Wąsosz (województwo podlaskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie podlaskim. Zobacz też: inne obiekty o tej nazwie.
Wąsosz
Herb
Herb Wąsosza
Kościół parafialny pw. Przemienienia Pańskiego
Kościół parafialny pw. Przemienienia Pańskiego
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat grajewski
Gmina Wąsosz
Sołectwo Wąsosz
Liczba ludności (2011) 1338[1]
Strefa numeracyjna (+48) 86
Kod pocztowy 19-222
Tablice rejestracyjne BGR
SIMC 0991137
Położenie na mapie gminy Wąsosz
Mapa lokalizacyjna gminy Wąsosz
Wąsosz
Wąsosz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wąsosz
Wąsosz
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Wąsosz
Wąsosz
Położenie na mapie powiatu grajewskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu grajewskiego
Wąsosz
Wąsosz
Ziemia53°31′19″N 22°19′13″E/53,521944 22,320278
Strona internetowa miejscowości

Wąsosz – dawne miasto, obecnie wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie grajewskim, w gminie Wąsosz.

Miejscowość historycznie położona jest w mazowieckiej ziemi wiskiej[2]. Wąsosz uzyskał lokację miejską w 1436 roku, zdegradowany w 1870 roku[3]. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa łomżyńskiego.

Miasto królewskie Korony Królestwa Polskiego w województwie mazowieckim[4].

Wąsosz jest miejscowością typowo rolniczą oraz siedzibą Gminy Wąsosz.

Zabytki i obiekty historyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Cmentarz żydowski z mogiłą pomordowanych[5]
  • Kościół Przemienienia Pańskiego przy ul. Sienkiewicza, który został wybudowany w latach 1508–1532 w stylu późnogotyckim. Murowany z cegły w wątku wendyjskim i polskim, trójnawowy, pseudobazylikowy. ** W kościele znajdują się trzy murowane ołtarze.
    • W środku usytuowany jest obraz Przemienienia Pańskiego,
    • po jego lewej stronie obraz św. Rozalii namalowany w 1908 roku.
    • Z białego marmuru wykonano epitafium przez małżeństwo Bzurów w drugiej połowie XIX wieku.
    • Drugie prostokątne epitafium z białego marmuru zostało wmurowane 15 sierpnia 1997 roku na uroczystej mszy św. przez wojewodę łomżyńskiego i parafian wąsoskich.
  • Kościół filialny pw. Narodzenia NMP (dawniej karmelitów) usytuowany przy rynku (zwany przez mieszkańców klasztorkiem) jest jedną z cenniejszych pamiątek nie tylko architektury, ale i burzliwej historii regionu. Kościół filialny, pierwotnie karmelitów trzewiczkowych powstał około 1625 roku. Karmelici trzewiczkowi zjawili się w Wąsoszu na początku XVII wiek.u Legenda głosi, że dwóch zakonników zatrzymało się na wypoczynek w Wąsoszu, podczas podróży z Krakowa do Wilna. Szlachta i mieszczanie zwrócili się do nich z prośbą o założenie w Wąsoszu klasztoru. Obiecali cenne darowizny. Prośba mieszkańców została wysłuchana. Klasztor powstał w 1605 roku. Zaczątkiem jego siedziby była podarowana kamienica przez bogatego mieszczanina, Andrzeja Rogalę. Przez prawie dwa stulecia, do powstania styczniowego karmelici byli błogosławieństwem dla Wąsosza i okolic. Założyli pierwszą szkołę, uczyli uprawy roli i leczyli mieszkańców. Po rozbiorach stali się ostoją polskości. Wspierali uczestników kolejnych powstań. W podziemiach klasztoru przechowywali broń, chronili rannych powstańców. Po upadku powstania, na rozkaz gubernatora łomżyńskiego klasztor został zlikwidowany.
    • W podziemiach kościoła znajduje się trumna rycerza przypisywana według legendy, Rzędzianowi z Wąsoszy.
    • W ołtarzu głównym znajduje się obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, pochodzący z XVI wieku, przesłonięty srebrną sukienką pochodzącą z około 1740 roku, zaś korony są z 1659 roku.
    • Podczas remontu kościoła robotnicy natrafili na pewien detal zdobniczy. Po jego zbadaniu okazało się, że jest to sgraffito, ozdoba charakterystyczna dla architektury renesansowej. Sgraffito umieszczone było nad jednym z dawnych okien elewacji frontowej i przedstawia Ostatnią wieczerzę.

Mord na Żydach w Wąsoszu w 1941[edytuj | edytuj kod]

Podobnie jak w Jedwabnem i Radziłowie, w lipcu 1941 w miejscowości doszło wymordowania prawie całej społeczności żydowskiej[6].

 Osobny artykuł: Pogrom w Wąsoszu.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Strona polskawliczbach.pl
  2. Małe miasta. Przestrzenie, red. Mariusz Zemło. „Acta Collegii Suprasliensis”, tom III, Collegium Suprasliense, Supraśl 2003, s. 267. ​ISBN 83-916520-2-5
  3. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 80-81.
  4. Adolf Pawiński, Mazowsze, Warszawa 1895, s. 39.
  5. Wąsosz - miejsce pogromu w 1941 r.. W: Wirtualny Sztetl [on-line]. sztetl.org.pl. [dostęp 2018-01-30].
  6. J.J. Milewski, Zagłada Żydów w Wąsoszu w świetle akt sprawy karnej Mariana Rydzewskiego, „Biuletyn Historii Pogranicza”, 2002, nr 3, s. 91.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]