Władysław Semadeni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Władysław Semadeni
Ilustracja
Podpis pastora Wladyslawa Semadeniego (1865-1930).jpg
Data i miejsce urodzenia 3 lipca 1865
Warszawa
Data i miejsce śmierci 15 października 1930
Warszawa
Superintendent generalny
Okres sprawowania 19101930
Wyznanie Kościół Ewangelicko-Reformowany w RP
Grób Władysława Semadeniego na Cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie

Władysław Adolf Semadeni (ur. 3 lipca 1865 w Warszawie, zm. 15 października 1930 tamże) – polski duchowny ewangelicko-reformowany, superintendent generalny Jednoty warszawskiej i Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się jako syn Józefa Semadeniego (1812–1887), jednego z właścicieli szwajcarskich cukierni Semadenich w Polsce (urodzonego w Poschiavo w Szwajcarii) i jego drugiej żony Marii z domu Ragazzi (1843–1891). Jego przyrodnia siostra Anna Maria z Semadenich (1843–1876) była żoną pastora Augusta Diehla. Po ukończeniu rosyjskiego gimnazjum gubernialnego[a] w Płocku w 1883 roku podjął naukę teologii na Uniwersytecie w Królewcu – jako obywatela Szwajcarii nie obowiązywał go nakaz studiów teologicznych w Dorpacie (później, po roku 1920, w niepodległej Polsce zmienił obywatelstwo ze szwajcarskiego na polskie). Studia ukończył w 1888 roku.

Po powrocie z Prus Wschodnich został ordynowany i objął zarząd nad parafią kalwińską w Żychlinie. W 1894 roku zawarł związek małżeński z Heleną Haberkant, córką pastora ewangelicko-augsburskiego (luterańskiego) Adama Haberkanta (1829-1905). Od 1900 roku, nie przerywając pracy w Żychlinie, przeniósł się do Kalisza i nauczał geografii i kaligrafii w 4-klasowej pensji dla dziewcząt, prowadzonej przez swą żonę. Był tam nauczycielem Marii Dąbrowskiej, która opisała małżonków Semadeni w swojej powieści Noce i dnie jako profesorów Wenordenów[b].

Władysław Semadeni w 1901 roku[c]

W 1905 roku otrzymał posadę inspektora w luterańskim Liceum im. Mikołaja Reja w Warszawie. Mianowano go wtedy administratorem parafii kalwińskiej w Łodzi. W 1908 roku związał się z warszawską parafią kalwińską przy ul. Leszno 20, zostając najpierw jej drugim, a później pierwszym proboszczem.

W 1910 roku wybrano go superintendentem generalnym Kościoła Ewangelicko-Reformowanego w RP. Z urzędu był również wiceprezesem Konsystorza w Warszawie. Prawdopodobnie jeden z najwybitniejszych duchownych kalwińskich w Polsce XX wieku. Za jego czasów przystąpiono do opracowania osobnego śpiewnika kościelnego i wybudowano nowy kościół w Łodzi. Odegrał on ogromną rolę w tym, że w 1919 roku przyznano kobietom czynne i bierne prawa wyborcze w polskim Kościele Ewangelicko-Reformowanym[d]. Wprowadził też wymóg, by przyszli duchowni reformowani oprócz studiów w Polsce odbywali studia na znanych fakultetach teologii reformowanej na Zachodzie. Był zwolennikiem teologii liberalnej, podobnie jak jego następca, Stefan Skierski.

Znał dziesięć języków, w tym łacinę, grekę i hebrajski; grał na skrzypcach i fortepianie. Organizował w swoim domu spotkania, podczas których wspólnie grano utwory muzyczne; znany był z tego, że zabierał ze sobą na koncerty do filharmonii partytury i sprawdzał jakość gry muzyków[1].

Miał córkę Irenę, po mężu Elliott (w USA) oraz syna Tadeusza Semadeniego[e].

Jest pochowany na cmentarzu reformowanym przy ul. Żytniej w Warszawie.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W 1915 gimnazjum to stało się gimnazjum polskim, w 1921 otrzymało ono imię Stanisława Małachowskiego, a obecnie to Liceum Ogólnokształcące im. Marszałka Stanisława Małachowskiego w Płocku. W Księdze pamiątkowej Koła Płocczan (Warszawa 1931, wydana przez Koło B. Wychowanków Szkół Ziemi Płockiej, s. 222) czytamy: Do purytanów też zaliczaliśmy ... kolegę Semadeniego, ładniutkiego młodzianka z anielską twarzyczką.
  2. Natomiast w tomie 3. tej powieści Adam Haberkant, ojciec Heleny, został opisany jako „starszy pastor Wenorden”, ojciec profesora Wenordena.
  3. W owym właśnie roku 1901 Maria Szumska, późniejsza Dąbrowska (jak również jej powieściowa odpowiedniczka Agnisia Niechcicówna), rozpoczęła naukę w II klasie pensji Heleny Semadeniowej. Dąbrowska tak opisała wygląd Władysława Semadeniego: „... niewysoki, tęgawy brunet. Wydawał się Agnisi bardzo przystojny, chociaż patrzył spoza binokli w osobliwy sposób, jak gdyby trochę zezem, co go jednakże nie szpeciło, a tylko nadawało mu wyraz figlarności” (M. Dąbrowska, Noce i dnie, wyd. XXIV, 1982, tom 3, s. 8).
  4. Kalwińska Jednota Warszawska była pierwszym związkiem wyznaniowym w Polsce, który przyznał kobietom prawa w Kościele (Kazimierz Bem, Kościoły luterańskie, kalwińskie i anglikańskie kojarzą się teologicznym liberalizmem. Miażdżąca ich większość ordynuje kobiety na pastorki od prawie pół wieku. Jak do tego doszło?, Newsweek Plus nr 11/2018, [1]).
  5. Tadeusz urodził się 4 czerwca 1902; wtedy właśnie Maria Szumska kończyła II klasę. Irena urodziła się 19 marca 1895, więc w 1902 roku miała 7 lat. Natomiast o powieściowej pani Wenorden, przełożonej pensji, Dąbrowska napisała, iż „nie miała dotąd własnych dzieci” (M. Dąbrowska, Noce i dnie, wyd. XXIV, 1982, tom 3, s. 104).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Polski Słownik Biograficzny, t. V, ss. 204-205.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]