Władysław Karaś

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Władysław Karaś
„Czarny”, „Dąbrowski”, „Pankracy”, „Karczewski”, „Kuryłło”
Ilustracja
kapitan administracji kapitan administracji
Data i miejsce urodzenia 31 sierpnia 1893
Kielce, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 28 maja 1942
Magdalenka, Polska pod okupacją III Rzeszy
Przebieg służby
Lata służby od 1914
Siły zbrojne Legiony Polskie
Wojsko Polskie
Stanowiska oficer wywiadu wojskowego, kierownik referatu "Reich"Armia Krajowa
Główne wojny i bitwy bitwa pod Kostiuchnówką,
bitwa pod Łowczówkiem,
II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości z Mieczami Krzyż Walecznych (1920-1941)
Władysław Karaś
Dorobek medalowy
Reprezentacja  Polska
Igrzyska olimpijskie
brąz Berlin 1936 strzelectwo
karabin sportowy 3 postawy
Grób Władysława Karasia na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Władysław Karaś ps. „Czarny”, „Dąbrowski”, „Pankracy”, „Karczewski”, „Kuryłło” (ur. 31 sierpnia 1893 w Kielcach, zm. 28 maja 1942 w Magdalence pod Warszawą) – kapitan administracji Wojska Polskiego, oficer polskiego wywiadu wojskowego, brązowy medalista Igrzysk Olimpijskich w Berlinie w 1936, zdobywca pierwszego medalu olimpijskiego w historii strzelectwa sportowego w Polsce.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Szymona i Anny z domu Domagałło-Dąbrowskiej. W latach 1907–1912 uczęszczał w Kielcach do Szkoły Handlowej a następnie od 1914 do Szkoły Realnej we Lwowie. Egzaminy maturalne zdał dopiero w 1919 w Jekateryńskim I Gimnazjum Męskim[1].

4 sierpnia 1914 wstąpił do Legionów, był żołnierzem I Brygady. Dwukrotnie ranny w bitwach pod Łowczówkiem i Kostiuchnówką, dwukrotnie dostał się do niewoli rosyjskiej, w której przebywał łącznie przez 18 miesięcy[2]. Po ucieczce został oficerem do specjalnych zleceń w Komendzie Naczelnej nr 3 POW Wschód Ukraina w Kijowie. Od 1 czerwca 1918 związany ze służbą w wywiadzie polskim[2].

Po dekonspiracji w czerwcu 1919 wrócił do kraju i rozpoczął od 3 lipca 1919 stałą służbę w Wojsku Polskim w stopniu podporucznika[2]. 12 kwietnia 1927 awansowany został do stopnia kapitana ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1927 roku i 5. lokatą w korpusie oficerów piechoty[3]. Później został przeniesiony do korpusu oficerów administracyjnych[4]. Pełnił wiele odpowiedzialnych funkcji w Oddziale II Naczelnego Wodza, 3 pułku piechoty Legionów, Brygadzie KOP "Wołyń" oraz Oddziale II Sztabu Głównego WP. W 1932 pozostając w dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr VI pełnił funkcję inspektora odcinka południowego w Komendzie Głównej Związku Strzeleckiego w Warszawie[5].

Jako członek „Strzelca” Warszawa w wieku 43 lat został zakwalifikowany do polskiej reprezentacji olimpijskiej[2]. Na Igrzyskach Olimpijskich w Berlinie w 1936 w konkurencji karabinka sportowego na dystansie 50 m (10 strzałów z pozycji leżącej, klęczącej i stojącej) wywalczył brązowy medal, tocząc pasjonujący pojedynek o srebro z reprezentantem Węgier. Był to pierwszy medal olimpijski w historii strzelectwa sportowego w Polsce[2]. Po olimpiadzie startował w barwach WKS „Legia” Warszawa. W 1937 brał udział w eliminacjach i przygotowaniach do Mistrzostw Świata w Helsinkach. Startował także w Narodowych Zawodach Strzeleckich w Wilnie.

Jako Inspektor Związku Strzeleckiego był zaprzysiężony do tworzenia, w przypadku wybuchu wojny, ściśle tajnej organizacji konspiracyjnej w oparciu o struktury i kadry związku („Organizacja Orła Białego”). Po wybuchu II wojny światowej we wrześniu 1939 roku jako pracownik Wydziału Specjalnego (oddziały dywersji pozafrontowej) Oddziału II Sztabu Głównego, został przerzucony do Budapesztu. Pełnił funkcje emisariusza Naczelnego Wodza.

W lutym 1940 wrócił do kraju, gdzie powierzone zostało mu kierownictwo dywersji w utworzonym w Krakowie sztabie Obszaru Kraków–Śląsk Związku Walki Zbrojnej (przyjął wówczas pseudonim Dąbrowski). Od kwietnia 1940 został szefem nowo utworzonego Związku Odwetu Obszaru Kraków–Śląsk ZWZ. Późną jesienią 1940 został aresztowany i przez dwa miesiące przebywał w areszcie na Montelupich w Krakowie[6]. Dzięki różnym staraniom został zwolniony i wyjechał do Warszawy, gdzie od początku 1941 został kierownikiem referatu „Reich” Związku Odwetu Komendy Głównej Armii Krajowej (pod ps. Pankracy). 23 kwietnia 1942 został aresztowany (pod przybranym nazwiskiem jako Włodzimierz Kuryłło) i uwięziony na Pawiaku. W tym samym roku 28 maja został rozstrzelany w masowej egzekucji w Magdalence pod Warszawą (lista według źródeł konspiracyjnych, poz. 61). Pośmiertnie został awansowany do stopnia majora Wojska Polskiego[6].

Towarzystwo Sportowe Wisła Kraków organizuje Memoriał Olimpijski im. mjr. Władysława Karasia.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wryk 2015 ↓, s. 279.
  2. a b c d e Wryk 2015 ↓, s. 280.
  3. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 20 kwietnia 1927 roku, s. 121.
  4. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 423.
  5. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 61, 452.
  6. a b c d e f Wryk 2015 ↓, s. 281.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1945 T.1. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1987, s. 94. ISBN 83-211-0758-3.
  • Rocznik Oficerski 1932. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, 1932. [dostęp 2016-06-11].
  • Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik Oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
  • Ryszard Wryk: Olimpijczycy Drugiej Rzeczypospolitej. Poznań: Nauka i Innowacje, 2015, s. 279-281. ISBN 978-83-64864-22-3.