Węgorz europejski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Węgorz europejski
Anguilla anguilla[1]
(Linnaeus, 1758)
Węgorz europejski
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Gromada promieniopłetwe
Rząd węgorzokształtne
Rodzina węgorzowate
Rodzaj Anguilla
Gatunek węgorz europejski
Synonimy
  • Angill angill (Linnaeus, 1758)
  • Anguilla acutirostris Risso, 1827
  • Anguilla aegyptiaca Kaup, 1856
  • Anguilla altirostris Kaup, 1856
  • Anguilla ancidda Kaup, 1856
  • Anguilla anguillai (Linnaeus, 1758)
  • Anguilla anguillia (Linnaeus, 1758)
  • Anguilla bibroni Kaup, 1856
  • Anguilla brevirostris Cisternas, 1877
  • Anguilla callensis Guichenot, 1850
  • Anguilla canariensis Valenciennes, 1843
  • Anguilla capitone Kaup, 1856
  • Anguilla cloacina Bonaparte, 1846
  • Anguilla cuvieri Kaup, 1856
  • Anguilla eurystoma Heckel & Kner, 1858
  • Anguilla fluviatilis Heckel & Kner, 1858
  • Anguilla fluviatilis Anslijn, 1828
  • Anguilla fluviatilis Gistel, 1848
  • Anguilla hibernica Couch, 1865
  • Anguilla kieneri Kaup, 1856
  • Anguilla latirostris Risso, 1827
  • Anguilla linnei Malm, 1877
  • Anguilla marginata Kaup, 1856
  • Anguilla mediorostris Risso, 1827
  • Anguilla melanochir Kaup, 1856
  • Anguilla microptera Kaup, 1856
  • Anguilla migratoria Krøyer, 1846
  • Anguilla morena Kaup, 1856
  • Anguilla nilotica Heckel, 1846
  • Anguilla nilotica Kaup, 1857
  • Anguilla oblongirostris Blanchard, 1866
  • Anguilla platycephala Kaup, 1856
  • Anguilla platyrhynchus Costa, 1850
  • Anguilla savignyi Kaup, 1856
  • Anguilla vulgaris Shaw, 1803
  • Anguilla vulgaris Rafinesque, 1810
  • Leptocephalus brevirostris Kaup, 1856
  • Muraena anguilla Linnaeus, 1758
  • Muraena anguilla maculata Chiereghini, 1872
  • Muraena oxyrhina Ekström, 1831
  • Muraena platyrhina Ekström, 1831
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 CR pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Występowanie w Europie
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Dryfowanie narybku węgorza europejskiego, leptocefali, z Prądem Zatokowym do wód macierzystych. Liczby pokazują średnią wielkość larwy. W czerwonym polu zawarte jest miejsce tarła w Morzu Sargassowym.

Węgorz europejski[3] (Anguilla anguilla) – gatunek ryby węgorzokształtnej z rodziny węgorzowatych (Anguillidae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

W rzekach i jeziorach Europy Zachodniej i Środkowej, w południowo-wschodniej i środkowej części Oceanu Atlantyckiego i we wszystkich morzach europejskich.

Najchętniej wybiera miejsca ciepłe i obficie porośnięte, o dnie mulistym, aczkolwiek spotyka się go także w wartkich rzekach o dnie kamienistym, zwłaszcza jeśli znajduje tam podmyte brzegi, korzenie drzew i inne kryjówki. Żyje przy dnie. Zimę spędza zagrzebany w mule. Przed osiągnięciem dojrzałości płciowej żyją w wodach śródlądowych – samice w głębi lądu, samce w zasięgu wód słonawych. Dorosłe osobniki wędrują z wód słodkich do morza (wędrówka katadromiczna).

Budowa ciała[edytuj | edytuj kod]

Samica osiąga nawet do 200 cm długości i wagę do 9 kg. Samce są mniejsze od samic i osiągają długość do 60 cm (tzw. sznurówki) i wagę do 0,35 kg. Największego węgorza w Polsce złowiono w 1994 roku na Jeziorze Jaśkowickim i ważył on 6,43 kg[4]. Ciało wydłużone, wężowate, w przekroju poprzecznym prawie okrągłe. Skóra węgorza pokryta jest grubą warstwą śluzu. Łuski są drobne, elipsoidalne, głęboko osadzone. Linia boczna dobrze rozwinięta. Otwór gębowy końcowy, silnie uzębiony sięgający tylnej krawędzi oka. Otwór skrzelowy kończy się tuż przed nasadą płetw piersiowych. Płetwa grzbietowa i odbytowa połączone są z płetwą ogonową. Nie ma płetw brzusznych. U osobników wędrujących na tarło znacznie powiększają się oczy.

Ubarwienie grzbietu ciemnoszarozielone, czasem niemal całkowicie czarne, boki jaśniejsze, brzuch szarawo- lub żółtawobiaławy.

Właściwości trujące[edytuj | edytuj kod]

Jego krew zawiera niebezpieczną dla ssaków ichtiotoksynę. Ma ona działanie podobne do jadu węży. Powoduje u ssaków skurcze mięśni, porażenie pracy serca i płuc, rozpadanie się czerwonych krwinek i zmniejszenie krzepliwości krwi. Trucizna ta traci własności trujące w temperaturze powyżej 58 °C[4].

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Aktywny jest w nocy. Żywi się głównie fauną denną (bezkręgowce) i drobnymi rybami, potrafi połykać zdobycz stosunkowo dużych rozmiarów. Chętnie zjada raki podczas wylinki.

Normalnie żyje w wodzie, ale w okresie wędrówek potrafi również przemieszczać się po lądzie, pełzając z szybkością ok. 3 km/h po wilgotnym podłożu pokrytym trawą i mchami. Duże znaczenie w oddychaniu ma wówczas dyfuzja gazów przez skórę. Jest rybą długowieczną. W sadzawce towarzystwa ubezpieczeniowego w Pradze (w Czechach) żył 68 lat[4].

Potrafi wyczuć zmiany temperatury wielkości 0,03 °C[4].

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Podejmuje wędrówkę rozrodczą od lata do późnej jesieni; zawsze cztery dni po pełni Księżyca[4]. Ryby dostają się do Morza Sargassowego i tam, po około półtorarocznej wędrówce, wiosną, na głębokości 400–1000 metrów odbywają tarło[3]. Osobniki dorosłe po tarle giną. Przezroczyste larwy węgorza, zwane leptocefalami, unoszone są przez Prąd Zatokowy (Golfstrom) w kierunku wschodnim i po upływie 2–3 lat docierają do przybrzeżnych wód europejskich, gdzie między październikiem a kwietniem przeobrażają się w formę montee, a następnie wpływają do rzek, głównie na terytoriach Francji i Anglii. W czasie wędrówki leptocefale rosną, aż osiągną ok. 7 cm długości. Węgorz pokrywa się łuskami w 5 roku życia przy długości 16–18 cm. W wodach słodkich przebywają zazwyczaj od 6 do 10 lat, niektóre osobniki nawet do 20.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Węgorz europejski, jako gatunek zagrożony wyginięciem objęty jest od czerwca 2007 r. ochroną wynikającą z Konwencji Waszyngtońskiej (Konwencja o Międzynarodowym Handlu Dzikimi Zwierzętami i Roślinami Gatunków Zagrożonych Wyginięciem – CITES). Od lat 70. XX wieku populacja węgorza europejskiego zmalała o ponad 90% z powodu m.in.: zanieczyszczenia wód, nadmiernego odławiania, budowania zapór na zbiornikach oraz pasożyta Anguillicola crassus. Pasożyt ten atakuje pęcherz pławny węgorza, uniemożliwiając mu dopłynięcie na tarlisko i rozmnażanie. Jest to nicień prawdopodobnie przeniesiony z Tajwanu, rozprzestrzeniający się gwałtownie wśród populacji węgorza europejskiego. Rozpoznany został na kontynencie w Niemczech i we Włoszech w roku 1982, a w 1987 dotarł do Anglii z Europy kontynentalnej. W Azji jest naturalnym pasożytem węgorza japońskiego.

Wymiar ochronny na wodach słodkich i morskich 40 cm
Wymiar ochronny na wodach PZW 50 cm
Okres ochronny od 15 czerwca do 15 lipca
Dobowy limit połowu 2 szt.
Rekord Polski 6,43 kg / 144 cm

Od opublikowania Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11.06.2010 wprowadzono limit połowu do 2 szt. w ciągu doby, wymiar ochronny 50 cm oraz okres ochronny od 15 czerwca do 15 lipca. Od 1 stycznia 2013 wszedł w życie przepis określający minimalną wielkość oczek sieci rybackich służących do połowu węgorza na 20 mm[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Anguilla anguilla w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Anguilla anguilla. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. 3,0 3,1 Fritz Terofal, Claus Militz: Ryby słodkowodne. Leksykon przyrodniczy. Henryk Garbarczyk, Eligiusz Nowakowski i Jacek Wagner. Warszawa: Świat Książki, 1997. ISBN 83-7129-441-7.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Przemysław Miller. Na grzyby i na ryby. „Wiedza i Życie”. Nr 7(919)/2011. s. 52-53. 
  5. Węgorze pod ochroną Unii Europejskiej (Dziennik Bałtycki 2011-10-07)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Konwencja Waszyngtońska – wykaz gatunków podlegających ochronie, na dzień 22 maja 2009 [1]
  • Stanisław Stupkiewicz: Wędkarstwo nowoczesne. Świat Książki, 1996. ISBN 83-7129-910-9.
  • Rekordy na plan. „Wiadomości Wędkarskie”. Polski Związek Wędkarski (pol.).