Włado Czernozemski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Włado Czernozemski
Величко Димитров Керин
Włado szofer
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 19 października 1897
Kamenica
Data i miejsce śmierci 9 października 1934
Marsylia
Zawód kierowca

Włado Czernozemski, właśc. Weliczko Dimitrow Kerin (ur. 19 października 1897 w Kamenicy, zm. 9 października 1934 w Marsylii) – bułgarski nacjonalista, sprawca zamachu na króla Jugosławii Aleksandra I Karadziordziewicia (operacja „Miecz teutoński”[1]).

Biografia[edytuj]

Urodził się we wsi Kamenica (obecnie części Welingradu) w południowej Bułgarii jako syn Dimitara Kerina oraz Risy Baltadziewej. W młodości nadużywał alkoholu, wdawał się w bójki z rówieśnikami i popełniał drobne kradzieże, rzucił szkołę nieukończywszy szkoły podstawowej. W drugiej dekadzie XX wieku całkowicie zmienił swój styl życia, unikając używek i wybierając dietę wegetariańską. W czasie I wojny światowej zmobilizowany do armii bułgarskiej, szybko zaraził się ideologię nacjonalistyczną. Służył w wojskach inżynieryjnych, ze służby zwolniony został w 1919 roku[2].

Po zakończeniu wojny ożenił się i podjął pracę m.in. jako kierowca i zegarmistrz. Od 1920 roku zamieszkali w miejscowości Bansko[2]. W 1923 urodziła mu się córka, Latinka.

Działalność w WMRO[edytuj]

W 1922 rozpoczął działalność w WMRO, gdzie przyjął pseudonim Włado Czernozemski. W organizacji specjalizował się w zamachach, w 1925 roku zabił polityka – komunistę Dimo Chadżidimowa. Po zamachu szybko aresztowany, skazany na śmierć przez powieszenie, a następnie wypuszczony przez policjantów w trakcie eskorty do więzienia. W związku z dokonanym morderstwem żona wniosła o rozwód, który jej przyznano[2].

Ożenił się ponownie, prawdopodobnie już w następnym roku. Jego żoną została działaczka WRMO, również zabójczyni. W 1927 roku zaproponował wysadzenie paryskiego gmachu obrad Ligi Narodów, ale jego propozycja została odrzucona. W 1930 roku w ramach czystek zamordował ważnego działacza WMRO Nauma Tomalewskiego (wraz z jego ochroniarzem). W 1932 roku skazany na śmierć, miesiąc później ułaskawiony przez cara Borysa III[2].

Na początku lat 1930. WMRO nawiązała kontakt z chorwackimi ustaszami, którzy pod kierunkiem włoskich faszystów planowali zamach na władcę Jugosławii[2]. W 1932 zajął się szkoleniem ustaszy w obozie we włoskim Borgotaro. Wkrótce potem został przeniesiony na Węgry, gdzie pod jego kierunkiem w Janka Puszta ustasze przygotowywali zamach na króla Jugosławii, Aleksandra I[3].

Zamach na króla Aleksandra I[edytuj]

Broń, przy pomocy której Czernozemski dokonał zamachu

Zamach na króla Jugosławii przeprowadzić miała grupa czterech zamachowców, rozlokowanych w różnych miastach, które planował odwiedzić Aleksander I. Czernozemski jako najbardziej doświadczony, został wybrany na wykonawcę pierwszej próby[2], w czasie wizyty króla w Marsylii[4]. Czernozemski stał w tłumie witających króla z bukietem kwiatów, w którym ukrył pistolet Mausera. Udało mu się zbliżyć do samochodu wiozącego króla, wskoczyć na boczny stopień auta i oddać 10 strzałów. Dowódca ochrony, płk Jules Piollet jadący konno z odkrytą szablą uderzył w kark zamachowca, ale nie zapobiegł oddaniu strzałów[5]. W trakcie akcji Czernozemski został dodatkowo postrzelony przez jednego z policjantów i skatowany przez tłum gapiów przy bezczynności policji. Usiłował się zastrzelić, ale w zamieszaniu wytrącono mu broń. Przewieziony na przesłuchanie nie był już w stanie mówić z powodu obrażeń i zmarł tego samego dnia ok. 20:00. Według Žakliny Petrovskiej miał być przez policjantów torturowany[2].

W trakcie zamachu został ranny także gen. Alphonse Georges, a francuski minister spraw zagranicznych Louis Barthou oraz szofer[2]. W 1974 roku ujawniono, że Barthou został lekko ranny jedną z kul wystrzelonych przez Czernozemskiego, a zginął z ręki policjanta francuskiego, który zaczął strzelać w kierunku zamachowca[6].

Miał przy sobie czechosłowacki paszport na nazwisko Peter Kelemen, wystawiony przez konsulat czechosłowacki w Zagrzebiu. Policja francuska zidentyfikowała go na podstawie odcisków palców i tatuażu[7] oraz okazania zwłok aresztowanej już wcześniej żonie Czernozemskiego[2]. Pochowany w nieznanym miejscu.

Przypisy

  1. Zabił króla i ministra – rozszarpał go tłum. wp.pl, 15 września 2011.
  2. a b c d e f g h i dr Konrad Sebastian Morawski: Logo dostawcy Zamach na króla Aleksandra I (pol.). Grupa Wirtualna Polska, 2015-10-06. [dostęp 2015-10-07].
  3. Jozo Tomasevich, War and Revolution in Yugoslavia, 1941-1945: Occupation and Collaboration, Stanford University Press 2002, s. 33.
  4. Richard Hall, Consumed by War: European Conflict in the 20th Century, University Press of Kentucky 2009, s. 101.
  5. Jan Meysztowicz, Czas przeszły dokonany. Wspomnienia ze służby w Ministerstwie Spraw Zagranicznych w latach 1932-1939, Kraków 1984, s. 77-78.
  6. Jacques De Launay, Les Grands Controverses de l’histoire contemporaine 1914-1945, Nyon 1974, s. 332.
  7. Wspomnienia Taszo Aluszewa.

Bibliografia[edytuj]

  • Mitre Stamenow, Атентатът в Марсилия, Владо Черноземски. Живот,отдаден на Македония, Издание на ВМРО-СМД, Sofia 1993.
  • Biogram Czernozemskiego na stronie Welingradu