Władysław Beksiński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Władysław Beksiński
Władysław Beksiński
Data i miejsce urodzenia 16 czerwca 1850
Sanok
Data i miejsce śmierci 9 kwietnia 1929
Sanok
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Sanoku
Zawód architekt
Narodowość  Polska
Tytuł naukowy inżynier
Uczelnia Politechnika Lwowska
Stanowisko architekt miejski
Pracodawca Magistrat Sanok
Rodzice Mateusz Beksiński
Karolina Machalska
Małżeństwo Helena Zajchowska
Dzieci Stanisław, Zygmunt, Władysława, Karolina
Krewni i powinowaci Zdzisław Beksiński, Tomasz Beksiński, Walenty Lipiński, Kazimierz Lipiński, Henryk Kopia, Franciszek Orawiec
Dom Beksińskich przy ulicy Jagiellońskiej
Kamienice ul. Sobieskiego 8 i 10
Budynek obecnego II Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie przy ul. Mickiewicza 11
Grobowiec rodziny Beksińskich, pierwotnie zaprojektowany przez Władysława (Cmentarz Centralny w Sanoku)

Władysław Beksiński (ur. 16 czerwca 1850 w Sanoku, zm. 9 kwietnia 1929 tamże[1]) – polski inżynier architekt.

Życiorys[edytuj]

Syn Mateusza (1814-1886, założyciela Zakładów Kotlarskich, które dały początek późniejszej fabryce wagonów i autobusów Autosan) i Karoliny z domu Machalskiej (1830-1891). Był spowinowacony z Walentym i Kazimierzem Lipińskimi oraz Henrykiem Kopią[2].

Władysław Beksiński ukończył gimnazjum realne w Tarnowie[3]. Absolwent architektury na Politechnice Lwowskiej. Po studiach pracował jako inżynier miejski w Nadwórnej. W 1886, po śmierci ojca, przeprowadził się ponownie do Sanoka, zamieszkał w domu pod ówczesnym adresem ulicy Lwowskiej 225b nad Potokiem Płowieckim[4] (obecnie ulica Jagiellońska) i pracował na analogicznym stanowisku inżyniera miejskiego[5][6] w sanockim magistracie, obejmując stanowisko kierownika wydziału budowlanego.

W 1890 roku wszedł w skład Komisji Wodociągowej w Sanoku, zmierzającej do opracowania projektu wodociągów w mieście. W 1904 roku sporządził „Memoriał do Rady Gminnej Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka w sprawie mających się urządzić wodociągów”, który powstał w wyniku jego badań lokalizacji ujęć wody. Pełnił funkcje zastępcy dyrektora kasjera, od stycznia 1900 był członkiem zarządu[7], od lipca 1904 członkiem dyrekcji Powiatowego Towarzystwa Zaliczkowego w Sanoku[8][9] (drugim dyrektorem w 1905[10]). Zasiadł w radzie nadzorczej Towarzystwa Kasy Zaliczkowej w Sanoku[11]. 15 marca 1904 został wybrany na okres trzech lat cenzorem Kasy Oszczędności w Sanoku[12]. W listopadzie 1910 został przewodniczącym komisji egzaminacyjnej dla czeladników rękodzielniczych[13]. Został II zastępcą prezesa zarządu założonego 24 kwietnia 1904 sanockiego oddziału Towarzystwa Ligi Pomocy Przemysłowej[14]. Od grudnia 1920 był członkiem dyrekcji stowarzyszenia Towarzystwo Spółdzielcze przy Powiatowym Towarzystwie Zaliczkowym w Sanoku[15]. Do sierpnia 1925 zasiadał w dyrekcji Kasy Zaliczkowej w Sanoku[16]. Był członkiem zwyczajnym Towarzystwa Politechnicznego we Lwowie[17] od 1878[18]. W 1912 uczestniczył w VI Zjeździe Techników Polskich w Krakowie[19]. W 1921 został powołany na liście znawców z zawodu budownictwa i inżynierii dla oszacowania przedmiotów i gruntów, mogących ulec wywłaszczeniu dla kolei żelaznej oraz do wyznaczenia wynagrodzeń za wywłaszczenie praw wodnych[20].

Był członkiem zwyczajnym Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego[21][22][23]. Został członkiem założycielem[24] i zasiadał we władzach sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, działającego w gmachu przy ulicy Mickiewicza[25][26], był we władzach wydziału i komisji budowlanej[27][28], otrzymał tytuł członka honorowego[29][30]. Jego nazwisko zostało umieszczone w drzewcu sztandaru TG Sokół w Sanoku, na jednym z 125 gwoździ upamiętniających członków gniazda[31]. 20 stycznia 1897 został wybrany członkiem wydziały Kółka dramatyczno-muzycznego w Sanoku[32]. Był także jednym z najaktywniejszych członków Towarzystwa Upiększania Miasta Sanoka (1904-1914)[33][34][35] (30 kwietnia 1910 został wybrany wydziałowym TUMS[36][37]). Był członkiem komitetu organizacyjnego Krajowy Zjazd Strażacki w Sanoku zorganizowany w lipcu 1904[38]. 27 października 1905 został wybrany członkiem komisji rewizyjnej Towarzystwa Pomocy Naukowej w Sanoku[39]. 4 listopada 1906 został wybrany skarbnikiem Rady Parafialnej przy Parafii Przemienienia Pańskiego w Sanoku[40].

Po wieloletniej, niespełna 40-letniej pracy na stanowisku architekta miejskiego i kierownika Wydziału Budowlanego, 5 stycznia 1928 przeszedł na emeryturę. Tego samego dnia na posiedzeniu Rady Miejskiej w Sanoku przyznano mu tytuł Honorowego Obywatela Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka jako uczczenie całokształtu pracy zawodowej i społecznej[41].

Władysław Beksiński zmarł 9 kwietnia 1929 w Sanoku. 11 kwietnia 1929 został pochowany[42] w zaprojektowanym przez siebie rodzinnym grobowcu w części „Rymanowski Stary” na Cmentarzu Centralnym w Sanoku.

Jego żoną była pochodząca z Dynowa Helena, z domu Zajchowska. Ich synami byli: Stanisław Mateusz (ur. 28 lutego 1887, zm. 20 października 1953), Zygmunt Jan (zmarł w listopadzie 1905 w wieku 18 lat)[43][44][a], Maria Władysława (ur. 1899) i Karolina Zofia (ur. 1900). Był dziadkiem Zdzisława (1929-2005), i pradziadkiem Tomasza (1958-1999). Córka Władysława w 1922 wyszła za mąż za Franciszka Orawca. Młoda para otrzymała jako wiano część wybudowanej przez Władysława Beksińskiego w latach 90. XX wieku[45] kamienicy przy ul. Jana III Sobieskiego[46] (drugą część budynku otrzymał syn Stanisław)[45], po czym zamieszkali w Poroninie (wiosną 1940 Franciszek został zamordowany w Katyniu; był stryjem Bronisławy Orawiec-Löffler, która 10 kwietnia 2010 roku zginęła w katastrofie lotniczej w Smoleńsku[47]). Władysława Orawiec po powstaniu warszawskim została wywieziona do III Rzeszy, a po powrocie wskutek ciężkiej choroby zmarła[48] (osieroconego syna Władysławy, Jerzego, adoptowała siostra Franciszka, Aniela Gut-Stapińska[49]; Jerzy Orawiec (1935-1990) później został reżyserem filmów dokumentalnych[50][51]). Druga córka została żoną S. Wahla (dyrektor rafinerii ropy naftowej we Wróbliku Szlacheckim). Syn Władysława, Stanisław, inżynier geometra, także uzyskał wykształcenie na Politechnice Lwowskiej, i podobnie jak jego ojciec pracował w Wydziale Budowlanym sanockiego Urzędu Miejskiego.

1 października 2011 otwarto w Sanoku ścieżkę spacerową pod nazwą „Śladami Rodu Beksińskich”, wytyczoną i przebiegającą przez miejsca w mieście związane z rodziną Beksińskich. Na jej trasie umieszczono jedenaście tablic informujących o dokonaniach przedstawicieli rodziny. Tablice wykonano w formie sztalug malarskich z uwagi na działalność Zdzisława Beksińskiego i artystyczne profesje innych członków rodziny[52][53].

Projekty[edytuj]

Władysław Beksiński nadzorował i budował oraz był autorem wielu projektów budowy i planów przebudowy budynków mieszkalnych i użyteczności publicznej, zrealizowanych w Sanoku, które do dziś są ozdobą miasta[54].

Uwagi

  1. W informacjach prasowych „Gazeta Sanocka” z 19 listopada 1905 pierwotnie podała, że zmarły syn miał na imię Stanisław, a w wydaniu z 26 listopada 1905 wskazała po pogrzebie, iż był to Zygmunt. Historyk Andrzej Romaniak podał, iż syn Zygmunt Jan żył w latach 1888-1929. Zob. Andrzej Romaniak: Sanok. Fotografie archiwalne – Tom I. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2009, s. 8, 490. ISBN 978-83-60380-26-0.

Przypisy

  1. Edward Zając, Sanockie biografie, Sanok 2009, s. 112-118.
  2. Kronika. Nekrologia. „Gazeta Sanocka”, s. 3, Nr 42 z 16 października 1904. 
  3. Waldemar Bałda, Sowa i bocian. Opowieść o Posadzie Olchowskiej – III dzielnicy Miasta Sanoka, Kraków 2012, s. 17.
  4. Ścieżka spacerowa „Śladami Rodu Beksińskich” w Sanoku. 9. Dom Beksińskich. zymon.com.pl. [dostęp 17 maja 2014].
  5. Szematyzm na rok 1910. Lwów: 1910, s. 451.
  6. Szematyzm na rok 1911. Lwów: 1911, s. 466.
  7. Wyroki prasowe. „Gazeta Lwowska”, s. 11, Nr 31 z 9 lutego 1900. 
  8. Firmy. „Gazeta Lwowska”, s. 10, Nr 194 z 25 sierpnia 1904. 
  9. Firmy. „Gazeta Lwowska”, s. 10, Nr 31 z 9 lutego 1906. 
  10. Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Towarzystwa Zaliczkowego w Sanoku dnia 12 września 1905. „Gazeta Sanocka”, s. 2-3, Nr 88 z 17 września 1905. 
  11. Kasa zaliczkowa w Sanoku. „Gazeta Sanocka”, s. 2, Nr 9 z 28 lutego 1904. 
  12. Kronika. „Gazeta Sanocka”, s. 3, Nr 11 z 20 marca 1904. 
  13. Kronika. Komisya urzędowa. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, Nr 29 z 13 listopada 1910. 
  14. Sprawozdanie z działalności „Ligi Pomocy Przemysłowej” za czas od 16. sierpnia 1908, do 31. grudnia 1909 t. j. za szósty rok istnienia. Lwów: Liga Pomocy Przemysłowej, 1910, s. 120.
  15. Firmy. „Gazeta Lwowska”, s. 6, Nr 52 z 5 marca 1921. 
  16. Firmy. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 193 z 35 sierpnia 1925. 
  17. Spis członków Towarzystwa Politechnicznego we Lwowie według stanu z dnia 31. grudnia 1910. „Czasopismo Techniczne”, s. 25, Nr 24 z 25 grudnia 1910. Towarzystwo Politechniczne we Lwowie. 
  18. Członkowie Towarzystwa w drugiem dwudziestopięcioleciu (1902-1926). W: Maksymilian Matakiewicz: Polskie Towarzystwo Politechniczne we Lwowie 1877–1927. Księga pamiątkowa. Lwów: Polskie Towarzystwo Politechniczne we Lwowie, 1927, s. 89.
  19. Pamiętnik VI Zjazdu Techników Polskich od 11 do 15 września 1912 w Krakowie. Kraków: 1914-1917, s. 339.
  20. Zawiadomienia. Lista znawców. „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości”, s. 83, Nr 5 z 1 marca 1921. 
  21. Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego z dziesiątego roku jej istnienia tj. 1894 złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu dnia 4 maja 1895. s. 8.
  22. Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego z dziesiątego roku jej istnienia tj. 1895 złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu dnia 14 marca 1896. s. 9.
  23. Sprawozdanie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego za czas od 31 stycznia do 15 września 1897 (dwunasty rok istnienia) złożone przez zarząd na walnem zgromadzeniu dnia 18 grudnia 1897. s. 8.
  24. Lista członków z dniem 31 grudnia 1899. W: Sprawozdanie Wydziału Polskiego Towarz. Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku za rok administracyjny 1899. Sanok: Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, 1900, s. 13.
  25. Władze. sokolsanok.pl. [dostęp 17 maja 2014].
  26. Członkowie TG „Sokół” w Sanoku 1889–1946. sokolsanok.pl, 29 listopada 2009. [dostęp 12 marca 2014].
  27. Lista członków z dniem 31 grudnia 1899. W: Sprawozdanie Wydziału Polskiego Towarz. Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku za rok administracyjny 1899. Sanok: Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, 1900, s. 15.
  28. a b c Adam Pytel. Sprawy Związku polskich gimnastycznych Towarzystw sokolich w Austrii. Sanok. „Przewodnik Gimnastyczny „Sokół””, s. 6, Nr 19 z 1899. 
  29. Tadeusz Miękisz: Zarys historii Tow. Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku w 50-tą rocznicę jego istnienia. Sanok: Polskie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, 1939, s. 10.
  30. Paweł Sebastiański, Bronisław Kielar: Wykazy członków Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku. W: 125 lat sanockiego „Sokoła” 1889–2014. Sanok: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku, 2014, s. 147. ISBN 978-83-939031-1-5.
  31. Sztandar. sokolsanok.pl. [dostęp 2015-06-16].
  32. Kółko dramatyczno-muzyczne. „Gazeta Sanocka”, s. 3, Nr 95 z 24 stycznia 1897. 
  33. Edward Zając, 100 lat Towarzystwa Upiększania Miasta Sanoka 1904-2004, Sanok 2004, s. 29.
  34. Kronika. Tow. Upiększ. m. Sanoka. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, Nr 24 z 11 czerwca 1911. 
  35. Zbigniew Koziarz. Towarzystwo Rozwoju i Upiększania Miasta Sanoka (1904 – 1994). „Rocznik Sanocki 1995”, s. 10, 1995. Towarzystwo Rozwoju i Upiększania Miasta Sanoka. ISSN 0557-2096. 
  36. Kronika. Towarzystwo upiększenia miasta. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 4, Nr 3 z 15 maja 1910. 
  37. Sprawozdanie Wydziału Tow. Upiększania Miasta Sanoka. „Miesięcznik Artystyczny”, s. 67, Nr 7 z 1912. 
  38. Krajowy Zjazd Strażacki. „Słowo Polskie”, s. 3, Nr 353 z 28 lipca 1904. 
  39. Kronika. „Gazeta Sanocka”, s. 4, Nr 97 z 5 listopada 1905. 
  40. Kronika. Ukonstytuowanie się Rady parafialnej. „Gazeta Sanocka”, s. 3, Nr 150 z 11 listopada 1906. 
  41. Edward Zając, Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka, Sanok 2002, s. 79-80.
  42. Dokumenty. muzeum.sanok.pl. [dostęp 22 lutego 2014].
  43. Kronika. „Gazeta Sanocka”, s. 4, Nr 99 z 19 listopada 1905. 
  44. Kronika. „Gazeta Sanocka”, s. 4, Nr 100 z 26 listopada 1905. 
  45. a b c Beksińscy 2014 ↓, s. 16.
  46. Edward Zając, Sanockie biografie, Sanok 2009, s. 114.
  47. Bronisława Orawiec-Loffler. wyborcza.pl, 11 kwietnia 2010. [dostęp 24 grudnia 2013].
  48. Będę tam wracać. tygodnik.onet.pl, 12 października 2010. [dostęp 24 grudnia 2013].
  49. Barbara Stanisławczyk: Ostatni krzyk. Od Katynia do Smoleńska historie dramatów i miłości. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis, 2011, s. 247-248. ISBN 978-83-7510-814-9.
  50. Jerzy Orawiec. filmpolski.pl. [dostęp 24 grudnia 2013].
  51. Jerzy Orawiec. filmpolski.pl. [dostęp 24 grudnia 2013].
  52. Sanocki szlak „Śladami Rodu Beksińskich”. esanok.pl. [dostęp 1 stycznia 2014].
  53. Ścieżka spacerowa „Śladami Rodu Beksińskich”. zymon.com.pl. [dostęp 1 stycznia 2015].
  54. W Sanoku powstał szlak pamięci rodu Beksińskich. tvp.pl, 1 listopada 2011. [dostęp 17 maja 2014].
  55. Jerzy Ołowiańczyk. Historia Rzeźni i Zakładów Mięsnych w Sanoku. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 4, Nr 10 (301) z 1-10 kwietnia 1984. Sanocka Fabryka Autobusów. 
  56. Alojzy Zielecki, Rozwój przestrzenny miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 396.
  57. Stefan Stefański: Cmentarze sanockie. Sanok: Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Oddział w Sanoku, 1991, s. 11, 22.
  58. Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka, Sanok 1998, s. 165.
  59. Nowy cmentarz w Sanoku, Czasopismo Techniczne nr 9 (1896).
  60. O cmentarzach. starecmentarze.sanok.pl. [dostęp 17 maja 2014].
  61. Ścieżka spacerowa „Śladami Rodu Beksińskich” w Sanoku. 6. Cmentarz, Epilog. zymon.com.pl. [dostęp 17 maja 2014].
  62. Alojzy Zielecki, Rozwój przestrzenny miasta. W epoce autonomii galicyjskiej w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 374.
  63. Ścieżka spacerowa „Śladami Rodu Beksińskich” w Sanoku. 2. Plac Św. Jana, Rynek. zymon.com.pl. [dostęp 17 maja 2014].
  64. Kamienica 2013 ↓, s. 93.
  65. Ścieżka spacerowa „Śladami Rodu Beksińskich” w Sanoku. 4. Szkoła. zymon.com.pl. [dostęp 17 maja 2014].
  66. Andrzej Romaniak: Sanok. Fotografie archiwalne – Tom I. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2009, s. 262. ISBN 978-83-60380-26-0.
  67. Zabytki, muzea i ciekawostki miasta. sanok.pl. [dostęp 17 maja 2014].
  68. Ścieżka spacerowa „Śladami Rodu Beksińskich” w Sanoku. 5. Park miejski. zymon.com.pl. [dostęp 17 maja 2014].
  69. Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1998, s. 176. ISBN 83-909787-0-9.
  70. Ścieżka spacerowa „Śladami Rodu Beksińskich” w Sanoku. 3. Arkady. zymon.com.pl. [dostęp 17 maja 2014].
  71. Andrzej Romaniak: Sanok. Fotografie archiwalne – Tom I. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2009, s. 160. ISBN 978-83-60380-26-0.
  72. Edward Zając: Obywatele Honorowi Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 2002, s. 46. ISBN 83-909787-8-4.
  73. Andrzej Romaniak: Sanok. Fotografie archiwalne – Tom I. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2009, s. 262. ISBN 978-83-60380-26-0.
  74. Z Komitetu Kościelnego w Sanoku. „Gazeta Sanocka”, s. 2, Nr 119 z 8 kwietnia 1906. 
  75. Historia rodu Beksińskich. beksinski.com.pl, 2012-07-12. [dostęp 2012-07-12].
  76. Beksińscy 2014 ↓, s. 47.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]