Wągrowiec
Strona internetowa

Wągrowiec (niem. do 1875 Wongrowiec, 1875-1920 Wongrowitz, 1941 Eichenbrück) – miasto w województwie wielkopolskim, w dolinie rzek Nielby i Wełny, siedziba powiatu wągrowieckiego.

Według danych spisu powszechnego z 2011 r. miasto miało 25313 mieszkańców, co daje wzrost w porównaniu z poprzednimi statystykami[1].

Położenie[edytuj]

Miasto leży na Pałukach. Oddalone jest 60 kilometrów od Poznania, 40 kilometrów od Gniezna, 70 kilometrów od Bydgoszczy i 60 kilometrów od Piły. Rzeźba terenu w okolicy miasta jest płaska, z licznymi jeziorami[2].

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 17,83 km²[3]. Miasto stanowi 1,72% powierzchni powiatu.

Gminę miejską Wągrowiec otacza gmina wiejska Wągrowiec.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa pilskiego.

Nazwa[edytuj]

Miasto powstało z połączenia wielu mniejszych miejscowości w wyniku procesów urbanizacyjnych. Jedna z obecnych dzielnic miasta Durowo wymieniona jest jako osobna wieś pod zlatynizowaną nazwą Durove w łacińskim dokumencie z 1282 roku sygnowanym przez legata apostolskiego Filipa Firmanusa[4].

Historia[edytuj]

Miasto zostało założone około 1300 jako osada na wyspie Prostynia (Prostorzecze) w dolinie rzek Nielby i Wełny. W 1319 tereny wokół Wągrowca, jak i sama osada zostały wykupione przez zakon cystersów. Miasto zostało ulokowane w 1381, a w 1396 Cystersi przenieśli swoją siedzibę z Łekna do Wągrowca. Przekazanie praw miejskich datowane jest na 1381. Wągrowiec jest ściśle związany z zakonem cystersów łekneńskich i rodem Pałuków. W Wągrowcu mieszkali znani i podziwiani ludzie, m.in. Jakub Wujek, który przetłumaczył Biblię na język polski, a wągrowieckie gimnazjum (obecnie I LO) ukończył Stanisław Przybyszewski.

W renesansie dla miasta Ołtarz główny i Ołtarz Matki Boskiej Różańcowej wykonał znany ówcześnie malarz i rzeźbiarz, Mateusz Kossior. W XVII w. działała w Wągrowcu szkoła Św. Marii Magdaleny przy kościele cysterskim, jej rektorem i altarystą w 1639 r. był Adam Gradowicz[5]. W 1793 miasto znalazło się pod zaborem pruskim – z niem. nazwą Wongrowitz. Mieszkało tu wówczas zaledwie 612 osób i było 111 drewnianych domów. Wiek XIX przyniósł pewne ożywienie gospodarcze. W 1881 zarejestrowano już 4392 mieszkańców. 1 września 1939 Wągrowiec przeżył bombardowanie przez Luftwaffe, zginęło wówczas wielu mieszkańców miasta, w tym ówczesny burmistrz Szymon Wachowiak. 5 września do miasta wkroczyło wojsko niemieckie i przez cały okres II wojny światowej doprowadziło praktycznie do jego całkowitego wyludnienia. Niemcy podczas okupacji zmienili nazwę miasta na niem. Eichenbrück. Zostało ono wyzwolone 23 stycznia 1945 przez 220 Samodzielną Gatczyńską Brygadę Pancerną pod dowództwem podpułkownika Andrieja Paszkowa. Od tego momentu Wągrowiec notuje stały dynamiczny rozwój osiągając w 2004 liczbę 24529 mieszkańców.

Zabytki[edytuj]

Budynki, które możemy zaliczyć do zabytkowych są w mieście bardzo zróżnicowane. Od średniowiecznych do militarnych z II wojny światowej. Do najciekawszych należą[6]:

Demografia[edytuj]

Dane z 31 grudnia 2010:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób  % osób  % osób  %
Populacja 25 083 100 12 997 51,8 12 086 48,2
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
1406,8 728,9 677,8

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego ze spisu powszechnego 2011, miasto Wągrowiec ma 25313 mieszkańców i ta liczba cały czas rośnie[7].

  • Piramida wieku mieszkańców Wągrowca w 2014 roku[8][9].


Piramida wieku Wagrowiec.png

Gospodarka[edytuj]

Na wągrowiecką gospodarkę, składa się głównie drobny przemysł i usługi. Wielu mieszkańców żyje z handlu. Dużą część udziałów w lokalnym rynku mają przedsiębiorstwa zajmujące się turystyką i wypoczynkiem. Daje to miejsca pracy i jednocześnie nie wyrządza strat w lokalnym środowisku naturalnym.

Transport[edytuj]

Miasto leży na ważnych szlakach komunikacyjnych. Daje to dobre perspektywy do rozwoju i poprawia komfort życia mieszkańców.

Transport drogowy[edytuj]

Jeden z autobusów miejskiego przewoźnika

Drogi wojewódzkie:

Transport kolejowy[edytuj]

Dworzec kolejowy w Wągrowcu (2015)
 Osobny artykuł: Wągrowiec (stacja kolejowa).

Przebiegają tędy następujące linie kolejowe:

Kursują tędy pociągi pasażerskie do:

  • Gołańczy – 4 razy dziennie
  • Poznania Głównego – 18 razy dziennie i 1 przez Poznań do Wolsztyna

Na linii Poznań – Wągrowiec – Gołańcz kursują spalinowe zespoły trakcyjne.

Komunikacja miejska[edytuj]

W Wągrowcu kursują autobusy miejskie.

Edukacja[edytuj]

Gimnazjum i Szkoła Podstawowa nr 3

W Wągrowcu znajdują się następujące szkoły[10]:

  • Przedszkola
    • Przedszkole Nr 1 im. Jana Brzechwy
    • Przedszkole Nr 2 im. Marii Konopnickiej
    • Przedszkole Nr 3 w Wągrowcu
    • DoReMi Taneczno-Muzyczne
    • Akademia Talentów
    • Przedszkole Nr 6 im. Czerwonego Kapturka
    • Przedszkole Nr 7 “Pod Grzybkiem”
  • Szkoły podstawowe
    • Szkoła Podstawowa Nr 2 im. Cystersów Wągrowieckich
    • Szkoła Podstawowa Nr 3 im. Mikołaja Kopernika + filia
    • Szkoła Podstawowa Nr 4 im Marii Skłodowskiej – Curie
  • Gimnazja
    • Gimnazjum nr 1
    • Gimnazjum nr 1 Gminy Wiejskiej Wągrowiec im. M. Konopnickiej w Wągrowcu
  • Szkoły ponadgimnazjalne
    • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych Nr 1 im. Stanisława Mikołajczyka
    • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 im. ppłk. dr. Stanisława Kulińskiego
    • I Liceum Ogólnokształcące im. Powstańców Wielkopolskich
  • Szkoły wyższe
    • Gnieźnieńska Szkoła Wyższa Milenium Wydział Zamiejscowy w Wągrowcu
  • Inne
    • Ośrodek Szkolno-Wychowawczy im. Janusza Korczaka w Wągrowcu
    • Zespół Szkół Specjalnych
    • Polski Czerwony Krzyż w Wągrowcu – edukacja zdrowotna

Dzielnice i osiedla[edytuj]

Centrum z widocznym rynkiem

Umownymi częściami miasta są:

  • Berdychowo – południowa dzielnica Wągrowca, obejmująca m.in. ulice: Skrajna, 23 Stycznia, Berdychowska, Główna Osiedla, Grunwaldzka, Harcerska.
  • Kaliska – osiedle domów jednorodzinnych w północnej części miasta (obejmuje m.in. ulice: Arkadego Fiedlera, Elizy Orzeszkowej, Stanisława Wyspiańskiego, Rgielską, Sosnową, Świerkową i część ul. Kcyńskiej od stacji paliw Orlen).
  • Starówka – jej granice wyznaczają ul. Gnieźnieńska, Farna, Klasztorna, Opacka, Cysterska, Kolejowa, Bydgoska. Najstarsza część miasta, w znacznej części położona na wyspie otoczonej rzekami Nielbą i Wełną. Na jej terenie znajduje się m.in. Rynek oraz dworzec PKP oraz ważniejsze zabytki miasta m.in. kościół farny, klasztor cysterski czy opatówka.
  • Śródmieście – ul. Kościuszki oraz znajdujące się na wschód od niej osiedla mieszkaniowe przy ul. Jeżyka, Lipowa, Reja, Mickiewicza, Słowackiego i Libelta oraz część ul. Kcyńskiej i Janowieckiej z blokami wraz z osiedlem domków jednorodzinnych pomiędzy starą ul. Piaskową a torami kolejowymi. dzieli się na dwie części. Znajdują się tu główne urzędy miasta min. urząd miejski, starostwo powiatowe, sąd, urząd skarbowy czy też szpital miejski.
  • Durowo – północne osiedle Wągrowca położone nad wschodnim brzegiem jeziora Durowskiego, przy drodze wojewódzkiej nr 190. Dawniej ta część miasta była odrębną wsią. Do dzisiaj znajduje się tam siedziba nadleśnictwa Durowo.
  • Straszewo – inna starsza nazwa Jaśniak (tej nazwy używają już wyłącznie starsi mieszkańcy miasta), wschodnie osiedle Wągrowca położone nad rzeką Nielbą. Pierwotnie dzielnica była wsią – własność cystersów z pobliskiego klasztoru w Łeknie. (obejmuje mi.n. ulice: Łakińskiego, Palińskiego, Polną, Przybyszewskiego, Siostry Joanny, Straszewską oraz nową ul. Piaskową). Obecnie największe, co do liczby ludności, osiedle Wągrowca, na dodatek stale się rozbudowujące. Warto nadmienić, że praktycznie wszystkie bloki zostały wybudowane przez jednego dewelopera, pana Dąbrowskiego.
  • Osada – zachodnia dzielnica, miasta Wągrowiec położona na lewym brzegu Jeziora Durowskiego (obejmuje m.in. ulice: Leśną, Bobrowicką, Dębińską, Bartodziejską, Letnią, Grzybową, Wodną). Aktualnie najszybciej rozwijająca się część miasta, pod kątem zabudowy domkami jednorodzinnymi.
  • Osiedle Wschód – aktualnie drugie pod względem liczby ludności osiedle Wągrowca. Jest wysunięte najbardziej na wschód. Powstało w okresie PRL-u. (poza samym osiedlem bloków, obejmuje ulice: Bartscha, Bukowieckiego, Kopernika, Kowalskiego, Mikołajczyka, Rzeczna, Wróblewskiego, Tadeusza Nożyńskiego oraz część ul. 11 Listopada). W zasadzie nie licząc Straszewa sypialnia Wągrowca, gdyż praktycznie poza blokami mieszkalnymi i domkami jednorodzinnymi nie ma tam niczego istotnego, gdyż powstało na terenie danych pól i łąk. W założeniu miało to być osiedle w pełni samowystarczalne, gdzie miały powstać szkoły, szpital oraz zakłady pracy, jednak z uwagi na zmianę ustroju w kraju w 1989 r. poprzestano wyłącznie na budowie bloków mieszkalnych z wielkiej płyty.

Przyroda[edytuj]

Wągrowiec położony jest na Pojezierzu Wielkopolskim. Krajobraz okolic miasta jest ciekawy i urozmaicony z bogactwem lasów mieszanych i rynnowych jezior polodowcowych.

W Wągrowcu znajduje się unikatowe zjawisko geograficzne – skrzyżowanie rzek (błędnie zwane bifurkacją). Tworzą je Wełna z Nielbą, krzyżując się pod kątem prostym. Jest to twór sztuczny – kanał wybudowany w wieku XIX w trakcie prac melioracyjnych systemów dolinnych obu rzek.

Wart zobaczenia jest Rezerwat Przyrody „Dębina” z cennymi okazami dębów szypułkowych, m.in. dębem „Korfantym” (pomnik przyrody).

Wągrowiec jest malowniczo położony nad 3 jeziorami: Durowo, Łęgowo i Rgielskie. Jego wartością jest połączenie miasta powiatowego z przyrodą.

Urzędy i instytucje[edytuj]

Sąd Rejonowy
  • Urząd Miejski
  • Starostwo Powiatowe
  • Urząd Gminy Wągrowiec
  • ZUS Inspektorat w Wągrowcu
  • Powiatowy Urząd Pracy
  • Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna
  • Prokuratura Rejonowa w Wągrowcu
  • Sąd Rejonowy w Wągrowcu
  • Komenda Powiatowa Policji
  • Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej
  • Urząd Skarbowy
  • Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
  • Powiatowy Zarząd Dróg w Wągrowcu
  • Muzeum Regionalne
  • Powiatowy Inspektorat Weterynarii
  • Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego

Bezpieczeństwo[edytuj]

Wągrowiec – Państwowa Straż Pożarna

Kultura[edytuj]

Deptak na ul. Pocztowej

Wągrowiec jest lokalnym centrum kulturalnym. Znajduje się tu wiele instytucji i organizacji pozarządowych zajmujących się właśnie tym zagadnieniem. Zaliczają się do nich:

  • Państwowa Szkoła Muzyczna I Stopnia
  • Amfiteatr Miejski
  • Powiatowa Biblioteka Publiczna
  • Biblioteka Parafialna (Klasztor)
  • Miejska Biblioteka Publiczna
  • Biblioteka Pedagogiczna Filia w Wągrowcu
  • Muzeum Regionalne
  • Miejski Dom Kultury
  • Kino MDK
  • Szlak Cysterski
  • Wielkopolska Pętla Szlaku Cysterskiego
  • Szlak Piastowski (odnoga północna)

28 września 1981 Poczta Polska wydała okolicznościową całostkę z okazji 600-lecia nadania praw miejskich (1381-1981)[11].

Turystyka[edytuj]

Wągrowiec – poczta

W centrum miasta podziwiać możemy unikalne w Europie skrzyżowanie rzek Wełny i Nielby.

W 2007 na łamach „Tygodnika Wągrowieckiego” zostało przeprowadzone głosowanie na tzw. 7 cudów powiatu wągrowieckiego. Wybrane zostały:

Jednym z zabytków jest wągrowiecka fara (kościół katolicki pod wezwaniem św. Jakuba – patrona miasta) z freskami w kaplicy pw. Matki Boskiej Różańcowej[14].

Baza noclegowa i gastronomiczna[edytuj]

Wągrowiec posiada dobrą bazę hotelową przeznaczoną dla klientów o różnych możliwościach finansowych. Działające w mieście hotele i ośrodki oferują ponad 400 miejsc hotelowych w różnym standardzie. Są tu też hotele 3 i 4-gwiazdkowe. Ponadto znajduje się tu wiele kawiarni, restauracji, pizzerie, cukiernie, bary i puby[15].

Religia[edytuj]

Katolicyzm[edytuj]

Protestantyzm[edytuj]

Inne[edytuj]

Sport i rekreacja[edytuj]

Park 600-lecia

W miejscowości działa klub sportowy Nielba Wągrowiec. Został on założony w 1925 roku. Aktualnie sekcja piłki nożnej gra w III lidze kujawsko-pomorsko – wielkopolskiej, natomiast sekcja piłki ręcznej gra w PGNiG Superlidze Mężczyzn. W obrębie miasta znajdują się dwa stadiony: piłkarski i lekkoatletyczny oraz hala sportowa z zapleczem do odnowy biologicznej.

Wągrowiec posiada bogate walory rekreacyjne w postaci czystych jezior, stwarzających dobre warunki do uprawiania sportów wodnych (nad jeziorem Durowskim swoje przystanie mają kluby żeglarskie: LKSiT Neptun oraz Ogniwo) i wędkarstwa. Stale poszerza się baza hotelowa, funkcjonuje nowoczesny Aquapark oraz rozbudowywane są ścieżki rowerowe. W mieście działa ponadto klub sportowy „Tiger” zrzeszający młodych adeptów karate.

Od 2006 do 2008 roku Wągrowiec był również punktem na trasie wyścigu Tour de Pologne.

Osoby związane z miastem[edytuj]

Osoby urodzone w Wągrowcu lub z nim związane[edytuj]

Wągrowiec – pomnik Jakuba Wujka

Absolwenci wągrowieckich szkół[edytuj]

Honorowi obywatele miasta[edytuj]

Lista honorowych obywateli Wągrowca wraz z rokiem nadania tytułu[20]:

  • 2012 – Boris Jegorowicz Rasskazow
  • 2011 – Marlena Miler
  • 2010 – Edward Koziński
  • 2009 – Andrzej Sylwester Zieliński
  • 2008 – Anna Wolff-Powęska
  • 2007 – Artur Siódmiak
  • 2006 – Bernhard Horstmann
  • 2006 – Rosemarie Oehme
  • 2005 – Rainer Stoephasius
  • 2004 – Bodo Oehme
  • 2004 – Marianne Krause
  • 2003 – Joachim Pritzlaff
  • 2002 – Stefan Mikołajczak
  • 2001 – Marek Borowski
  • 2001 – Heliodor Grabias
  • 2000 – Franc Dressen
  • 1999 – Zdzisław Bączkiewicz
  • 1997 – Jens Jörgen Baernthsen
  • 1996 – Helmut Harneit
  • 1993 – Zenon Willa
  • 1993 – Adam Kuźma

Współpraca międzynarodowa[edytuj]

Miasta i gminy partnerskie[21]:

Zobacz też[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. a b Ludność w gminach. Stan w dniu 31 marca 2011 r. – wyniki spisu ludności i mieszkań 2011 r.. [dostęp 30 lipca 2012].
  2. Położenie | Oficjalna strona Miasta Wągrowiec.
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. , 2013-07-26. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507. 
  4. „Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski”, tom I, Biblioteka Kórnicka, Poznań 1877, s. 473-474.
  5. Leon Formanowicz, Katalog druków polskich XVI-go wieku Biblioteki Kapitulnej w Gnieźnie, 1930, s. 28.
  6. Zabytki | Oficjalna strona Miasta Wągrowiec.
  7. Ludność w gminach. Stan w dniu 31 marca 2011 r. – wyniki spisu ludności i mieszkań 2011 r.. [dostęp 30 lipca 2012].
  8. Dane demograficzne.
  9. dane GUS.
  10. Szkoły | Oficjalna strona Miasta Wągrowiec.
  11. Bjs, Ciekawostki, w: Święty Garbiel. Informator Klubu Zbieraczy Znaczków Pocztowych o Tematyce Religijnej, Poznań, listopad 1982, s. 15.
  12. Piramida Łakińskiego w Wągrowcu.
  13. Warto zobaczyć: Piramida z Wągrowca.
  14. Historia miasta (pol.). [dostęp 2016-02-18].
  15. Baza noclegowa i gastronomiczna | Oficjalna strona Miasta Wągrowiec.
  16. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 8 czerwca 2014.
  17. ŚWIECKI RUCH MISYJNY (Wągrowiec). [dostęp 2012-12-15].
  18. portalwrc: Znani wągrowczanie promują głośne czytanie.
  19. Tygodnik Wągrowiecki: Związany z Wągrowcem Sebastian Konrad gra w nowym serialu.
  20. Honorowi obywatele miasta.
  21. Miasta partnerskie | Oficjalna strona Miasta Wągrowiec.

Linki zewnętrzne[edytuj]