Węzeł zarodkowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Węzeł zarodkowy – jedna z dwóch kategorii zawiązków komórek w blastuli pierwotnej; utworzony jest z grupy komórek leżących pod trofoblastem. Grupuje on obszary tworzenia obszary tworzenia się narządów zarodka[1].

Bruzdkowanie jest nieznacznie nierówne w wyniku czego powstają różnice między pierwszymi blastomerami, pod względem wielkości, a także charakteru komórek, które powstaną z nich podczas dalszych podziałów. Na przykład u kota można śledzić linie rozwojowe różnych komórek począwszy od dwóch blastomerów. Jeden z nich jest mniejszy i ciemniejszy, drugi większy i jaśniejszy. Ten ostatni bruzdkuje wcześniej, dlatego występują stadia 3 i 6 blastomerów. Wykazano, że blastomer ciemniejszy o wolniejszym bruzdkowaniu jest źródłem komórek węzła zarodkowego. Natomiast blastomer jaśniejszy utworzy w przyszłości część pozazarodkową – trofoblast.

Komórki, które tworzą węzeł zarodkowy – czyli embrioblast – różnicują się w dwie warstwy. Jedna z warstw sąsiaduje z jamą blastocysty i nosi nazwę warstwy hipoblastycznej lub hipoblastu (dawniej określana była jako endoderma pierwotna). Druga warstwa składa się z komórek walcowatych, sąsiaduje z jamą owodni i nosi nazwę warstwy epiblastycznej lub epiblastu (dawniej ektoderma pierwotna).

Epiblast i hipoblast układają się w płaskie krążki i tworzą dwublaszkową tarczkę zarodkową. W obrębie epiblastu pojawia się jamka, która przekształca się w jamę owodni (cavum amnioticum). Komórki epiblastu, które przylegają do cytotrofoblastu określa się jako amnioblast; wraz z resztą epiblastu wyściełają jamę owodniową. Komórki endodermalne przechodzą w blonę zewnątrzzarodkowej jamy ciała i razem wyściełają jamę pęcherzyka żółtkowego pierwotnego. Do końca drugiego tygodnia rozwoju zarodkowego tworzy się również pozazarodkowa mezoderma. Wypełnia ona przestrzeń pomiędzy trofoblastem a owodnią od zewnątrz i błoną zewnątrzzarodkową jamy ciała od wewnątrz. Z chwilą powstania rozstępów w mezodermie tworzy się pozazarodkowa jama ciała, zwana jamą kosmówkową. Mezoderma pozazarodkowa, która wyścieła cytotrofoblast i owodnię stanowi mezodermę ścienną, zaś mezoderma pokrywająca pęcherzyk żółtkowy to mezoderma trzewna[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Albert le Moigne, Biologia Rozwoju, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999.
  2. Praca zbiorowa pod redakcją Macieja Kurpisza, Molekularne podstawy rozrodczości człowieka i innych ssaków, Termedia Wydawnictwa Medyczne, 2002.