Władza organizacyjna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Władza organizacyjna – oddziaływanie na ludzi w taki sposób, aby ludzie oraz zasoby działały tak jak "życzy" sobie tego sprawujący władzę

Wybrane definicje władzy[edytuj]

Władza według M. Webera – prawdopodobieństwo, że pewne lub wszystkie polecenia pochodzące z danego źródła znajdą posłuch w danej grupie osób.

Władza (teoria transakcji społecznych) – transakcja wymiany – jedna osoba nakłania drugą do podporządkowania zgodnie ze swoją wolą, wynagradzając ją za to. Atuty, którymi dysponują obie osoby nie są jednakowe.

Rodzaje władzy[edytuj]

Władza może być prawomocna lub nieprawomocna (prawomocność (M. Weber) – prawdopodobieństwo, że właściwe podstawy wystąpią w stopniu istotnym i będą zapewniały odpowiednie zachowanie.

Typy idealne władzy prawomocnej (M. Weber) to:

  • Typ charyzmatyczny. Władza ta sprawowana jest na zasadzie nadzwyczajnych cech posiadanych przez przywódcę, takich jak bohaterstwo, czy niezwykły wpływ na otoczenie. Władca dobierając urzędników największą wagę przywiązuje do ich charyzmy i osobistego oddania. Mniejsze znaczenie mają ich kwalifikacje.
  • Typ tradycyjny. Źródłem tego typu władzy jest dziedzictwo statusu społecznego (przechodzenie władzy z ojca na syna). Władzą tradycjonalną jest w niektórych społecznościach tzw.gerontokracja(władza starszych), matriarchat (władza kobiet) lub patriarchat (dominacja mężczyzny stojącego na czele rodu).
  • Typ racjonalny(legalny). Pochodzi ona z mianowania lub wyboru dokonanego na podstawie usankcjonowanych prawnie procedur. Przywódcy uprawnieni są do wydawania poleceń na podstawie norm prawnych. Uleganie tej władzy oznacza więc posłuszeństwo wobec pewnego bezosobowego porządku, a nie konkretnej osoby czy zwyczaju.

Władza nieprawomocna – właściwe podstawy władzy nie występują w stopniu istotnym. Charakterystyczne przykłady władzy nieprawomocnej:

  • Przymus
  • władza monopolisty rynkowego lub politycznego
  • władza oparta na zasadzie divide et impera, dziel i rządź.

Realizacja władzy – kształtowanie pożądanych zachowań przedmiotu władzy przez podmiot.

Sposoby kształtowania pożądanych zachowań:

  • przymus – tworzenie zagrożeń, które nie dają wolnego
  • przetarg – konkurencyjne cele, dające złudzenie wolnego
  • morale – dążenie do wpajania norm i wartości, lojalność.
Dobór uczestników Motywacja Konflikty Zmiana
Przymus Mianowanie, o podziale ról decyduje zwierzchnik, kryterium cech pożądanych przez zwierzchnika Szczegółowe polecenia, ostre kary Tłumienie, nie dopuszczanie do ujawnienia, dwa języki: prywatny i oficjalny, kumulacja konfliktu – pozorne rozwiązania typu divide et impera, poszukiwanie kozłów ofiarnych Zmiany inicjuje sprawujący władzę i narzuca je
Przetarg Wybory, decydują uczestnicy, kryterium cech pożądanych przez grupę Polecenia ogólne, zrównoważony system nagród i kar Diagnozowanie i usprawnianie, konflikt może być twórczy; negocjacje, dążenie do kompromisu, instytucja mediatora; w przypadku nierównych sił-dominacja Współuczestnictwo w zmianie, pokonywanie oporu wobec zmian, uczenie się, rozpoznawanie struktury interesów i potrzeb
Morale Racje moralne Bodźce w postaci idei, haseł, wartości Rozwiązywanie w oparciu o wartości Zmiana, gdy przemawiają za tym cele wyższe

Źródła władzy organizacyjnej[edytuj]

Według G. Morgana:

  • Pozycja formalna
  • Kontrolowanie rzadkich zasobów
  • Wykorzystywanie struktury organizacyjnej, przepisów
  • Kontrolowanie granic
  • Umiejętność radzenia sobie z niepewnością
  • Kontrolowanie technologii
  • Powiązania, sieci, organizacja nieformalna
  • Kontrolowanie kontrorganizacji
  • Atuty kulturowe
  • Symbolizm
  • Władza, którą się już posiada.

Systemy władzy[edytuj]

Umiejętne posługiwanie się władzą (Kotter):

  • Wrażliwość wobec swego źródła władzy, otwartość na oczekiwania ludzi;
  • Świadomość kosztów, ryzyka i korzyści związanych wykorzystywaniem różnych źródeł władzy, wybór odpowiedniego źródła;
  • Świadomość umiejętności i kwalifikacji wymaganych od osoby wykorzystującej dane źródło władzy;
  • Cele kariery, które umożliwiają rozwój i użycie odpowiedzi władzy
  • Dojrzałość i asertywność, unikanie impulsywności i nadużycia źródła władzy
  • Władza jest konieczna, by osiągnąć konkretne efekty w działaniu organizacji.

Droga do władzy (Kotter):

  • Nadzwyczajne działania, inicjowanie zmian, być pierwszym;
  • Widoczność
  • Istotność – zrobić coś, co rzeczywiście rozwiązuje problemy organizacyjne;
  • Sponsorowanie – mentorzy.

Bibliografia[edytuj]

  • Andrzej Koźmiński, Włodzimierz Piotrowski, Zarządzanie. Teoria i praktyka, PWN Warszawa 2002
  • Monika Kostera, Podstawy organizacji i zarządzania, WSPiZ Warszawa 2001