Węgliniec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Węgliniec (ujednoznacznienie).
Węgliniec
Budynek dworca kolejowego w Węglińcu
Budynek dworca kolejowego w Węglińcu
Herb Flaga
Herb Węglińca Flaga Węglińca
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat zgorzelecki
Gmina Węgliniec
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1967
Burmistrz Stanisław Mikołajczyk
Powierzchnia 8,73 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

2 928[1]
335,4 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 75
Kod pocztowy 59-940
Tablice rejestracyjne DZG
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Węgliniec
Węgliniec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Węgliniec
Węgliniec
Ziemia51°17′18″N 15°13′32″E/51,288333 15,225556
TERC
(TERYT)
5020125064
Urząd miejski
ul. Sikorskiego 3
59-940 Węgliniec
Strona internetowa

Węgliniec (niem. Kohlfurt[2]) – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie zgorzeleckim. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Węgliniec.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. jeleniogórskiego.

Według danych z 30 czerwca 2012 r. miasto miało 3048 mieszkańców.

Położenie[edytuj]

Fragment mapy Niziny-Śląsko Łużyckiej. Węgliniec leży na południowym skraju Borów Dolnośląskich.

Węgliniec znajduje się w południowo-zachodniej Polsce, w zachodniej części województwa dolnośląskiego, w południowo-wschodniej części gminy Węgliniec. Miasto położone jest na południowym skraju mezoregionu fizjograficznego Bory Dolnośląskie, części makroregionu Nizina Śląsko-Łużycka, na Równinie Węglinieckiej[3].

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosi 8,73 km²[4]. Rozciągłość granic administracyjnych Węglińca na osi północ-południe wynosi ok. 2 km, a na osi wschód-zachód ok. 4 km[5].

Węgliniec położony jest na obszarze dawnych stawów, rozciągających się w przeszłości między dzisiejszym Starym Węglińcem a Czerwoną Wodą[6].

Bezpośrednio z Węglińcem, od północy, sąsiaduje Stary Węgliniec. Najbliższą miejscowością na południe od miasta jest oddalona 3 kilometry od granicy Czerwona Woda[7].

Środowisko naturalne[edytuj]

Geologia[edytuj]

Obszar Węglińca to część pradoliny Kwisy z okresu zlodowacenia środkowopolskiego[8].

Za sprawą niewielkiego spadku terenu od południa na północ od około 190 m n.p.m. do około 180 m n.p.m., w obniżeniach terenu w podmiejskich lasach tworzą się często rozlewiska i lokalne zabagnienia. Tutejsze gleby powstały z piasków luźnych ze znaczną domieszką żwirów oraz w znikomym procencie z glin spiaszczonych[9].

Klimat[edytuj]

Okresy wegetacyjne w Polsce. W Węglińcu okres wegetacyjny trwa 214 dni w roku.

Węgliniec znajduje się w strefie klimatu przejściowego, oceaniczno-kontynentalnego. Odczuwalny jest tutaj wpływ klimatu podgórskiego, związanego z bliskością Sudetów[9].

Według podziału zaproponowanego przez profesora Alojzego Wosia, miasto leży w XXIII regionie klimatycznym Polski, tj. w Regionie Dolnośląskim Zachodnim (R-XXIII), obejmującym zachodnią część Niziny Śląskiej i Przedgórza Sudeckiego. Region ten posiada dużą średnią liczbę dni z pogodą umiarkowanie ciepłą i dużym zachmurzeniem ogólnym – 51. Dni z pogodą umiarkowanie ciepłą, z dużym zachmurzeniem bez opadu jest średnio 14. Dni z pogodą chłodną (temp. od 0,1 do 5 °C), z dużym zachmurzeniem jest średnio w roku ponad 37[10].

Średnia roczna temperatura powietrza waha się w przedziale 7-8 °C, a średnia roczna z obserwacji wieloletnich wynosi około 8 °C. W lipcu, który jest najcieplejszym miesiącem, średnia temperatura wynosi 17-17,5 °C, a w najzimniejszym – styczniu – od -1,5 do +2 °C[11].

Okres wegetacyjny trwa 214 dni[9], a średnia temperatura z wielolecia dla tego okresu wynosi 14 °C[11].

Średnie usłonecznienie miasta w ciągu roku to około 1400-1450 godzin. Pokrywa śnieżna zalega w Węglińcu przeciętnie 50 dni, a średnia maksymalna grubość pokrywy śnieżnej wynosi 10-15 centymetrów. Przeważający kierunek wiatru to zachodni. Średnie prędkości wiatrów wahają się między 3 a 3,5 m/s[11].

Wody[edytuj]

Układ hydrograficzny bezpośrednich okolic Węglińca jest stosunkowo bogaty. Wody powierzchniowe reprezentowane są przez nieduże cieki oraz liczne stawy. W granicach miasta, w południowo-wschodniej części przepływa rzeka Ziębina. Bezpośrednio przy północno-zachodnim narożniku tworzonym przez granice Węglińca płynie Czerna Mała. Rzeki te należą do zlewni Bobru i Nysy Łużyckiej. W zachodniej części miasta, nieopodal ogródków działkowych, znajduje się staw[7].

Przyroda[edytuj]

Blisko 82% całkowitej powierzchni miasta zajmują lasy Borów Dolnośląskich[5]. W okolicy, przeważającymi typami siedliskowymi lasu są bór mieszany świeży i wilgotny. W lasach dominuje sosna zwyczajna[9].

Charakterystycznym elementem krajobrazu wokół Węglińca są położone wśród lasów stawy hodowlane, a szczególnie opuszczone stawy i oczka wodne. Można na nich spotkać stanowiska unikatowych roślin torfowiskowych. Stawy te są również ostoją ptactwa wodnego m.in. bociana białego, bielika, cietrzewia oraz głuszca[12].

Bory Dolnośląskie stanowią Obszar specjalnej ochrony ptaków programu Natura 2000[13].

W odległości około 500 metrów na północ od węzła kolejowego, na obszarze lasu o powierzchni 1,35 ha w leśnictwie Krucze Gniazdo Nadleśnictwa Węgliniec, utworzono w 1959 roku rezerwat Torfowisko pod Węglińcem. Celem ustanowienia rezerwatu było zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych torfowiska przejściowego z pierwotną roślinnością oraz reliktowym stanowiskiem sosny błotnej – osobliwości na skalę europejską[14].

14,36 ha, czyli około 9 procent powierzchni Węglińca, zajmuje zieleń urządzona – ogródki działkowe w zachodniej części miejscowości[5].

Historia[edytuj]

Kościół parafialny Najświętszego Serca Pana Jezusa, (1930 r.)
Budynek byłej remizy OSP, Węgliniec

Osada Kohlfurt została założona w głębi Borów Dolnośląskich prawdopodobnie pod koniec XVI w. jako jedna z tzw. osad kurzackich, wypalających drewno na węgiel drzewny i wytwarzających potaż, sprzedawane następnie w pobliskim Zgorzelcu[15].

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1502 roku i mówi o powstaniu kuźni nad zbiornikiem na rzece Czerna Mała przy już istniejącej osadzie, w której zaczęło odtąd przybywać coraz więcej domostw[15].

W 1554 r. powstać miała w Węglińcu pierwsza kaplica o konstrukcji szachulcowej[15].

Podczas III wojny śląskiej w latach 1756-1763, przez Węgliniec przetaczały się oddziały zwalczających się stron, rabujące i nękające miejscową ludność[15].

Od roku 1742 osada Węgliniec należała do państwa pruskiego[15].

Przełom w dziejach miejscowości nastąpił w latach 1844-1846, po wybraniu przez spółkę Kolej Dolnośląsko-Marchijska osady Węgliniec na miejsce rozgałęzienia linii kolejowej z Wrocławia w kierunku Berlina przez Żary i Drezna (przez Zgorzelec).

O wyborze Węglińca przy trasowaniu linii na lokalizację stacji węzłowej zadecydowały prawdopodobnie warunki terenowe (nieco podmokły obszar na północ od położonej na wyniesieniu osady) lub łatwiejsze pozyskanie gruntów leśnych, niż uprawnych, w najbliższej wówczas uprzemysłowionej osadzie o charakterze miejskim – Czerwonej Wodzie. Połączenia do Berlina i Drezna zrealizowano, odpowiednio, w latach 1845 i 1846. W 1865 r. kontrolowana przez państwo pruskie Kolej Górnośląska wybudowała jedną z wielu odnóg Śląskiej Kolei Górskiej – linię kolejową do Lubania, natomiast w 1874 r. prywatne towarzystwo kolejowe połączyło węzeł węgliniecki z Hoyerswerdą przez Horkę. W 1920 r. dotychczasowe pruskie koleje państwowe, podobnie jak wszystkie koleje landowe, zostały połączone w przedsiębiorstwo Deutsche Reichsbahn.

Dogodne połączenie komunikacyjne sprawiło, że od końca XIX w. w pobliżu Węglińca rozpoczęto eksploatację złóż węgla brunatnego. W 1905 r. uruchomiono pierwszą kopalnię, a przy niej w 1911 pierwszą elektrownię na węgiel brunatny[15].

W 1913 r. lokalni przemysłowcy, gmina i państwo pruskie założyły spółkę, która na mocy ustawy o kolejkach z 1892 r. doprowadziła do Węglińca linię kolejowa z Czerwonej Wody. Kolejka funkcjonowała do 1945 r. jako odrębny podmiot od niemieckiej kolei, posiadając swój oddzielny mały dworzec.

W okresie II wojny światowej Niemcy zlokalizowali w Węglińcu dwa jenieckie oddziały robocze i obóz pracy przymusowej.

21.02.1945r. Węgliniec został opanowany przez 278 Korpus gen. lejtnanta Akimowa wchodzącego w skład 52 armii radzieckiej. W tym czasie z 5000 mieszkańców Kohlfurt, pozostało nie więcej niż 30 w większości starsze osoby w tym ksiądz Willibald Fruntke na plebanii kościoła „parafialnego”[15].

W 1946 miejscowość została włączona administracyjnie do nowo powstałego województwa wrocławskiego. Początkowo funkcjonowała pod nazwą Kaławsk, a następnie Węgliniec.

Podczas reformy administracyjnej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w 1954 roku, wprowadzono wzorem radzieckim nową jednostkę podziału terytorialnego, oficjalnie nazwaną „osiedle” (z rozróżnieniem na „osiedla robotnicze”, „osiedla uzdrowiskowe” i „osiedla rybackie”). Jej status był pośredni między wsią a miastem. Do tej kategorii zaliczano miejscowości przyfabryczne (np. Sitkówka-Nowiny, Jelcz), większe ośrodki wypoczynkowe (Dziwnów), i inne miejscowości, które posiadały pewne cechy miejskie, a nie zdecydowano się na nadanie im praw miejskich. Kategorię taką wprowadziła Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o osiedlach i radach narodowych osiedli. Na mocy wspomnianej ustawy, 13 listopada 1954 roku Węgliniec stał się osiedlem typu miejskiego[16].

1 stycznia 1967 r. Węgliniec otrzymał prawa miejskie[17].

Demografia[edytuj]

Liczba ludności Węglińca od lat wykazuje tendencję spadkową. Poniższy wykres obrazuje zmianę liczbę ludności miasta w wybranych punktach przed 1939 r. według danych historycznych[15], oraz w latach 1995-2012 r. według danych GUS[18]:

Gęstość zaludnienia w 2012 r. wynosiła ok. 349 mieszkańców/km². Na 3049 mieszkańców Węglińca w 2012 r., niemal połowę – 1535 osób – stanowiły kobiety (99 kobiet na 100 mężczyzn)[18].

Pod względem ekonomicznej klasyfikacji grup wiekowych przeważa grupa produkcyjna, która w 2012 r. liczyła 2007 osób i stanowiła 66% ogółu mieszkańców. Liczba ludności w wieku przedprodukcyjnym wyniosła 512 osób, a w wieku poprodukcyjnym – 527 osób (po około 17% ogółu)[18].

Mieszkańcy Węglińca stanowią około 3% populacji powiatu zgorzeleckiego, co stanowi promil (0,1%) populacji województwa dolnośląskiego[18].

Piramida wieku mieszkańców Węglińca w 2014 roku [1].
Piramida wieku Wegliniec.png

Religia[edytuj]

Na terenie miasta działalność religijną prowadzi rzymskokatolicka Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa oraz Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy[19].

Symbole[edytuj]

POL Węgliniec flag.svg
POL Węgliniec COA.svg

Węgliniec posiada herb oraz flagę, wspólne dla gminy i miasta[20].

Symbolika herbu Węglińca nawiązuje do historii miasta:

  • koło kolejowe – budowa w latach 1845-1846 stacji węzłowej Węgliniec na rozwidleniu szlaków kolejowych z Wrocławia do Berlina i Drezna stanowiła przełomowy moment w dziejach miejscowości[21],
  • sosny – osada Węgliniec została założona pod koniec XVI w. w głębi Borów Dolnośląskich, jako jedna z tzw. osad kurzackich, wypalających drewno na węgiel drzewny[15].

Polityka[edytuj]

Położenie Węglińca na mapie dolnośląskich miast.

Węgliniec znajduje się w okręgu wyborczym nr 1 do Sejmu oraz okręgu nr 3 do Senatu[22].

Granice administracyjne[edytuj]

Obecne granice administracyjne Węglińca zostały ustalone w roku 1967, wraz z nadaniem praw miejskich:

Granica miasta Węgliniec biegnie od linii drogowej oddziału nr 185 Nadleśnictwa Lasów Państwowych Węgliniec w kierunku wschodnim wzdłuż torów linii kolejowej od granicy Państwa do Węglińca i drogą leśną do drogi poprzecznej oddziału nr 180, skręca na południe i biegnie drogą leśną wzdłuż oddziałów leśnych nr 180, 201, 223 do drogi poprzecznej oddziału nr 223, załamuje się w kierunku zachodnim i biegnie wzdłuż oddziałowej drogi leśnej do jej zetknięcia się z torem linii kolejowej Czerwona Woda-Zgorzelec; po przecięciu linii toru kolejowego w kierunku zachodnim granica skręca na północ i drogą leśną w oddziałach nr 232, 207 i 185 dobiega – przecinając linię toru kolejowego granica Państwa-Węgliniec – do punktu zetknięcia się z drogą w oddziale leśnym nr 185 Nadleśnictwa Węgliniec.

— Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1966 r. w sprawie utworzenia niektórych miast. Dz.U. z 1966 r. Nr 52, poz. 318

Samorząd terytorialny[edytuj]

Węgliniec ma status gminy miejsko-wiejskiej[20].

Organem uchwałodawczym i kontrolnym gminy jest Rada Miejska, w skład której wchodzi 15 radnych[23].

Organem wykonawczym samorządu jest burmistrz, którym nieprzerwanie od 7 lutego 1992 r. jest Andrzej Kutrowski. Po zmianie ordynacji wyborczej do samorządów, w latach 2002[24], 2006[25] i 2010[26] burmistrz Kutrowski był wybierany na urząd bezpośrednio przez mieszkańców.

Współpraca międzynarodowa[edytuj]

Miasta i gminy partnerskie:

Gospodarka[edytuj]

Przemysł[edytuj]

W przeszłości, w pobliżu Węglińca funkcjonowała kopalnia głębinowa węgla brunatnego (kopalnia Stadt Gorlitz, po 1945 r. Kaławsk), zamknięta po katastrofie górniczej, w 1973 roku[27]. W bezpośrednim sąsiedztwie miasta nadal znajdują się nadające się do eksploatacji złoża węgla brunatnego z dużą zawartością substancji bitumicznych i aromatycznych oraz piaski szklarskie i formierskie[12][28].

Lasy Węglińca i okolic dostarczają surowca dla przemysłu drzewnego, przetwórstwa runa leśnego i gospodarki łowieckiej[12]. Miasto jest siedzibą Nadleśnictwa Węgliniec[9].

Usługi[edytuj]

W Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, stanowiącej rejestr osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, na dzień 15 stycznia 2014 r. było zarejestrowanych 90 przedsiębiorców z Węglińca[29].

Krajowy Rejestr Sądowy, w części II, tj. rejestrze przedsiębiorców (będących osobami prawnymi), wykazywał na dzień 15 stycznia 2014 r. 7 zarejestrowanych przedsiębiorstw[30].

Są to głównie zakłady swiadczace usługi dla społecznosci lokalnej i placówki handlowe oraz firmy transportowe[8][29][30].

Kolejnictwo[edytuj]

Lokomotywownia przy stacji Węgliniec

Istotnym pracodawcą w Węglińcu są, nadal, zaliczające się do sektora usług spółki Grupy PKP, posiadające przy węźle kolejowym swoje placówki terenowe:

Ponadto swoich pracowników na terenie Węglińca zatrudniają Koleje Dolnośląskie oraz prywatni przewoźnicy towarowi.

Rolnictwo[edytuj]

Grunty rolne stanowią znikomą część gruntów miasta. Są one zagospodarowane jedynie na ogródki działkowe.

Transport[edytuj]

Widok na stacje kolejową od strony torów

Transport drogowy[edytuj]

Miejscowość jest położona przy drodze wojewódzkiej nr 296, którą można dojechać do oddalonej od Węglińca o 10 km autostrady A4 (E40) .

Transport kolejowy[edytuj]

 Osobny artykuł: Węgliniec (stacja kolejowa).
 Zobacz też: Węgliniec Dworzec Mały.

Znaczny węzeł kolejowy. Linie kolejowe łączą Węgliniec bezpośrednio z wieloma miastami (połączenia bezpośrednie pasażerskie):

Architektura[edytuj]

Kościół filialny Matki Bożej Królowej Polski w Węglińcu, (1878 r.– XIX w.)

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[36]:

  • kościół ewangelicki, obecnie rzym.-kat. fil. pw. Matki Bożej Królowej Polski, tzw. kolejowy, z 1878 r. – XIX w., wieża z 1934 r. – XX w. Do 1945 r. służył jako świątynia ewangelicka. Obecnie pełni funkcję kościoła pomocniczego tutejszej parafii, ul. Kolejowa 6

inne zabytki:

Rozrywka[edytuj]

Każdego roku w mieście organizowana jest impreza plenerowa pt. „Święto Grzybów” której głównym punktem są Mistrzostwa Europy w Zbieraniu Grzybów.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Wegliniec, w oparciu o dane GUS.
  2. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
  3. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: PWN, 2002. ISBN 83-01-13897-1.
  4. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
  5. a b c Dane odczytane za pomocą Geoportalu Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii.
  6. www.starywegliniec.pl – Staw Tartaczny i inne zbiorniki wodne. www.starywegliniec.pl, 2008-05-16. [dostęp 2014-01-06].
  7. a b Geoportal. Mapa topograficzna. Skala 1:10 000 (pol.). [dostęp 2014-01-04].
  8. a b Plan Odnowy Miejscowości Węgliniec na lata 2009 – 2015 (Załącznik do uchwały nr 300/XLI/10 Rady Miejskiej Węglińca z dnia 23 lipca 2010 r.). Węgliniec: Urząd Miasta i Gminy Węgliniec, 2009.
  9. a b c d e Nadleśnictwo Węgliniec. Informacje ogólne. RDLP we Wrocławiu. [dostęp 2014-01-06].
  10. Regiony klimatyczne Polski. W: Alojzy Woś: Klimat Polski. Warszawa: PWN, 1999, s. 179-224. ISBN 83-01-12780-5.
  11. a b c Władysław Pawlak: Atlas Śląska Dolnego i Opolskiego. Wrocław: Pracownia Atlasu Dolnego Śląska, Uniwersytet Wrocławski, 1997.
  12. a b c Urząd Gminy i Miasta w Węglińcu: Ogólny zarys Gminy Węgliniec. Serwis Urzędu Gminy i Miasta w Węglińcu. [dostęp 2014-01-06].
  13. Natura 2000 a turystyka. Katalog obszarów Natura 2000. Opis Obszaru Bory Dolnośląskie. http://obszary.natura2000.org.pl.+[dostęp 2014-01-06].
  14. Urząd Gminy i Miasta w Węglińcu: Rezerwaty przyrody. Serwis Urzędu Gminy i Miasta w Węglińcu. [dostęp 2014-01-06].
  15. a b c d e f g h i Krzysztod Mazurski. Z przeszłości Węglińca. „Wędrowiec. Wrocławskie zeszyty krajoznawcze”, s. 56-61, 1996. Wrocław: Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. 
  16. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 października 1954 r. w sprawie utworzenia osiedli. Dz.U. z 1954 r. Nr 49, poz. 253.
  17. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 1966 r. w sprawie utworzenia niektórych miast. Dz.U. z 1966 r. Nr 52, poz. 318.
  18. a b c d Bank Danych Lokalnych. GUS. [dostęp 2014-01-12].
  19. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 4 czerwca 2014.
  20. a b Uchwała Nr 35/VI/03 Rady Gminy i Miasta Węgliniec z dnia 12 marca 2003 r. w sprawie Statutu Gminy i Miasta Węgliniec. Dziennik Urzędowy Województwa Dolnośląskiego nr 50, 2003-04-30. [dostęp 2014-01-04].
  21. Historia parafii. Parafia pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Węglińcu. [dostęp 2014-01-06].
  22. Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz.U. z 2011 r. Nr 21, poz. 113 z późn. zm.).
  23. Zarządzenie Nr 78 Wojewody Dolnośląskiego z dnia 29 marca 2010 r. ws. ustalenia liczby radnych. Dziennik Urzędowy Województwa Dolnośląskiego z 2010 r. Nr 63 poz. 966, 2010-03-29. [dostęp 2014-01-12].}
  24. Serwis PKW – Wybory 2002. [dostęp 2014-01-12].
  25. Serwis PKW – Wybory 2006. [dostęp 2014-01-12].
  26. Serwis PKW – Wybory 2010. [dostęp 2014-01-12].
  27. Janusz Skowroński, Andrzej Kuźniar: Brunatny skarb na Łużycach. odkrywcy.pl, 2013-11-04. [dostęp 2014-01-15].
  28. Rejestr złóż. Kaławsk-Południe WB 5100. Dokumenty do złoża. Infogeoskarb. [dostęp 2014-01-15].
  29. a b Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej. [dostęp 2014-01-15]., wyszukiwanie na hasło „miejscowość: Węgliniec”.
  30. a b Krajowy Rejestr Sądowy: rejestr przedsiębiorców. [dostęp 2014-01-15]., wyszukiwanie na hasło „miejscowość: Węgliniec”.
  31. Wykaz odległości taryfowych PKP CARGO S.A.. PKP CARGO SA, 2013-12-15. [dostęp 2014-01-15]., s. 105.
  32. Informacja Prasowa PKP Energetyka – Spółka wchodzi na nowy rynek. PKP SA, 2010-05-07. [dostęp 2014-01-15].
  33. ST43-128 podczas tankowania na niedawno oddanej do użytku stacji paliw, należącej do PKP Energetyka. Phototrans.eu, 2013-07-09. [dostęp 2014-01-15].
  34. Wykaz płatników Grupy PKP i miejsce dostaw. PKP SA, 2013-05-24. [dostęp 2014-01-15]., s. 4.
  35. Mapa Interaktywna Linii Kolejowych. Warstwa: „Obszary działania PLK”. Podwarstwa: Sekcje eksploatacji – ISE. PKP Polskie Linie Kolejowe SA. [dostęp 2014-01-15].
  36. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 11.11.2012]. s. 258.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]