Władysław Łukasiuk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Władysław Łukasiuk
Młot
Ilustracja
kapitan kapitan
Data i miejsce urodzenia 16 lutego 1906
Tokary
Data i miejsce śmierci 27 czerwca 1949
Polska Czaje-Wólka
Przebieg służby
Siły zbrojne Wojsko Polskie (II RP),
Armia Krajowa,
Armia Krajowa Obywatelska,
żołnierze wyklęci
Stanowiska dowódca odtworzonej na Podlasiu 6 Brygady Wileńskiej
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
powstanie antykomunistyczne w Polsce 1944–1953
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski

Władysław Łukasiuk ps. „Młot” (ur. 16 lutego 1906, zm. 27 czerwca 1949) – kapitan WP/AK, partyzant antykomunistyczny ziemi podlaskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się we wsi Tokary, w rodzinie chłopskiej. Ukończył szkołę powszechną i gimnazjum. Od 1929 roku służył w wojsku w 3 PSK w Wołkowysku[1]. Wykształcenie, dobra kondycja oraz predyspozycje sprawiły, że szybko awansował na plutonowego. Niestety jego karierę przerwał tragiczny wypadek. Łukasiuk podczas treningu ujeżdżania konia, spadł z niego i doznał poważnych obrażeń lewej nogi. Efektem tego wypadku było to, że młodemu plutonowemu lewa noga na zawsze pozostała sztywna. Po zawarciu małżeństwa z Jadwigą Oksiutówną osiadł w Mężeninie nad Bugiem. Miał z nią troje dzieci. Do wybuchu wojny pełnił funkcję zastępcy wójta gminy Sarnaki. Istnieje przypuszczenie, że w tym czasie rozpracowywał dla polskiego wywiadu środowiska komunistyczne i masońskie (rozpracowywał między innymi Wandę Wasilewską)[potrzebny przypis].

W wojnie obronnej nie brał udziału. Aktywnie za to współpracował z ZWZ/AK. Dowodził drużyną konspiracyjną wchodzącą w skład 8 kompanii, IX Ośrodka Sarnaki-Górki Obwodu AK Siedlce. Brał udział w akcji „V” – przejęcia niewybuchu niemieckiego pocisku rakietowego V-2 pod Sarnakami. Po wkroczeniu Sowietów, podjął próbę stawiania oporu nowemu wrogowi. Zimą 1944 plut. „Młot” nawiązał kontakt z Obwodem Bielsk Podlaski, należącym do Białostockiego Okręgu AK. Władysław Łukasiuk powiększył w styczniu 1945, swój oddział z kilku do kilkudziesięciu ludzi. Pierwszą potyczkę z sowietami zakończoną rozbiciem grupy operacyjnej NKWD, stoczył 18.03.1945 na drodze z Mężenina do Figał. Wkrótce jego oddział połączył się z dużo większym oddziałem AK/AKO ppor. Teodora Śmiałowskiego „Szumnego”, gdzie Łukasiuk objął funkcję dowódcy 1 plutonu. Pluton ten wyróżnił się bojowością na tle innych oddziałów jednostki. W czasie służby w oddziale „Młot” zdał kurs Szkoły Podchorążych Rezerwy. W sierpniu 1945 pchor. Łukasiuk został awansowany na podporucznika. Kolejne awanse to: porucznik (X 1946) i kapitan (11 XI 1947).

Po śmierci „Szumnego” 1.08.1945 roku oddział rozwiązano. Pluton ppor. Łukasiuka nie chcąc składać broni dołączył do 5 Wileńskiej Brygady AK. Stoczył w jej szeregach kilka potyczek (pod Sikorami, Zalesiem i w Miodusach-Pokrzywnych). Po demobilizacji Brygady stworzył w polu, wraz z ppor. Lucjanem Minkiewiczem „Wiktorem” oddział kadrowy. Oddział ten od lutego 1946, przeszedł pod rozkazy mjr Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki” i otrzymał nazwę 6 Brygady Wileńskiej. Wkrótce Brygada ta przeszła z rejonu lewobrzeżnego rzeki Bug w rejony północne powiatu Sokołów Podlaski. 18 X 1946 porucznik „Młot” został mianowany dowódcą 6 Brygady Wileńskiej. Przez 3 lata dowodził nią, potrafiąc utrzymać się w terenie, nawet w najtrudniejszych sytuacjach.

Był człowiekiem solidnym, odpowiedzialnym, mającym świetny instynkt partyzancki. Wyróżniał go na tle innych dowódców bardzo silny charakter. Pomimo kalectwa zawsze maszerował w pierwszym szeregu, razem ze swoim oddziałem. Starsi mieszkańcy Podlasia pamiętają, że poruszanie sprawiało mu duże kłopoty. Musiał podpierać się swoim karabinem SWT.

W ciągu kilku lat stał się ze zwykłego dowódcy plutonu, prawdziwą legendą Podlasia. Lubił go i liczył się z nim sam mjr „Łupaszka”. Uważa się, że cechowała go dbałość o ludność cywilną (zwalczanie bandytyzmu i złodziejstwa).

Kapitan Władysław Łukasiuk „Młot” zginął na kolonii wsi Czaje-Wólka, zastrzelony przez swojego podkomendnego Czesława Dybowskiego „Rejtana”. „Młot” zastrzelił młodszego brata Czesława – Leopolda, ponieważ nie wykonał on zleconego przez „Młota” wyroku śmierci na cywilach (podejrzewanych o współpracę z UB - dla jego podkomendnego samo podejrzenie nie wystarczyło aby zabić cywilów). Widząc to, „Rejtan” zastrzelił „Młota”. W Czajach Wólce (gmina Ciechanowiec),15 lipca 2006 roku, nastąpiło uroczyste odsłonięcie pomnika poświęconego pamięci Młota. Jeszcze przed uroczystościami pomnik został zniszczony (prawdopodobnie przez lokalną społeczność, wśród której Młot nie cieszył się dobrą opinią).

Zwłoki kpt. „Młota” zostały ekshumowane 13 sierpnia 1949 przez funkcjonariuszy UBP. Miejsce ich pochówku pozostaje nieznane[2][3].

W 2002 powstał film Historia „Młota”, czyli dwie Polski[4].

Ordery[edytuj | edytuj kod]

Pośmiertnie, postanowieniem prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 9 listopada 2007 „za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej” został, wraz z dwoma innymi „żołnierzami wyklętymi” – Kazimierzem Kamieńskim i Zygmuntem Szendzielarzem odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski[5], a przekazanie orderów odbyło się 11 listopada tego samego roku w czasie uroczystości z okazji Narodowego Święta Niepodległości[6][7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tomasz Łabuszewski, Kazimierz Krajewski. 60. rocznica śmierci Władysława Łukasiuka ps. „Młot” – najwybitniejszego partyzanta Podlasia Był symbolem oporu wobec Sowietów. „Nasz Dziennik”. 147 (3468), 25 czerwca 2009. Warszawa: Spes sp. z o.o.. ISSN 1429-4834. 
  2. Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski: Sylwetki dowódców partyzanckich – kpt. Władysław Łukasiuk „Młot” (pol.). Ciechanowiec on line. [dostęp 8 grudnia 2009].
  3. Kpt. Władysław Łukasiuk Młot (pol.). Solidarność walcząca. [dostęp 8 grudnia 2009].
  4. Historia „Młota”, czyli dwie Polski (pol.). Film Polski. [dostęp 8 grudnia 2009].
  5. M.P. z 2008 r. Nr 15, poz. 157
  6. Polityka budowania prawdziwych autorytetów. prezydent.pl, 11 listopada 2007. [dostęp 2012-05-12].
  7. Prezydent odznaczył „żołnierzy wyklętych”. onet.pl, 11 listopada 2007. [dostęp 2012-05-12].

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski: „Łupaszka”, „Młot”, „Huzar”. Działalność 5 i 6 Brygady Wileńskiej AK (1944-1952). Warszawa: „Volumen”: „Marabut”, 2002, s. 944. ISBN 83-7233-019-0.
  • Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski: Kpt. Władysław Łukasiuk „Młot” podlaski komendant 6 Brygady Wileńskiej AK. Warszawa: Fundacja Pamiętamy, 2009, s. 48.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]