Wąsosz (województwo podlaskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie podlaskim. Zobacz też: inne obiekty o tej nazwie.
Artykuł 53°31′19″N 22°19′13″E
- błąd 38 m
WD 53°31'0.1"N, 22°19'0.1"E
- błąd 14 m
Odległość 669 m
Wąsosz
wieś
Ilustracja
Kościół parafialny pw. Przemienienia Pańskiego
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Powiat grajewski
Gmina Wąsosz
Sołectwo Wąsosz
Liczba ludności (2011) 1338[1]
Strefa numeracyjna 86
Kod pocztowy 19-222
Tablice rejestracyjne BGR
SIMC 0991137
Położenie na mapie gminy Wąsosz
Mapa lokalizacyjna gminy Wąsosz
Wąsosz
Wąsosz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wąsosz
Wąsosz
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Wąsosz
Wąsosz
Położenie na mapie powiatu grajewskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu grajewskiego
Wąsosz
Wąsosz
Ziemia53°31′19″N 22°19′13″E/53,521944 22,320278
Strona internetowa

Wąsoszwieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie grajewskim, w gminie Wąsosz. Siedziba Gminy Wąsosz. Dawniej miasto; uzyskał lokację miejską w 1436 roku, zdegradowany w 1870 roku[2]. Jako miasto królewskie Korony Królestwa Polskiego leżało w województwie mazowieckim[3]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa łomżyńskiego.

Miejscowość historycznie położona jest w mazowieckiej ziemi wiskiej[4].

Wąsosz jest miejscowością typowo rolniczą.

Zabytki i obiekty historyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Cmentarz żydowski z mogiłą pomordowanych[5]
  • Kościół Przemienienia Pańskiego przy ul. Sienkiewicza, który został wybudowany w latach 1508–1532 w stylu późnogotyckim. Murowany z cegły w wątku wendyjskim i polskim, trójnawowy, pseudobazylikowy. W kościele znajdują się trzy murowane ołtarze.
    • obraz Przemienienia Pańskiego,
    • obraz św. Rozalii namalowany w 1908 roku.
    • epitafium wykonane z białego marmuru przez małżeństwo Bzurów w drugiej połowie XIX wieku.
    • epitafium z białego marmuru wmurowane 15 sierpnia 1997 roku na uroczystej mszy św. przez wojewodę łomżyńskiego i parafian wąsoskich.
  • Kościół filialny pw. Narodzenia NMP (dawniej karmelitów) usytuowany przy rynku (zwany przez mieszkańców klasztorkiem) jest jedną z cenniejszych pamiątek nie tylko architektury, ale i burzliwej historii regionu. Kościół filialny, pierwotnie karmelitów trzewiczkowych powstał około 1625 roku. Karmelici trzewiczkowi zjawili się w Wąsoszu na początku XVII wiek.u Legenda głosi, że dwóch zakonników zatrzymało się na wypoczynek w Wąsoszu, podczas podróży z Krakowa do Wilna. Szlachta i mieszczanie zwrócili się do nich z prośbą o założenie w Wąsoszu klasztoru. Obiecali cenne darowizny. Prośba mieszkańców została wysłuchana. Klasztor powstał w 1605 roku. Zaczątkiem jego siedziby była podarowana kamienica przez bogatego mieszczanina, Andrzeja Rogalę. Przez prawie dwa stulecia, do powstania styczniowego karmelici byli błogosławieństwem dla Wąsosza i okolic. Założyli pierwszą szkołę, uczyli uprawy roli i leczyli mieszkańców. Po rozbiorach stali się ostoją polskości. Wspierali uczestników kolejnych powstań. W podziemiach klasztoru przechowywali broń, chronili rannych powstańców. Po upadku powstania, na rozkaz gubernatora łomżyńskiego klasztor został zlikwidowany.
    • trumna rycerza znajdująca się w podziemiach kościoła, przypisywana według legendy, Rzędzianowi z Wąsoszy.
    • obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, pochodzący z XVI wieku, przesłonięty srebrną sukienką pochodzącą z około 1740 roku, zaś korony są z 1659 roku.
    • sgraffito, ozdoba charakterystyczna dla architektury renesansowej, odkryte podczas remontu kościoła. Sgraffito umieszczone było nad jednym z dawnych okien elewacji frontowej i przedstawia Ostatnią wieczerzę.

Mord na Żydach w Wąsoszu w 1941[edytuj | edytuj kod]

W lipcu 1941 w miejscowości doszło wymordowania prawie całej społeczności żydowskiej[6].

 Osobny artykuł: Pogrom w Wąsoszu.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Strona polskawliczbach.pl
  2. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 80-81.
  3. Adolf Pawiński, Mazowsze, Warszawa 1895, s. 39.
  4. Małe miasta. Przestrzenie, red. Mariusz Zemło. „Acta Collegii Suprasliensis”, tom III, Collegium Suprasliense, Supraśl 2003, s. 267. ​ISBN 83-916520-2-5
  5. Wąsosz - miejsce pogromu w 1941 r.. W: Wirtualny Sztetl [on-line]. sztetl.org.pl. [dostęp 2018-01-30].
  6. J.J. Milewski, Zagłada Żydów w Wąsoszu w świetle akt sprawy karnej Mariana Rydzewskiego, „Biuletyn Historii Pogranicza”, 2002, nr 3, s. 91.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]