Władcy ziem polskich w czasie zaborów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Władcy ziem polskich w czasie zaborów - w związku z rozbiorami Polski oraz brakiem istnienia w latach 1795–1807 i 1831-1918 suwerennego państwa polskiego, władcy państw, które zagarnęły terytoria I Rzeczypospolitej, używali niektórych tytułów polskich władców - bądź na podstawie uzurpacji, bądź traktatów międzynarodowych.

Ziemie polskie po rozbiorach Polski (1772-1815)[edytuj]

Zabór rosyjski[edytuj]

Cesarze rosyjscy (imperatorowie wszech Rosji) z dynastii Romanowów. Używali m.in. tytułów wielki książę Litwy, Podola i Wołynia. Nie używali natomiast tytułu króla Polski, zgodnie z ustaleniami podjętymi z Austrią i Prusami. Ustalenia te zmienił kongres wiedeński 1815.

Władca Portret władcy Lata panowania Informacje dodatkowe Dynastia
Katarzyna II Catherine II by F.Rokotov after Roslin (1780s, Hermitage) 2.jpg 1772-1796 Cesarzowa Rosji, księżniczka von Anhalt-Zerbst dynastia askańska
Paweł I Borovikovsky Pavel I.jpg 1796-1801 Cesarz Rosji 1796-1801 Romanowowie
Aleksander I Alexander I by S.Shchukin (1809, Tver).png 1801-1815 Cesarz Rosji 1801-1825

Zabór pruski[edytuj]

Królowie pruscy z dynastii Hohenzollernów[1]

Władca Portret władcy Lata panowania Informacje dodatkowe Dynastia
Fryderyk II Wielki Friedrich Zweite Alt.jpg 1772-1786 Król Prus 1740-1786 Hohenzollernowie
Fryderyk Wilhelm II Frederick Wilhelm II.png 1786-1797 Król Prus 1786-1797
Fryderyk Wilhelm III Friedrich Wilhelm III of Prussia.PNG 1797-1815 Król Prus 1797-1840

Zabór austriacki[edytuj]

Cesarze oraz królowie Czech i Węgier z dynastii Habsburgów[2] przybrali w 1772 roku tytuł: króla Galicji i Lodomerii.

Władca Portret władcy Lata panowania Informacje dodatkowe Dynastia
Maria Teresa Kaiserin Maria Theresia (HRR).jpg 1772-1780 Królowa Węgier, Czech, Chorwacji etc. i arcyksiężna Austrii 1740-1780. Małżonka cesarza rzymskiego Franciszka I. Habsburgowie-Lotaryńscy
Józef II Anton von Maron 006.png 1772-1790 Od 1765 jako współregent. Od 1780 władca samodzielny. Cesarz rzymski, król Niemiec, Węgier, Czech, Chorwacji etc. i arcyksiążę Austrii 1765-1790.
Leopold II Leopold II emperor.jpg 1790-1792 Cesarz rzymski, król Niemiec, Węgier, Czech, Chorwacji etc. i arcyksiążę Austrii 1790-1792.
Franciszek II Francis II, Holy Roman Emperor by Friedrich von Amerling 003.jpg 1792-1815 Cesarz rzymski i król Niemiec 1792-1806, cesarz Austrii (jako Franciszek I) 1804-1835, Król Węgier, Czech, Chorwacji etc. i arcyksiążę Austrii 1792-1835, Król Lombardii i Wenecji 1815-1835, Prezydent Związku Niemieckiego 1815-1835.

Księstwo Warszawskie (1807-1815)[edytuj]

Księstwo Warszawskie utworzył w 1807 roku z ziem zaboru pruskiego Napoleon Bonaparte, po zwycięstwie nad Prusami. W 1809 roku, po zwycięstwie Francji i Księstwa nad Austrią, przyłączono do niego III zabór austriacki. Księstwo zlikwidowano na kongresie wiedeńskim w 1815.

Władca Portret władcy Daty panowania Informacje dodatkowe Dynastia
Fryderyk August I Fryderyk August I.jpg 1807-1815 Elektor Saksonii 1763-1806 jako Fryderyk August III, król Saksonii 1806-1827[3]. Wettynowie

Ziemie polskie po kongresie wiedeńskim (1815-1918)[edytuj]

Królestwo Polskie – unia personalna z Rosją[edytuj]

Królestwo Polskie było związane unią personalną z Imperium Rosyjskim, a cesarze rosyjscy nosili tytuł króla Polski (w dokumentach rosyjskojęzycznych Царь Польский) i byli koronowani w Warszawie, co wynikało z unii.

Władca Portret władcy Daty panowania Informacje dodatkowe Dynastia
Aleksander I Alexander I by S.Shchukin (1809, Tver).png 1815-1825 Cesarz Rosji 1801-1825. Romanowowie
Mikołaj I Au service des Tsars - Nicolas 1er - 01.jpg 1825-1831 Cesarz Rosji 1825-1855; koronowany na króla polskiego 1829, zdetronizowany przez Sejm 25 stycznia 1831.

Zabór rosyjski (po likwidacji odrębności Królestwa Polskiego)[edytuj]

Cesarze Rosji nosili m.in. tytuł króla Polski po 1831 roku - aż do 1917 roku. Po likwidacji odrębności Królestwa Polskiego w 1831 koronacja na króla Polski odbywała się w Rosji przy okazji koronacji na cesarza imperium i podkreślała zależność od Rosji. Królestwo Polskie było autonomiczną częścią Rosji. Autonomię ograniczano aż do całkowitego zniesienia w 1874 roku.

Władca Portret władcy Daty panowania Informacje dodatkowe Dynastia
Mikołaj I Au service des Tsars - Nicolas 1er - 01.jpg 1831-1855 Cesarz Rosji 1825-1855 Romanowowie
Aleksander II Alexander II of Russia (Nikolay Lavrov 01).jpg 1855-1881 Cesarz Rosji 1855-1881
Aleksander III Kramskoy Alexander III.jpg 1881-1894 Cesarz Rosji 1881-1894
Mikołaj II Tsar nikolai.jpg 1894-1917 Cesarz Rosji 1894-1917.
Michał II Mihail II.jpg 1917 Domniemany cesarz Rosji. Nie przyjął tytułu cesarskiego, 16 marca 1917 r. abdykował na rzecz Rządu Tymczasowego.

Zabór pruski (od 1871 w składzie Rzeszy Niemieckiej)[edytuj]

Królowie Prus[1] władający polskimi ziemiami używali m.in. tytułów: wielkiego księcia poznańskiego (posiadało autonomię 1815-1848), a także księcia Wendów i Kaszub[4], pana na Lęborku i Bytowie.

Władca Portret władcy Daty panowania Informacje dodatkowe Dynastia
Fryderyk Wilhelm III Friedrich Wilhelm III of Prussia.PNG 1815-1840 Do 1831 reprezentowany przez księcia-namiestnika Antoniego Henryka Radziwiłła, król Prus 1797-1840 Hohenzollernowie
Fryderyk Wilhelm IV FriedrichWilhelmIV.jpg 1840-1861 W 1849 ostatecznie zniósł autonomię Wielkiego Księstwa używając jednak nadal tytułu, podobnie jak jego następcy, król Prus 1840-1861
Wilhelm I Wilhelm1.jpg 1861-1888 Za jego rządów polskie prowincje Prus formalnie uznano za część Rzeszy Niemieckiej. Król Prus 1861-1888, prezydent Związku Północnoniemieckiego 1866-1871, cesarz niemiecki 1871-1888
Fryderyk III FriedIII.jpg 1888 Król Prus 1888, cesarz niemiecki 1888
Wilhelm II Wilhelm II. (Deutsches Reich) im Couleur des Corps Borussia Bonn (farbig).jpg 1888-1918 Król Prus 1888-1918, cesarz niemiecki 1888-1918

Zabór austriacki[edytuj]

Cesarze austriaccy[2] władający ziemiami polskimi nosili tytuły: króla Galicji i Lodomerii, wielkiego księcia Krakowa[5] oraz księcia Oświęcimskiego i Zatorskiego

Władca Portret władcy Daty panowania Informacje dodatkowe Dynastia
Franciszek I Francis II, Holy Roman Emperor by Friedrich von Amerling 003.jpg 1815-1835 Cesarz Austrii, Król Węgier, Czech, Chorwacji, Lombardii i Wenecji etc. Prezydent Związku Niemieckiego. Habsburgowie-Lotaryńscy
Ferdynand I Francesco Hayez 047.jpg 1835-1848 Cesarz Austrii, Król Węgier, Czech, Chorwacji, Lombardii i Wenecji etc. Prezydent Związku Niemieckiego.
Franciszek Józef I Franz Joseph, circa 1915.JPG 1848-1916 Cesarz Austrii, Król Węgier, Czech, Chorwacji etc. 1848-1916. Król Lombardii i Wenecji 1848-1866. Prezydent Związku Niemieckiego 1848-1866.
Karol I Erzherzog Thronfolger Karl Franz Josef.jpg 1916-1918 Cesarz Austrii, Król Węgier, Czech i Chorwacji etc.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Jerzy Krasuski Historia Niemiec, Ossolineum, Wyd. I, ​ISBN 83-04-04422-6​, Tablice genealogiczne - cz. VI Hohenzollernowie
  2. a b Stanisław Grodziski Franciszek Józef I, Ossolineum, Wyd. III, ​ISBN 83-04-01541-2​, str. 192
  3. Jerzy Krasuski Historia Niemiec, Ossolineum, Wyd. I, ​ISBN 83-04-04422-6​, Tablice genealogiczne - cz. V Wettinowie
  4. ta część tytulatury dotyczyła Pomorza Zachodniego, nie wchodzącego przed 1772 w skład państwa polsko-litewskiego
  5. Wielkie Księstwo Krakowskie utworzono po włączeniu Wolnego Miasta Krakowa w 1846 roku w skład zaboru austriackiego. Jednakże tytuł wielkiego księcia Krakowa został włączony do tytułu cesarskiego już 9 sierpnia 1806 roku. Zob.: Georges Frédéric de Martens: Supplement au recueil des principaux traités d’Alliance, de Paix, de Trêve, de Neutralité, de Commerce, de Limites, d’Echange etc. et de plusieurs autres actes servant a la connaissance des relations étrangères des Puissances et Etats de l’Europe. T. IV. Göttingen: Dieterich, 1808, s. 335–336.