Włodzimierz Kugler

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Włodzimierz Kugler
Ilustracja
Włodzimierz Kugler w 1920 r.
Data i miejsce urodzenia 9 lutego 1882
[[Moczydło]]
Data i miejsce śmierci 25 maja 1946
Katowice
Narodowość polska
Alma Mater Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie
Dziedzina sztuki malarstwo
Włodzimierz Kugler (drugi od lewej) z rodziną w 1918 r.
Włodzimierz Kugler z żoną Marią i synkiem Andrzejem w 1920 r.
„Orka o zachodzie” 1905 r.
„Kwitnący step”, 1910 r.
„Polowanie na dzika” 1914 r.
„Dumka” 1916 r.
„Krajobraz zimowy pod słońce” 1922 r.

Włodzimierz Kugler (ur. 9 lutego 1882 w Moczydle k. Sędziszowa na Kielecczyźnie, zm. 25 maja 1946 w Katowicach) – polski malarz i grafik – głównie skupiał się na obserwacji natury. Malował nastrojowe pejzaże, często ze sztafażem, motywy zwierząt, ptaków, drzew, jezior.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wychował się w rodzinnym majątku ziemskim w Mstyczowie koło Wodzisławia. Od dziecka z zamiłowaniem obserwował otaczającą go przyrodę, co znalazło później odbicie w jego twórczości artystycznej. Ukończył szkołę handlową. W latach 1904–1909 studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie w pracowni Józefa Mehoffera, a pod koniec pod kierunkiem Leona Wyczółkowskiego.[1]

W czasie wakacji w latach 1908 i 1910 zaproszony przez księcia Romana Sanguszkę przebywał w Sławucie na Ukrainie, malując konie ze stadniny. W latach 1911–1912 przebywał we Francji: w Paryżu, w Bretanii i Normandii, gdzie obserwował ówczesne trendy w sztuce. W okresie od 1912 r. do 1916 r. poświęcił się pasji malarskiej i brał udział w wielu wystawach. W 1918 r. zawiera związek małżeński z Marią Winczakiewicz (ur. 1898, zm. 1971), córką sędziego z Kielc i bierze w dzierżawę majątek Brzezie koło Wodzisławia. W 1919 r. urodził się ich syn Andrzej, a w 1921 r. córka Danuta. W majątku Brzezie zajmuje się rolnictwem i hodowlą koni arabskich. W tym czasie przestaje malować. Uroki ostrej, śnieżnej zimy w 1922 r. ponownie wyzwalają u niego pasję malarską.

W 1929 r. obejmuje rodzinny majątek w Mstyczowie po zmarłym bracie Bolesławie. W tym czasie dużo maluje i gromadzi obrazy na planowane wystawy. W 1936 r. przenosi się do majątku Osiek k/Płońska. Zajęty nawałem prac gospodarskich przestaje malować. Zgromadzone obrazy wysyła na wystawy do Kielc i Krakowa.

Wybuch II wojny światowej przekreślił wszelkie dalsze plany artystyczne. Włodzimierz Kugler zostaje wraz z rodziną wysiedlony z majątku w Osieku. Zgromadzone obrazy (kilkadziesiąt sztuk) zostają zarekwirowane i wywiezione przez Niemców. Część obrazów zostało wcześniej ukrytych w pobliskiej gorzelni. W 1943 r. Włodzimierz Kugler zostaje aresztowany przez Gestapo za działalność konspiracyjną i osadzony w obozie w Pomiechówku a potem w Twierdzy Modlińskiej Skazany na obóz w Mauthausen za odmowę podpisania „volkslisty”. Następnie przewieziony wraz z innymi więźniami do Warszawy, do więzienia na Mokotowskiej, gdzie czekał na dalszy transport.

W 1944 r., tuż przed Powstaniem Warszawskim, w ciężkim stanie zdrowia na skutek tortur w więzieniu, od zaufanego lekarza dostał zastrzyk wywołujący dużą gorączkę i pod pozorem tyfusu został przewieziony do szpitala im. Jana Bożego w Warszawie. Stamtąd został uwolniony przez oddział Armii Krajowej kpt. Ryszarda Białousa ps. „Jerzy” – dzięki kontaktom córki Danuty, żołnierza AK, zaangażowanej w walkę podziemną.

Razem z żoną uzyskują fałszywe dokumenty na nazwisko Kowalscy i uciekają z Warszawy do siostry Melanii zamieszkałej w Katowicach.

Włodzimierz Kugler zmarł 25 maja 1946 r. w Katowicach i tam został pochowany na cmentarzu przy ul. Francuskiej.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Obdarzony wyjątkowym zmysłem obserwacyjnym i pamięcią wzrokową, Włodzimierz Kugler najczęściej malował zwierzęta w ruchu, w ich naturalnym otoczeniu, tworząc z dwu samodzielnych motywów, jakimi są pejzaż i zwierzę – jeden motyw.

Po raz pierwszy swoje prace malarskie wystawiał w salach Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie w 1906 i 1907 r. Już po studiach brał udział w wystawach organizowanych w krakowskim TPSP w latach 1910, 1912–1914 i 1916.

W 1910 r. występując z grupą artystów warszawskich prezentował kolejno w Warszawie, Poznaniu i Krakowie obrazy „Konie w słońcu”, „Szary dzień” (konie przy pracy) i „Drzewa o zachodzie” oraz akwaforty przedstawiające zwierzęta. Wszystkie te prace były wyraźnie zauważone przez krytykę prasową. W czasie pobytu w Sławucie na Ukrainie maluje konie ze stadniny Sanguszków (m. in. „Kwitnący step”).

W 1911 r. wystawia „Kwitnący step” w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie. W kwietniu 1912 r. wysyła do Lwowa obrazy „Kwitnący step”, „Polowanie z chartami” i „Ślepcy”.

Plon pobytu we Francji to m.in. prace zatytułowane: „W Paryżu”, „Nad Sekwaną”, „Motyw z Lasku Bulońskiego”, „Widok z Normandii”, „Zatoka w Bretanii”, „Mewy”, wystawiane w 1912 r. w Poznaniu, Lwowie i Krakowie.

W październiku 1912 r. „Piorun” (obecnie w zbiorach Muzeum Narodowego w Kielcach, wcześniej w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu, następnie w Państwowym Muzeum Zamkowym w Pszczynie) oraz „Mewy” trafiają na salon w Warszawie, uzyskując szczególnie pochlebne opinie krytyków.

W 1913 r. zostają wysłane do Moskwy i dalej do Mińska prace ”Brzoza” i „Odpoczynek”. Następnie bierze udział w wystawie p.t. „Koń w malarstwie i rzeźbie polskiej”.

W 1914 r. wysyła obrazy na wystawę w Sosnowcu i w warszawskiej „Zachęcie”, m. in. „Polowanie rococo”.

W 1922 r. uroki ostrej, śnieżnej zimy ponownie wyzwalają u niego pasję malarską – powstaje szereg pejzaży zimowych.

W 1925 r. wraz z Wyczółkowskim, Skoczylasem, Stryjeńską i in. bierze udział w wystawie objazdowej „Polska grafika” w Niemczech (akwaforta p.t. „Kot” określona w recenzji niemieckiej jako „rzadki okaz”). Cztery z jego akwafort zatytułowane „Kot”, „Deszcz”, „Sarna” i „Kogut” znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie.

W okresie 1929 –1936 r., kiedy to gospodarował w rodzinnym majątku w Mstyczowie, powstaje wiele obrazów gromadzonych na przyszłą wystawę zbiorową, są to m.in.: „O świcie w puszczy” (tokujący głuszec), „Ryś na drzewie i wiewiórka”, „Odpoczynek” (cztery woły, chłop i baba), „Kaczka” (nad stawem), „Kuropatwy pod brodłem”, „Sto lat temu (sześć koni w karecie)”, „Konie w morzu”.

W kwietniu 1937 r. wysyła na wystawę do „Pałacu Sztuki” w Krakowie 6 obrazów: „Woły”, „Polowanie” (wyjazd w lesie”), „Czaple” (japoński pejzaż), „Życie w puszczy” (ryś i sarna), „Sarny na śniegu” i „O świcie w puszczy” (głuszec). Z okazji zamknięcia tej wystawy krakowski Ilustrowany Kurier Codzienny zamieścił reprodukcję obrazu „O świcie w puszczy”.

Zachowały się 2 szkicowniki z lat 1904 - 1910 i rejestr dzieł obejmujący 165 obrazów i 23 grafiki, w którym odnotowane są m. in. informacje o prezentacji na wystawach krajowych i zagranicznych oraz o nabywcach dzieł.


Wystawy retrospektywne[edytuj | edytuj kod]

„Włodzimierz Kugler malarstwo i grafika”

Znaczek pocztowy[edytuj | edytuj kod]

W 2001 r. Muzeum Poczty i Telekomunikacji we Wrocławiu zakupiło obraz Włodzimierza Kuglera p.t. „Sto lat temu (sześć koni w karecie)” (z 1936 r.) Przedstawia on w sposób realistyczny karetkę pocztową zaprzężoną w 6 koni, poruszającą się wąską groblą nad wodą. W środku podróżuje piękna dama. Odbicie w wodzie namalowane jest zupełnie inną konwencją malarską - na pograniczu impresjonizmu i abstrakcji. Inspiracją do namalowania obrazu była podróż z Pilicy do Krakowa babki malarza – Augusty Pfeiffer (pochodzącej z Prus) – na ślub z Anglikiem Josephem Founes–Pace. Uroczystość zaślubin odbyła się w kościele ewangelickim pw. Św. Marcina w Krakowie przy ul. Grodzkiej – w 1836 r.

Obraz posłużył do zaprojektowania znaczka pocztowego o nominale 3+0,75 z okazji 80-lecia istnienia Muzeum. Znaczek ma numer 0228289. Zaprojektowała go Agnieszka Sobczyńska. Wydano go w nakładzie 350 tys. szt.[2]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jolanta Maurin-Białostocka, Andrzej Ryszkiewicz, Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających: malarze, rzeźbiarze, graficy, t. IV, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1971, s. 344, ISBN 83-04-0493-3 [dostęp 2018-03-03] (pol.).
  2. 80-lecie istnienia Muzeum Poczty i Telekomunikacji. Katalog Znaków Pocztowych, www.kzp.pl, 9 października 2001 [dostęp 2018-03-03] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Janusz Kozina, Iwona Godlewska, Włodzimierz Kugler 1882-1946: malarstwo i grafika, Kraków: Towarzystwo Słowaków w Polsce, 1996, ISBN 83-902502-5-X [dostęp 2018-03-27].
  • Jolanta Maurin-Białostocka, Andrzej Ryszkiewicz, Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających: malarze, rzeźbiarze, graficy, t. IV, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1971, s. 344, ISBN 83-04-0493-3 [dostęp 2018-03-03] (pol.).
  • Katalog warszawskiego Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych 1910/1911
  • Wycinki prasowe z lat 1911, 1913, 1932, 1937
  • Szkicowniki z lat 1904 –1910 – szt. 2
  • Rejestr obrazów i grafik z lat 1904 – 1936
  • Kalendarz ścienny banku BPH na 1997 r., wydany w Krakowie, ilustrowany dwunastoma reprodukcjami obrazów Włodzimierza Kuglera
  • Artykuł Stanisława Zacharko. Zapoznany artysta – ziemianin. „Ikar”. nr 2, luty 1997. Kielce. 
  • Artykuł Marcina Włodarczyka (Dz. Polski, Kraków, 30-31 VIII 1997) p.t. „Cegiełka Kuglera”