Przejdź do zawartości

Władysław Hasior

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Władysław Hasior
Ilustracja
Władysław Hasior
Data i miejsce urodzenia

14 maja 1928
Nowy Sącz

Data i miejsce śmierci

14 lipca 1999
Kraków

Narodowość

polska

Dziedzina sztuki

rzeźbiarz, malarz, scenograf

Epoka

współczesny

Muzeum artysty

Galeria Władysława Hasiora (filia Muzeum Tatrzańskiego)

Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Czarownik, 1970/1971
Popiersie Władysława Hasiora w Alei Sław na Skwerze Harcerskim w Kielcach autorstwa Arkadiusza Latosa

Władysław Hasior (ur. 14 maja 1928 w Nowym Sączu, zm. 14 lipca 1999 w Krakowie) – polski artysta rzeźbiarz, malarz, scenograf, związany z Podhalem[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W latach 1947–1952 uczył się w Państwowym Liceum Technik Plastycznych w Zakopanem pod kierunkiem profesora Antoniego Kenara, a następnie w latach 1952–1958 studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, pod kierunkiem profesora Mariana Wnuka. W roku 1959 otrzymał stypendium francuskiego Ministra Kultury; studiował w pracowni rzeźbiarza Ossipa Zadkine’a w Paryżu. Od 1957 roku wystawiał indywidualnie oraz brał udział w wystawach zbiorowych w kraju i za granicą, m.in. w: Paryżu, Rzymie, Sztokholmie, Oslo, Montevideo, São Paulo, Helsinkach, Wiedniu, Wenecji, Kopenhadze, Brukseli, Moskwie. Uczestnik Sympozjum Plastycznego Wrocław ’70[2]. Został pochowany na zakopiańskim Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku (kw. L-III-21a)[3].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Jego twórczość nawiązuje do nowoczesnych prądów artystycznych (surrealizmu, rzeźby abstrakcyjnej, nowego realizmu), ale także do tradycyjnego rzemiosła i wytwórczości o charakterze ludowym. W pracach swych Hasior wykorzystywał przedmioty gotowe – „zużyte rekwizyty codzienności”, które kolekcjonował w swoim domu w Zakopanem. Uważany też za pioniera asamblażu w Polsce.

W 2014 MOCAK zorganizował wystawę Władysław Hasior. Europejski Rauschenberg? Na wystawie pokazano około 100 prac artysty z lat 1956–1986[4].

Galeria autorska artysty[edytuj | edytuj kod]

Galeria Władysława Hasiora znajduje się w budynku starej Leżakowni w Zakopanem i jest filią Muzeum Tatrzańskiego im. dr. Tytusa Chałubińskiego. Budynek ten w okresie międzywojennym był miejscem werandowania kuracjuszy sanatorium przeciwgruźliczego.

Hasior zaadaptował dwukondygnacyjny budynek na własne potrzeby umieszczając w nim swoją galerię, mieszkanie i pracownię. Znajdowała się tu również „świetlica powiatowa”, będąca miejscem aranżowanych przez artystę spotkań z publicznością, podczas których Hasior wygłaszał prelekcje ilustrowane własnymi przeźroczami. Otwarcie w lutym 1984 autorskiej galerii artysty zakończyło okres „egzystencji wędrownej” w jego życiu – zgromadzony w szopie przy willi „Borek” prawie dwudziestoletni dorobek artystyczny Hasiora wreszcie znalazł miejsce stałej ekspozycji. Tworzone sukcesywnie przez artystę wnętrze galerii jest według Teresy Jabłońskiej, dyrektorki Muzeum Tatrzańskiego: „jedyną w swoim rodzaju instalacją z własnych eksponatów, kreującą przestrzeń magiczną przesyconą muzyką, światłami, odrealnioną w fantastycznych odbiciach ogromnych luster”.

W Miejskim Ośrodku Sztuki w Gorzowie Wielkopolskim znajduje się Galeria Władysława Hasiora[5].

Niektóre prace[edytuj | edytuj kod]

  • Niobe (1961), Niobe z czarnego pożaru I (1974) – rzeźbę Niobe, której częścią były płonące świece, zniszczył w 1974 pożar, nowa forma dzieła, która powstała w jego wyniku, jest wystawiana pod tytułem Niobe z czarnego pożaru I[6]
  • Przesłuchiwanym (1964)
  • cykl Sztandary (1965–1975)
  • Golgota (1971)
  • Czarny krajobraz I – Dzieciom Zamojszczyzny (1974)
  • Wyszywanie charakteru (1974)
  • Przesłuchanie anioła (1962)

Pomniki i rzeźby plenerowe[edytuj | edytuj kod]

Grób Władysława Hasiora na Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku

Nagrody i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

  • 1971: Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia.
  • 1974: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski[7].
  • 1975: Nagroda Polskiego Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki AICA dla najwybitniejszego twórcy powojennego 30-lecia.
  • 1976: Powołany przez Ministerstwo Kultury i Sztuki do Rady Programowej Plastyki.
  • 1976: Dyplom Ministra Spraw Zagranicznych za osiągnięcia w propagowaniu sztuki polskiej za granicą.
  • 1989: Medal Kalos Kagathos[8].
  • 1998: Nagroda Fundacji Kultury Polskiej.
  • 1999: Tytuł doktora honoris causa przyznany przez Akademię Sztuk Pięknych w Gdańsku (pośmiertnie)[9].

Z okazji 10. rocznicy śmierci Poczta Polska wydała serię czterech okolicznościowych znaczków pocztowych z fotografiami prac artysty[10].

Władysław Hasior w filmie[edytuj | edytuj kod]

Władysław Hasior był bohaterem kilku polskich filmów dokumentalnych:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Galeria Władysława Hasiora - Zakopane, Tatry i Podhale - Zakopiański Portal Internetowy - z-ne.pl [online], z-ne.pl [dostęp 2017-11-27].
  2. Danuta Dziedzic, Zbigniew Makarewicz (red.), Sympozjum Plastyczne Wrocław '70, Wrocław: Zjednoczone Przedsiębiorstwa Rozrywkowe. Ośrodek Teatru Otwartego "Kalambur", 1983, s. 177, OCLC 830242745.
  3. śp. Władysław Hasior
  4. Władysław Hasior. Europejski Rauschenberg? MKiDN - Wydarzenia 2014 [online] [dostęp 2022-03-26] (pol.).
  5. Mosart - Miejski Ośrodek Sztuki w Gorzowie Wielkopolskim [online], www.mosart.pl [dostęp 2022-03-26].
  6. Niobe z czarnego pożaru I [online], Muzeum Sztuki w Łodzi [dostęp 2024-06-25] (pol.).
  7. Odznaczenia dla wybitnych twórców i działaczy kultury. „Dziennik Polski”. Nr 175 (9456), s. 2, 26 lipca 1974. 
  8. Laureaci medalu „Kalos Kagathos“, wielcy w sporcie znakomici za metą, „Dziennik Polski”, 9 stycznia 1989, s. 8.
  9. Doktoraty Honoris Causa. [dostęp 2016-03-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-11)].
  10. Poczta Polska, Numer katalogowy 4263-4266, data wydania: 6.03.2009 [1]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Irena Grzesiuk-Olszewska: Polska rzeźba pomnikowa w latach 1945–1995. Warszawa: 1995.
  • Władysław Hasior. Dlaczego pomników nie robiłem?. „Rzeźba Polska”. 4, 1989. 
  • Władysław Hasior. Płomienne ptaki. „Sztuka”. 8 (1), 1981. 
  • Zbigniew Michta. Zamiast kwiatów. „Sztuka”. 8 (1), 1981. 
  • Andrzej Osęka, Wojciech Skrodzki: Współczesna rzeźba polska. Warszawa: 1977.
  • Maciej Szybist. Pomnik tym, którzy walczyli o polskość i wolność Pomorza. „Sztuka”. 8 (1), 1981. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]