Władysław Krajewski (filozof)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Władysław Krajewski (ur. 14 grudnia 1919 w Warszawie, zm. 6 kwietnia 2006 w Warszawie) – polski filozof żydowskiego pochodzenia zajmujący się filozofią nauki.

Życiorys[edytuj]

Urodził się w żydowskiej rodzinie komunistów. Syn Władysława Stein-Krajewskiego[1] i Zofii Warskiej (1895–1937), wnuk Adolfa Warskiego. W wieku 11 lat wyjechał z matką i jej drugim mężem Stanisławem Ryszardem Stande do Związku Radzieckiego. Szkołę średnią ukończył w Moskwie, następnie w trakcie II wojny światowej ukończył Wydział Fizyko-Matematyczny jednego z tamtejszych instytutów pedagogicznych. Po studiach przez kilka lat był nauczycielem matematyki i fizyki w szkole średniej w Jasnej Polanie. W 1946 roku powrócił do Polski, gdzie wkrótce zaczął pracować w Szkole Partyjnej przy Komitecie Centralnym PPR (następnie PZPR). Zarazem zaocznie studiował filozofię na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie następnie aż do emerytury pracował w Instytucie Filozofii.

Krajewski do 1989 roku był jednym z głównych polskich filozofów marksistowskich o orientacji pozytywistycznej, uchodził za najwybitniejszego znawcę filozofii Fryderyka Engelsa. Stosował metodę materializmu dialektycznego w dziedzinie filozofii fizyki i innych nauk przyrodniczych. Po 1989 roku - wyznawca krytycznego racjonalizmu, rozwijanego przez Karla Poppera, a w filozofii nauki - hipotetyzmu i idealizacyjnej koncepcji nauki. Jak wspomina w wywiadzie z 2001 roku - jego mistrzami duchowymi byli Bertrand Russell i Karl Popper. Swój stosunek do marksizmu określił w tym wywiadzie następująco:

"Odrzucam dziś historiozofię Marksa jako nienaukową i fałszywą, jednakże, w odróżnieniu od niektórych innych marksistów, nie potępiam w czambuł filozofii marksistowskiej. Sądzę, że w materializmie dialektycznym jest wiele cennych idei, które współbrzmią z krytycznym racjonalizmem i z całym realistycznym nurtem współczesnej filozofii nauki".

Wychowawca paru pokoleń polskich filozofów. Ojciec filozofa Stanisława Krajewskiego. Był wiceprzewodniczącym Polskiego Towarzystwa Filozoficznego. Został pochowany 21 kwietnia na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie.

Prace[edytuj]

  • O dialektyce marksistowskiej, wyd. Czytelnik, Warszawa 1951;
  • O materializmie historycznym, wyd. Wiedza Powszechna, Warszawa 1953;
  • Światopogląd Mariana Smoluchowskiego, wyd. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1956;
  • O wieczności materii i jej ruchu, wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1956;
  • Ontologia, wyd. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1960;
  • W sprawie poglądów filozoficznych Jana Łukasiewicza, [w:] "Studia Filozoficzne" nr 2, 1962;
  • Szkice filozoficzne, wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1963;
  • Związek przyczynowy, wyd. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1967;
  • Pojęcie prawa nauki a konwencjonalizm początku XX wieku: zbiór rozpraw, wyd. Ossolineum, 1972;
  • Engels o ruchu materii i jego prawidłowości: główne idee "Dialektyki przyrody" z perspektywy stu lat, wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1973;
  • Prawa nauki: przegląd zagadnień metodologicznych i filozoficznych, wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1982, II wyd. 1998;
  • Współczesna filozofia naukowa: metafilozofia i ontologia, wyd. Wydział Filozofii i Socjologii UW, Warszawa 2005.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]