Wąsal czerwonobrewy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wąsal czerwonobrewy
Lybius chaplini[1]
Clarke, 1920
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd dzięciołowe
Rodzina tukanowate
Rodzaj Lybius
Gatunek wąsal czerwonobrewy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg

Wąsal czerwonobrewy (Lybius chaplini) – gatunek małego ptaka z rodziny tukanowatych. Narażony na wyginięcie. Jeden z dwóch gatunków ptaków, których zasięg występowania ograniczony jest do Zambii - inny, wąsaczek białogardły (Pogoniulus makawai), znany jest jedynie z zebranego holotypu.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Skrzydło mierzy 92 mm, dziób 25 mm, ogon 57 mm, zaś skok 25 mm. Wierzch głowy, szyja, pokrywy podskrzydłowe jak i cały spód ciała białe. Policzki i brew szkarłatne. Wierzch ciała brązowy, podobnie jak i skrzydła; bieleje w kierunku kupra. Chorągiewki zewnętrzne lotek żółto obrzeżone. Sterówki ciemnobrązowe, nogi i stopy czarniawe[3].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Zasięg występowania, szacowany na 76 500 km² obejmuje niecałą wschodnią połowę Zambii. Szacuje się jednak, że jedynie 9% z tego jest zamieszkanie. Środowisko życia stanowią sawanny i obszary trawiaste na wysokości 900-1400 m n.p.m., odwiedza również tereny rolnicze[4].

Behawior[edytuj | edytuj kod]

Wąsale czerwonobrewe żyją parami lub, częściej, w grupach do sześciu osobników. Żerują na owocach w niezbyt zwartej grupie. Rzdko zjadają opadłe owoce, najczęściej je zrywają. W trakcie dziennego odpoczynku powracają do dziupli, mogą być dwie gdy grupa jest duża. W trakcie żerowania oddala się od dziupli do jednego kilometra. Niekiedy wchodzi w konflikt z wąsalem obrożnym (L. toquatus), jest jednak wobec niego dominujący[5].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Okres lęgowy przypada na październik i listopad. Składa w dziupli 2-4 białe jaja bez wzorów. Mają one wymiary około około 24,6x17,8 mm. Ich masa to około 3,7 grama. Nie są znane szczegółowe dane dotyczące inkubacji; wiadomo, że w jej trakcie jeden osobnik pilnuje wylotu dziupli, a zmiana wysiadującego ptaka ma miejsce co 30-50 minut[5].

Status zagrożenia i znaczenie w kulturze człowieka[edytuj | edytuj kod]

Do roku 2004 wąsal czerwonobrewy klasyfikowany był przez IUCN jako bliski zagrożenia, od roku 2008 posiada status narażonego (VU, Vulnerable)[2]. Całkowita populacja szacowana jest na 5200 osobników, posiada trend spadkowy. Zagrożenie stanowi wycinka obszarów zadzrewionych na rzecz uprawy zbóż, kukurydzy oraz trzciny cukrowej. Prócz tego lęg bywa pasożytowany przez miodowody szarogłowe (Indicator minor). Lybius chaplini spotykany jest na czterech obszarach uznanych za Important Bird Area, w tym jednym parku narodowym (PN Kafue), Rezerwacie Chisamba oraz obszar chroniony rzeki Nkanga[4].

Od 2012 roku wizerunek wąsala czerwonobrewego znajduje się na odwrocie zambijskiej monety o wartości 1 kwachy[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Lybius chaplini, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Lybius chaplini. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. płk. Stephenson R. Clarke. Exhibition and description of a New Species of Barbet (Lybius chaplini) from Southern Rhodesia. „Bulletin of British Ornithologists' Club”. 41, s. 50, 1921. 
  4. a b Zambian Barbet Lybius chaplini. BirdLife International. [dostęp 21 października 2013].
  5. a b Lester Short, Jennifer F. M. Horne: Toucans, Barbets, and Honeyguides: Ramphastidae, Capitonidae and Indicatoridae. Oxford University Press, 2001, s. 198-201. ISBN 978-0-19-854666-5.
  6. Zambia 2012 - new coin family. World Coin News, 23 sierpnia 2012.