Władysław Liniarski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Władysław Liniarski
Mścisław, Wuj, Jan
Ilustracja
podpułkownik podpułkownik
Data i miejsce urodzenia 23 listopada 1897
Małachowice-Gustawów, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 11 kwietnia 1984
Warszawa, Polska
Przebieg służby
Stanowiska komendant Białostockiego Okręgu ZWZ-AK, komendant Białostockiego Okręgu AKO
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
powstanie antykomunistyczne w Polsce 1944–1953
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi
Tablica upamiętniająca Władysława Liniarskiego w Kościele św. Stanisława Kostki w Warszawie
Grób Władysława Liniarskiego na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Władysław Liniarski, ps. „Mścisław”, „Wuj”, „Jan” (ur. 23 listopada 1897 we wsi Małachowice-Gustawów w powiecie włoszczowskim guberni kieleckiej[1], zm. 11 kwietnia 1984 w Warszawie) – podpułkownik Wojska Polskiego, komendant Obszaru Białystok i komendant Okręgu Białystok Związku Walki Zbrojnej od lutego do września 1941 roku[2], komendant Białostockiego Okręgu ZWZ-AK (nieprzerwanie przez 5 lat); od stycznia 1945 roku komendant Białostockiego Okręgu AKO; jeden z „żołnierzy wyklętych”; działacz podziemia niepodległościowego, ofiara represji komunistycznych. W 1979 roku został członkiem Komitetu Porozumienia na rzecz Samostanowienia Narodu. W 2017 pośmiertnie mianowany na stopień generała brygady.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Jana i Józefy z domu Bielanowicz, właścicieli dwumorgowego gospodarstwa rolnego. Po ukończeniu szkoły ludowej w 1913 rozpoczął naukę w seminarium nauczycielskim w Jędrzejowie, naukę przerwał z chwilą wybuchu I wojny światowej. Od 1917 roku działał w Polskiej Organizacji Wojskowej. Podczas wojny polsko-bolszewickiej walczył jako kapral w 24. pp, następnie awansowany na oficera, służył długie lata w kancelariach i intendenturach.

W 1932 roku pełnił służbę w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr IX w Brześciu, w stopniu porucznika ze starszeństwem z 1 lipca 1925 i 1 lokatą w korpusie oficerów administracji, grupa oficerów kancelaryjnych. W 1934 roku uzyskał przydział liniowy do 62. pp „Dzieci Bydgoszczy”.

We wrześniu 1939 roku jako dowódca I batalionu 62. pp bronił Pomorza i walczył w bitwie nad Bzurą. Ranny 20 września w Puszczy Kampinoskiej, dostał się do niewoli, z której uciekł. Od 1940 roku był komendantem Okręgu Białostockiego ZWZ-AK na terenie okupacji sowieckiej.

W 1943 roku wydał rozkaz likwidowania „band komunistyczno-żydowskich”, co stało się później przyczyną oskarżeń o antysemityzm[3]. Rozkazem Nr 256 z dnia 20 kwietnia 1944 ppłk „Mścisław”, dowódca Okręgu Sarna (Okręgu Białostockiego AK), nadał oddziałom partyzanckim i oddziałom Kedywu Okręgu AK Białystok nazwy pułków Wojska Polskiego. I tak np. augustowski obwód nr 7 „Olcha” inspektoratu suwalskiego miał odtworzyć 1 Pułk Ułanów Krechowieckich. Jego tymczasowa nazwa na czas formowania brzmiała „Oddział partyzancki 1 pułku ułanów”.

Liniarski, który był przeciwny planowanej Akcji „Burza”, w rozkazach kierowanych do komendantów inspektoratów i obwodów, akcentował wolę bicia Niemców, przygotowanie samoobrony, a w przypadku opanowania terenu przez komunistów i wrogiego nastawienia do ludności polskiej – przejście do dalszej konspiracji[4].

Około 10 lipca 1944 roku „Mścisław” wydał rozkaz o rozpoczęciu akcji „Burza” na obszarze inspektoratu łomżyńskiego.

20 września 1944 roku ppłk. Władysławowi Liniarskiemu podporządkował się rtm. Zygmunt Szendzielarz z resztkami 5 Wileńskiej Brygady AK. „Mścisław” nakazał „Łupaszce” trwać w Puszczy Białowieskiej i organizować kadrowy oddział z rozbitków z wileńskich i nowogródzkich oddziałów AK. Na początku listopada 1944 roku do oddziału dołączył m.in. oficer BiP Okręgu Wileńskiego AK ppor. Lech Beynar ps. „Nowina”, późniejszy znany historyk i publicysta, piszący pod pseudonimem literackim „Paweł Jasienica”. W dniu 10 listopada Zygmunt Szendzielarz został awansowany przez ppłk Liniarskiego do stopnia majora. Na przełomie stycznia i lutego 1945 ppłk Liniarski mianował „Łupaszkę” komendantem partyzantki Okręgu Białostockiego AKO, a 5 Wileńska Brygada stała się dyspozycyjnym oddziałem Komendy AKO.

W maju 1945 roku „Mścisław” podporządkował się Delegaturze Sił Zbrojnych na Kraj, która to zmusiła go do ograniczenia pracy organizacyjnej oraz akcji zbrojnych. Za pośrednictwem wojewody białostockiego Stefana Dybowskiego podjął próbę ujawnienia struktur Okręgu. Został aresztowany 31 lipca 1945 roku w Brwinowie pod Warszawą. 20 maja 1946 został skazany przez warszawski WSR na karę śmierci zamienioną potem na 10 lat więzienia.

Struktury Białostockiego Okręgu AKO weszły w skład Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość (WiN). Wielu jego żołnierzy kontynuowało działalność podejmując się akcji propagandowych i rozrzucając ulotki.

W marcu 1951 roku, podczas procesu gen. Emila Fieldorfa, Liniarski – wyniszczony chorobami i przesłuchaniami, wniesiony do sali rozpraw na noszach – złożył zeznania obciążające swojego dawnego przełożonego z Kedywu.

W 1953 roku został zwolniony z więzienia w ciężkim stanie zdrowia. 16 sierpnia i 20 sierpnia 1957 odwołał przed wiceprokuratorem Prokuratury Generalnej PRL – Stanisławem Krygielem zeznania wymuszone na nim podczas śledztwa przeciwko gen. Emilowi Fieldorfowi.

W 1979 roku został członkiem Komitetu Porozumienia na rzecz Samostanowienia Narodu.

Zmarł 11 kwietnia 1984 roku w Warszawie. Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

1 marca 2017 roku, w ramach obchodów Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”, Minister Obrony Narodowej Antoni Macierewicz nadał 1 Podlaskiej Brygadzie Obrony Terytorialnej imię pułkownika Władysława Liniarskiego ps. „Mścisław”[5].

Postanowieniem Prezydenta RP z dnia 21 kwietnia 2017 roku został mianowany pośmiertnie na stopień generała brygady[6].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Liniarski, Władysław.
  2. Armia Krajowa – szkice z dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego, pod redakcją Krzysztofa Komorowskiego, Warszawa 1999, s. 412.
  3. Alina Cała: Antysemicki świat antywartości. Rzeczpospolita, 2009-06-16. [dostęp 2018-02-04].
  4. Andrzej W. Olędzki: OPERACJA „BURZA” 1944 – w Obwodzie AK „Tygrys” nr 6 – Powiecie XIII/1 NSZ. Siemiatycze.com, 1999-06-19. [dostęp 2015-11-10].
  5. Dz.U. MON 2017 ↓, poz. 45 Decyzja Nr 49/MON z dnia 1 marca 2017 r. w sprawie przejęcia dziedzictwa tradycji, przyjęcia wyróżniającej nazwy i nadania imienia patrona 1. Brygadzie Obrony Terytorialnej.
  6. M.P. z 2017 r. poz. 526.
  7. M.P. z 2010 r. Nr 90, poz. 1044.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]