Władysław Mieczysław Kozłowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Władysław Mieczysław Kozłowski, (ur. 17 listopada 1858 w Kijowie, zm. 25 kwietnia 1935 w Konstancinie koło Warszawy) – polski pisarz filozoficzny i przyrodnik, wolnomularz[1].

Życie[edytuj | edytuj kod]

Jego rodzina pieczętowała się herbem Jastrzębiec. Gimnazjum ukończył w Nowoczerkasku (w 1876), skąd następnie przeniósł się do Kijowa na studia medyczne, ale nie ukończył ich z powodu aresztu. Następnie został wysłany na Syberię. Po powrocie z zesłania w 1890 roku uzyskał w Dorpacie stopień kandydata botaniki, w 1900 zaś w Krakowie stopień doktora filozofii po obronie rozprawy: "Zasadnicze twierdzenia wiedzy przyrodniczej w zaraniu filozofii greckiej". W latach 1880–1889 przebywał na Syberii, następnie w Warszawie. W 1895 roku został asystentem przy Katedrze Chemii Rolniczej i Fizjologii Roślin w Krakowie, wkrótce jednak przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, gdzie w różnych miastach prowadził wykłady polskie dla osadników, a zarazem badał tamtejsze stosunki społeczne i osady polskie. W 1898 roku wrócił do Europy i w archiwach Paryża oraz Rapperswilu prowadził poszukiwania tyczące się Kościuszki i Pułaskiego, potem osiadł w Krakowie, gdzie został wiceprezesem ludowego uniwersytetu imienia Mickiewicza oraz redagował miesięcznik "Pogląd na świat". W 1901 r. wykładał filozofię w wolnym Universite Nouvelle w Brukseli. W tym samym roku habilitował się we Lwowie na docenta filozofii, lecz napotkawszy na opór ministra oświaty, przeniósł się do Genewy, gdzie wykładał jako docent prywatny. W Genewie pracował od 1902 roku. W latach 1920–1928 był profesorem w Poznaniu i redagował jednocześnie bibliotekę pt. "Podstawy wykształcenia współczesnego". Był członkiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Przebywał w Warszawie, gdzie brał udział w stronnictwie postępowo-demokratycznym. Kozłowski ogłosił znaczną liczbę rozpraw w różnych czasopismach, oraz książek i broszur. Jest autorem licznych prac z historii filozofii, socjologii oraz teorii i metodologii nauk. W 1996 roku do Biblioteki Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk trafił w darze jego księgozbiór liczący około 1400 woluminów (dar przekazany przez Stanisława Lisa-Kozłowskiego)[2].

Prace naukowe[edytuj | edytuj kod]

"Spostrzeżenia nad całkowitym zaćmieniem słońca w Krasnojarsku w r. 1887" (Rozpr. Akad. Krak., t. XVIII); "Przyczynek do flory wodorostów Ciechocinka" ("Pamiętnik fizjoograniczny okolic Warszawy" (1890, tamże, t. XI): "Budowa roślin a geograficzne ich rozsiedlenie" ("Wszechświat", 1891); "O wpływie niskiej temperatury na wodorosty" (tamże, 1891); "Pierwotna synteza białka w roślinach" ("Kosmos", 1893); "Teoria ruchów okrzemek" ("Wszechświat", 1897); "Szkice z historii naturalnej wodorostów" (tamże, 1890); "O nowszych kierunkach w botanice" (tamże 1891); "Nowsze poglądy na przyswajanie i wytwarzanie substancji organicznej w roślinach" (tamże, 1893); "O przyszłości lasów dębowych" (tamże, 1891); ,"Typy rozmnażania u roślin (tamże, 1893); "Flora zielna Ameryki północnej w porównaniu z Eurazją" (1899); "Życie rośliny" (Warszawa 1894); "Atlas botaniczny według Wilkomma" (tamże 1899); "Historia naturalna" (tamże 1900); "Nawozy chemiczne" (1895); "Mikroskop i jego użycie" (tamże 1896). Przełożył: Girardiua "Botanika ogólna"; Franka "Wykład fizjologii roślin" (Warsz.,1895).

Prace filozoficzne i literackie[edytuj | edytuj kod]

"Dekadentyzm współczesny i jego filozofia" (Warszawa 1893; 2-e wyd.1903); "Manfred, hr. Henryk i Płoszowski" (Warszawa 1896); "Klasyfikacja umiejętności ze stanowiska potrzeb wykształcenia ogólnego" (tamże, 1866 wyd. 2-ie 1902); "Kurs filozofii" (dodatek nauk. do Przegl. Ped."); "Filozofia Schillera i wiersz Artyści" (Warszawa 1899); "Psychologiczne źródła niektórych zasadniczych praw przyrody" (tamże 1899); "Co i jak czytać?" (tamże 1900 2-ie wyd. 1902); "Szkice filozoficzne" (Łódź 1900); "Z haseł umysłowości współczesnej" (Kraków 1903); "Zasady przyrodoznawstwa w świetle teorii poznania" (Warszawa (1903); "Historia filozofii" (do końca XVIII w." 1904); "Królestwo ideałów i odkupienie estetyczne" (Kraków 1903); "ldea etyczno-społeczna w powieściach Orzeszkowej", (Kraków 1903). Przekłady: Falkenberg "Historia filozofii nowożytnej" (l904); Kant "Marzenia jasnowidzącego"; Sheldon "Ruch etyczny" (1900); Ribot "Psychologia w Niemczech"; Simmel "Zagadnienia filozofii dziejów" (Warszawa 1903), Wundt "Wstęp do filozofii" (Warszawa (1904); Cabot "Dyskusja wojownicza, poszukiwanie prawdy" (Warszawa (1903); "Szkice filozoficzne" (Warszawa 1900); "Z haseł umysłowości współczesnej" (Kraków-Warszawa 1903); "Przyczynowość jako pojęcie podstawowe przyrodoznawstwa" (Prasa); "Historya filozofii" do końca XVIII w. (Warszawa 1904); "Wykłady o filozofii współczesnej" (Lwów 1906).

Prace historyczne[edytuj | edytuj kod]

"Kościuszko, Kołłątaj i Rewolucja Francuska" ("Kwart. historycz.", 1898, IV); "Misja Kościuszki do Paryża w r. 1793" (1899); "Listy Kniaziewicza do Dąbrowskiego i Kościuszki" (Lwów, 1891); "Rozalia Lubomirska jako ofiara terroryzmu w r. 1794" (Warsz. 1900). Prócz tego znaczną liczbę artykułów zamieścił w różnych pismach: w "Ateneum", "Bibliotece Warszawskiej", "Prawdzie", "Głosie", "Przeglądzie filozoficznym", "Wielkiej Encyklopedii ilustrowanej". W językach obcych ogłosił m.in.: "A Contribution to the Theory of Movements of the diatoms" ("Botanical Gazette", 1897, Chicago); "The primary synthesis of Proteids in Plants" ("BuIlet. of the Torey Botanic. Club.", New-York 1889); "Kościuszko et les legions polonaises" ("Revue des Revues", Paryż 1899). Duża liczba i różnorodność prac Kozłowskiego wskazuje jego wszechstronność.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ludwik Hass, Ambicje, rachuby, rzeczywistość : wolnomularstwo w Europie Środkowo-Wschodniej 1905-1928, Warszawa 1984, s. 267.
  2. Iwona Pempera, Kolekcja argentyńska w Bibliotece Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, „Biblioteka”, 14 (23), 2010, s. 262.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. "Wielka Encyklopedia Powszechna" wyd. Sikorskiego (1892-1914)
  2. "Wielka Ilustrowana Encyklopedia Gutenberga (1928-1939)