Władysław Gurgacz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Władysław Gurgacz
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 2 kwietnia 1914
Jabłonica Polska
Data i miejsce śmierci 14 września 1949
Kraków
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 1942
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Ulica ks. Władysława Gurgacza w Krakowie
Obelisk Wł. Gurgacza na Łabowskiej Hali
Tablica ku czci ks. W. Gurgacza na Bursie Jezuitów w Nowym Sączu

Władysław Gurgacz ps. „Ojciec”, „Sem” (ur. 2 kwietnia 1914 w Jabłonicy Polskiej, zm. 14 września 1949 w Krakowie) – jezuita, uczestnik podziemia antykomunistycznego po II wojnie światowej. Kapelan Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowej (PPAN).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Jana i Marii Gurgaczów. Absolwent gimnazjum w Korczynie. W 1931 wstąpił do Towarzystwa Jezusowego w Starej Wsi, a w 1942 otrzymał święcenia kapłańskie[1]. W latach 1945–1947 był kapelanem szpitalnym w Gorlicach, a później (1947–1948) u sióstr służebniczek w Krynicy. Tu związał się z oddziałem zbrojnym antykomunistycznej Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowej.

2 lipca 1949 został aresztowany przez UB, a następnie w procesie pokazowym przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Krakowie, na wniosek prokuratora wojskowego Henryka Ligięzy 13 sierpnia 1949 został skazany w trybie doraźnym na karę śmierci przez sędziów Władysława Stasicę i Ludwika Kiełtykę. Wyrok wykonano 14 września 1949 przez rozstrzelanie w więzieniu przy ul. Montelupich w Krakowie[2]. Zrehabilitowany został 20 lutego 1992.

Grób ks. Władysława Gurgacza znajduje się na Cmentarzu wojskowym przy ul. Prandoty w Krakowie (kwatera LXXXII, rząd 3, miejsce 52)[3][4].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Postanowieniem 9 listopada 2007 r. za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej został odznaczony pośmiertnie przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[5]. Przekazanie orderu nastąpiło 14 czerwca 2008 r.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

  • Jego imieniem nazwano ulice w Krakowie na Grzegórzkach[6], w Nowym Sączu (Dęblina)[7], w Warszawie[8] oraz w Krynicy-Zdroju przy kościele pod wezwaniem św. Antoniego Padewskiego[9].
  • Drużyną harcerską noszącą imię ks. Gurgacza jest 1 Starosądecka Drużyna Harcerzy "Leśni" ZHR.
  • Na Hali Łabowskiej w Beskidzie Sądeckim znajduje się obelisk postawiony ku jego czci, przy którym corocznie spotykają się byli żołnierze Armii Krajowej i PPAN.
  • Tablice poświęcone pamięci ks. Władysława Gurgacza i poległym członkom PPAN znajdują się w kościele NSPJ w Nowym Sączu oraz w kościele Św. Antoniego w Krynicy-Zdroju.
  • 2 listopada 2010 w Krakowie na murze więzienia przy ul. Montelupich odsłonięto tablicę upamiętniającą jego i innych działaczy organizacji niepodległościowych zamordowanych w latach 1945–1956 w tym więzieniu[10].
  • W 2003 bursa jezuitów przy w ul. Św. Ducha 2 w Nowym Sączu otrzymała imię ks. Władysława Gurgacza SI, a na budynku bursy, 18 października 2003, odsłonięto tablicę pamiątkową o następującej treści: Ksiądz Władysław Gurgacz, Jezuita, kapelan Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowej (PPAN). Stracony zbrodniczym wyrokiem sądowym władz komunistycznych w Krakowie 14 września 1949 r. w 35 roku życia, 7 roku kapłaństwa i 18 życia zakonnego. Służył Bogu, Ojczyźnie i człowiekowi. Anno Domini 2003.
  • Zbiory pamiątek po o. Władysławie Gurgaczu – obrazy olejne i akwarele jego autorstwa, własnoręcznie zdobiona stuła, krzyżyk nowicjacki, kielich, patena, ryngraf oraz tabliczka nagrobna z pierwszego grobu zamordowanego kapłana – prezentowane są na stałej ekspozycji Muzeum Towarzystwa Jezusowego Prowincji Polski Południowej w Starej Wsi.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Filip Musiał. Poznaj historię Jezuity Wyklętego!. , 2014. 
  2. Akta ks. Władysława Gurgacza w IPN [dostęp: 2010-11-09]
  3. Wyszukiwarka grobów. rakowice.eu. [dostęp 2012-12-08].
  4. Lokalizacja kwatery na wikimapia.org
  5. M.P. z 2008 r. Nr 15, poz. 158
  6. wikimapia.org
  7. wikimapia.org
  8. Zarządzenie Zastępcze Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 listopada 2017 r. w sprawie nadania nazwy ulicy, „Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego”, Warszawa, dnia 10 listopada 2017 r., poz. 10147.
  9. wikimapia.org
  10. Tablica pamięci ofiar reżimu komunistycznego. interia.pl, 2 listopada 2010.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Danuta Suchorowska-Śliwińska: Postawcie mi krzyż brzozowy: prawda o ks. Władysławie Gurgaczu, Kraków : Wydaw. WAM – Księża Jezuici, 1999.
  • Dawid Golik, Filip Musiał: Władysław Gurgacz. Jezuita wyklęty, Kraków: Wydaw. WAM - Księża Jezuici, 2014.
  • Paweł Fornal. Dwunastu niezłomnych. Antoni Żubryd. „Brzozowska Gazeta Powiatowa”, s. 37, Nr 3 (130) z marca 2015. ISSN 1642-8420.